Ερπητοϊός της γάτας (γρίπη των γατών): σημάδια, θεραπεία και πρόληψη

Πώς μεταδίδεται

Οι μολυσμένες γάτες αποβάλλουν τον ιό με τις εκκρίσεις από τα μάτια, τη μύτη και το στόμα. Μεταδίδεται σε άλλες γάτες μέσω στενής επαφής, σταγονιδίων από φτάρνισμα και κοινών αντικειμένων, όπως μπολ φαγητού, αμμοδοχεία, στρωσίδια και παιχνίδια. Οι άνθρωποι μπορούν να τον μεταφέρουν με τα χέρια και τα ρούχα τους από τη μία γάτα στην άλλη.

Τα σημάδια εμφανίζονται συνήθως δύο έως έξι ημέρες μετά την έκθεση. Μια γάτα μπορεί να μεταδώσει τον ιό πριν φανεί άρρωστη και έως περίπου τρεις εβδομάδες μετά την εμφάνιση των σημαδιών. Ο ιός μεταδίδεται ευκολότερα εκεί όπου πολλές γάτες ζουν κοντά η μία στην άλλη, όπως σε καταφύγια, εκτροφεία γατών και σπίτια με πολλές γάτες.

Ο ιός προσβάλλει μόνο γάτες. Οι άνθρωποι, οι σκύλοι και τα άλλα κατοικίδια δεν μπορούν να κολλήσουν τον ιό. Δεν επιβιώνει για πολύ στο δέρμα, και τα περισσότερα οικιακά απολυμαντικά και απορρυπαντικά τον σκοτώνουν, οπότε ο τακτικός καθαρισμός των μπολ, των στρωσιδιών και των επιφανειών βοηθά στην προστασία των άλλων γατών του σπιτιού σας.

Σημάδια που πρέπει να προσέχετε

Τα περισσότερα σημάδια εμφανίζονται στα μάτια και στη μύτη. Μια γάτα μπορεί να έχει ένα ή περισσότερα από τα εξής:

• Συχνό φτάρνισμα
• Έκκριμα από τη μύτη, διαυγές στην αρχή και αργότερα πηχτό, κίτρινο ή πράσινο
• Κόκκινα, πρησμένα ή δακρυσμένα μάτια, συχνά με εκκρίσεις
• Μισόκλειστα μάτια, συχνό ανοιγοκλείσιμο των βλεφάρων ή ένα μάτι που μένει κλειστό
• Πυρετός, κούραση και τάση να κρύβεται
• Μειωμένη όρεξη, συχνά επειδή με βουλωμένη μύτη η γάτα δεν μπορεί να μυρίσει την τροφή της
• Σιελόρροια

Μόλις εμφανιστούν τα σημάδια, η ασθένεια συνήθως διαρκεί περίπου 10 έως 20 ημέρες. Οι σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο. Ο ερπητοϊός είναι η πιο συχνή αιτία επιπεφυκίτιδας (κόκκινου ματιού) στις γάτες. Ορισμένες γάτες εμφανίζουν στη συνέχεια μακροχρόνια οφθαλμικά προβλήματα, όπως επαναλαμβανόμενα έλκη στην επιφάνεια του ματιού, ουλές ή ξηροφθαλμία. Λίγες μένουν με μια χρόνια βουλωμένη μύτη.

Πότε είναι επείγον

Συνιστάται επίσκεψη στον κτηνίατρο για κάθε γάτα με σημάδια γρίπης της γάτας. Ορισμένα σημάδια σημαίνουν ότι η γάτα πρέπει να εξεταστεί την ίδια μέρα:

• Αναπνοή με ανοιχτό στόμα ή αναπνοή που φαίνεται κοπιαστική
• Γατάκι που σταματά να τρώει ή να θηλάζει ή φαίνεται αδύναμο ή κρύο
• Ενήλικη γάτα που δεν έχει φάει για μία ημέρα ή περισσότερο
• Σημάδια αφυδάτωσης, όπως βυθισμένα μάτια ή στεγνά, κολλώδη ούλα
• Θολό μάτι, μάτι που μένει κλειστό ή εμφανής πόνος στο μάτι
• Ακραία κούραση ή κατάρρευση

