Yavru Köpek ve Kedilerde Koksidiyoz: Belirtiler ve Tedavi

Koksidiler evcil hayvanlara nasıl bulaşır

Enfekte bir hayvan, dışkısıyla ookist adı verilen mikroskobik yumurtalar çıkarır. Taze dışkı başlangıçta bulaşıcı değildir. Yumurtaların olgunlaşmak için vücut dışında zamana ihtiyacı vardır; bu süre sıcak havada birkaç saat, daha serin koşullarda ise birkaç gündür. Bundan sonra toprak ve köpek kulübelerinin zeminleri gibi nemli, korunaklı yerlerde aylarca bulaşıcı kalabilirler.

Yavru köpek ya da kedi, olgunlaşmış yumurtaları yutarak enfekte olur. Bu; yeri, oyuncakları, patileri ya da aynı batından bir kardeşinin tüylerini yalarken veya kirli bir kaptan yerken olabilir. Köpekler ve kediler, parazitin dinlenme formunu taşıyan fareleri ya da diğer küçük hayvanları yiyerek de paraziti kapabilir. Bu tür hayvanlardan elde edilen çiğ et daha az rastlanan bir kaynaktır.

İlk enfeksiyonların çoğu hayatın erken döneminde, genellikle üç ila sekiz haftalıkken gerçekleşir. Hastalık en sık yaklaşık iki ila dört aylık yavru köpek ve kedilerde görülür. Parazitin yutulmasından yumurtaların dışkıda görülmeye başlamasına kadar yaklaşık 6 ila 10 gün geçer. Kalabalık ortamlar, yetersiz hijyen, ani beslenme değişikliği ve yolculuğun ya da yeni bir eve taşınmanın yarattığı stres enfeksiyonu ağırlaştırabilir. Daha büyük hayvanlar genellikle bağışıklık kazanır ve nadiren hastalanır; yine de az sayıda yumurta çıkarmaya devam edebilirler.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Enfekte yavru köpek ve kedilerin bazıları hiçbir belirti göstermez. Diğerlerinde, yumurtaların dışkıda görülmeye başladığı dönemde ishal gelişir. Yaygın belirtiler şunlardır:

• Yumuşak ya da sulu dışkı, bazen mukuslu
• Daha ağır vakalarda dışkıda kan
• İştahsızlık
• Kilo kaybı ya da beklendiği gibi kilo alamama
• Halsizlik ve oyuna ilginin azalması
• Karın bölgesinde rahatsızlık
• Daha ağır vakalarda kusma
• Kuru ya da yapışkan diş etleri ve hafifçe kaldırıldığında eski hâline yavaş dönen deri gibi dehidrasyon (sıvı kaybı) belirtileri

Genç bir hayvandaki ishalin kurtlar, Giardia, virüsler ve ani mama değişikliği gibi pek çok olası nedeni vardır. Koksidiler başka sorunlarla birlikte de bulunabilir. Bu nedenle bir dışkı testi, dışkının görünüşünden çok daha fazlasını söyler.

Ne zaman acil durumdur

Çok küçük yavru köpek ve kedilerin vücut rezervleri azdır. Hızla sıvı kaybedebilirler ve ağır koksidiyoz genç hayvanlarda ölümcül olabilir. Genç bir evcil hayvanda kanlı ishal varsa, kusma devam ediyorsa, yemek yemiyorsa, güçsüz ya da alışılmadık derecede sessiz görünüyorsa veya ishal geçmiyorsa en iyisi aynı gün bir veteriner hekime başvurmaktır. Kusma, ishal ve güçsüzlük, yavru köpeklerde parvovirüsün ya da yavru kedilerde panlökopeninin de belirtisi olabilir. Her ikisi de acil tedavi gerektiren ciddi viral hastalıklardır. Gitmeden önce kliniği aramanız, ekibin hazırlanmasını ve diğer hastaları güvende tutmasını sağlar.

Veteriner hekimler nasıl teşhis eder

Teşhis bir dışkı örneğiyle başlar. Laboratuvar, genellikle örneği yumurtaların yüzeye çıkmasını sağlayan özel bir solüsyonla karıştırdıktan sonra mikroskop altında yumurtaları arar. Bazı klinikler, dışkıdaki