Τα γατάκια κινδυνεύουν περισσότερο. Στα πολύ μικρά γατάκια η λοίμωξη είναι συχνά πιο σοβαρή και μπορεί να εξαπλωθεί στους πνεύμονες και να αποβεί θανατηφόρα. Τα έλκη στα μάτια χρειάζονται επίσης άμεση φροντίδα, επειδή ένα έλκος χωρίς θεραπεία μπορεί να βλάψει το μάτι μόνιμα.

Πώς τη διαγιγνώσκουν και τη θεραπεύουν οι κτηνίατροι

Οι κτηνίατροι συχνά διαγιγνώσκουν τη γρίπη της γάτας από τα σημάδια και την κλινική εξέταση. Για να ελέγξουν για έλκη, μπορεί να βάλουν στο μάτι μια αβλαβή χρωστική που κάνει τις κατεστραμμένες περιοχές να φωσφορίζουν κάτω από μπλε φως. Για να επιβεβαιώσει τον ιό, ο κτηνίατρος μπορεί να πάρει επιχρίσματα από το μάτι, τη μύτη ή τον λαιμό για εξέταση PCR. Οι φορείς αποβάλλουν τον ιό κατά διαστήματα, οπότε ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν τον αποκλείει πάντα. Οι εξετάσεις αντισωμάτων στο αίμα δεν μπορούν να ξεχωρίσουν τη λοίμωξη από τον εμβολιασμό, γι’ αυτό εδώ έχουν μικρή χρησιμότητα.

Δεν υπάρχει θεραπεία που να απομακρύνει τον ιό από τον οργανισμό. Η φροντίδα υποστηρίζει τη γάτα όσο το ανοσοποιητικό της σύστημα καταπολεμά τη λοίμωξη. Ανάλογα με το πόσο άρρωστη είναι η γάτα, ο κτηνίατρος μπορεί να χορηγήσει υγρά για την αφυδάτωση, να βοηθήσει στη σίτιση ή, σε σοβαρές περιπτώσεις, να τοποθετήσει σωλήνα σίτισης. Οι νεφελοποιήσεις με φυσιολογικό ορό ή οι ρινικές σταγόνες φυσιολογικού ορού μπορούν να βοηθήσουν στη ρευστοποίηση της πηχτής βλέννας. Για τα έλκη στα μάτια ή τη σοβαρή ασθένεια, οι κτηνίατροι μπορεί να συνταγογραφήσουν αντιιικές οφθαλμικές σταγόνες ή αλοιφή ή αντιιικό φάρμακο από το στόμα. Τα αντιβιοτικά δεν έχουν καμία επίδραση στον ίδιο τον ιό. Οι κτηνίατροι τα συνταγογραφούν όταν βακτήρια προκαλούν μια δευτερογενή λοίμωξη πάνω σε αυτόν, κάτι που είναι συχνό.

Στο παρελθόν συνιστώνταν ευρέως συμπληρώματα λυσίνης για τις γάτες με ερπητοϊό. Οι τρέχουσες οδηγίες των Ευρωπαίων ειδικών στις γάτες δεν βρίσκουν αξιόπιστα στοιχεία ότι βοηθούν, γι’ αυτό ρωτήστε τον κτηνίατρό σας πριν δώσετε οποιοδήποτε συμπλήρωμα. Τα στεροειδή φάρμακα μπορούν να ενεργοποιήσουν ξανά τον ιό, και ορισμένα φάρμακα για ανθρώπους είναι τοξικά για τις γάτες, γι’ αυτό δίνετε μόνο τα φάρμακα που συνταγογραφεί ο κτηνίατρός σας.

Φροντίδα της γάτας σας στο σπίτι

Η καλή νοσηλευτική φροντίδα βοηθά τη γάτα να αναρρώσει. Σκουπίζετε απαλά τις εκκρίσεις από τα μάτια και τη μύτη αρκετές φορές την ημέρα με ένα μαλακό βαμβακερό δισκάκι βρεγμένο με χλιαρό νερό, χρησιμοποιώντας καινούργιο δισκάκι για κάθε μάτι. Ο υγρός αέρας μπορεί να βοηθήσει στη ρευστοποίηση της βλέννας, γι’ αυτό ρωτήστε τον κτηνίατρό σας αν θα βοηθούσε τη γάτα σας η ύγρανση του δωματίου ή σύντομες παραμονές σε ένα μπάνιο γεμάτο ατμό.

Οι γάτες βασίζονται στην όσφρηση για να αποφασίσουν τι θα φάνε. Η ελαφρώς ζεσταμένη υγρή τροφή με έντονη μυρωδιά μπορεί να δελεάσει μια γάτα με βουλωμένη μύτη. Προσφέρετε μικρές ποσότητες συχνά και κρατήστε φρέσκο νερό κοντά της. Κρατήστε τη γάτα ζεστή, ήσυχη και μέσα στο σπίτι, μακριά από άλλες γάτες, και πλένετε τα χέρια σας αφού την πιάσετε. Αν η γάτα σας εξακολουθεί να αρνείται την τροφή, ενημερώστε τον κτηνίατρό σας, επειδή οι γάτες που μένουν για πολύ χωρίς τροφή μπορεί να αρρωστήσουν σοβαρά.

Φορείς και εξάρσεις

Μετά την πρώτη λοίμωξη, ο ιός κρύβεται σε νευρικά κύτταρα στο κεφάλι και παραμένει εκεί εφ’ όρου ζωής. Σχεδόν κάθε μολυσμένη γάτα γίνεται φορέας. Τις περισσότερες φορές ο ιός είναι αδρανής και η γάτα είναι υγιής.

Το στρες μπορεί να αφυπνίσει τον ιό. Συνηθισμένοι παράγοντες που το πυροδοτούν είναι η μετακόμιση σε νέο σπίτι, η παραμονή σε ξενώνα κατοικιδίων, ένα νέο κατοικίδιο στο σπίτι, μια ασθένεια, ένας τραυματισμός ή μια χειρουργική επέμβαση, τα στεροειδή φάρμακα, καθώς και ο τοκετός ή ο θηλασμός γατακιών. Όταν συμβεί αυτό, η γάτα αποβάλλει ξανά τον ιό. Ορισμένες γάτες εμφανίζουν ήπια σημάδια, όπως φτάρνισμα ή ένα μάτι που δακρύζει. Άλλες αποβάλλουν τον ιό χωρίς κανένα σημάδι και μπορούν και πάλι να μολύνουν άλλες γάτες.

Η σταθερή καθημερινή ρουτίνα, τα ασφαλή σημεία για να κρύβεται η γάτα και η σταδιακή προσαρμογή στις αλλαγές μπορούν να μειώσουν την πιθανότητα εξάρσεων. Αν οι εξάρσεις επανέρχονται συνεχώς ή αφορούν τα μάτια, συζητήστε με τον κτηνίατρό σας για ένα πλάνο αντιμετώπισης.

Εμβολιασμός και πρόληψη

Το εμβόλιο κατά του ερπητοϊού της γάτας είναι βασικό εμβόλιο, που σημαίνει ότι συνιστάται για κάθε γάτα, ακόμη και για όσες ζουν μόνο μέσα στο σπίτι. Συνήθως χορηγείται ως συνδυασμένο εμβόλιο που καλύπτει επίσης τον καλυκοϊό και την πανλευκοπενία.

Ο εμβολιασμός μειώνει το πόσο σοβαρά αρρωσταίνει μια γάτα και μπορεί να μειώσει την ποσότητα του ιού που αποβάλλει. Δεν αποτρέπει πάντα τη λοίμωξη, και μια εμβολιασμένη γάτα μπορεί και πάλι να γίνει φορέας. Τα γατάκια κάνουν συνήθως την πρώτη δόση σε ηλικία 6 έως 9 εβδομάδων και στη συνέχεια επιπλέον δόσεις κάθε λίγες εβδομάδες έως την ηλικία των 16 εβδομάδων περίπου, ενώ ακολουθεί μια αναμνηστική δόση έξι μήνες έως έναν χρόνο αργότερα. Μετά από αυτό, οι ενήλικες γάτες συνήθως κάνουν αναμνηστικές δόσεις κάθε ένα έως τρία χρόνια, ανάλογα με τον κίνδυνο που διατρέχουν. Οι γάτες σε καταφύγια, σε ξενώνες ή σε σπίτια με πολλές γάτες και πολλή κίνηση μπορεί να κάνουν αναμνηστικές δόσεις συχνότερα. Ο κτηνίατρός σας θα ορίσει το πρόγραμμα που ταιριάζει στη γάτα σας.

Τα γατάκια παίρνουν κάποια προστασία από το πρωτόγαλα της μητέρας τους, αλλά σε ορισμένα γατάκια αυτή έχει χαθεί ήδη από την ηλικία των έξι εβδομάδων, πριν ολοκληρωθεί η σειρά των εμβολίων. Μια μητέρα γάτα που είναι φορέας του ιού μπορεί επίσης να τον μεταδώσει στα γατάκια της, επειδή ο τοκετός και ο θηλασμός μπορούν να αφυπνίσουν τον ιό. Βοηθά να κρατάτε τα μικρά γατάκια μακριά από άγνωστες γάτες. Όταν φέρνετε στο σπίτι μια νέα γάτα, κρατήστε την χωριστά από τις άλλες γάτες σας για τουλάχιστον μία έως δύο εβδομάδες ή περισσότερο, αν σας το συστήσει ο κτηνίατρός σας. Χρησιμοποιείτε ξεχωριστά μπολ, αμμοδοχεία και στρωσίδια και πλένετε τα χέρια σας ανάμεσα στις γάτες.

Γάτες από οργανώσεις διάσωσης και καταφύγια

Η γρίπη της γάτας είναι πολύ συχνή στα διασωσμένα γατάκια και στις γάτες από καταφύγια. Σε μεγάλες ομάδες γατών, έως και οι μισές μπορεί να αποβάλλουν τον ιό σε μια δεδομένη στιγμή. Η μετακόμιση σε νέο σπίτι είναι επίσης γνωστός παράγοντας που την πυροδοτεί, οπότε μια γάτα που μόλις υιοθετήσατε μπορεί να αρχίσει να φτερνίζεται ή να έχει υγρά μάτια τις πρώτες μέρες ή εβδομάδες μαζί σας, ακόμη κι αν φαινόταν καλά πριν.

Αυτές οι εξάρσεις είναι συχνά ήπιες και περνούν, όμως ένας κτηνιατρικός έλεγχος είναι καλή ιδέα, ιδίως για γατάκια ή αν έχουν προσβληθεί τα μάτια. Στην Paw Squadron, οι πρώτοι σταθμοί μετά από κάθε διάσωση είναι ο κτηνίατρος και ένα μπάνιο. Πριν από την υιοθεσία, κάθε ζώο υποβάλλεται σε κτηνιατρικό έλεγχο, θεραπεία, εμβολιασμούς και τοποθέτηση μικροτσίπ. Ο εμβολιασμός μειώνει τον κίνδυνο σοβαρής νόσου, όμως μια γάτα που ήδη φέρει τον ιό μπορεί και πάλι να παρουσιάσει εξάρσεις αργότερα στη ζωή της. Φέρτε το βιβλιάριο εμβολιασμών της γάτας σας στην πρώτη επίσκεψη στον δικό σας κτηνίατρο.

Αν σκέφτεστε να υιοθετήσετε μια γάτα, η σελίδα υιοθεσιών παρουσιάζει τα ζώα που αναζητούν σπίτι, ενώ οι Συχνές ερωτήσεις απαντούν στις πιο συνηθισμένες απορίες σχετικά με τη διαδικασία.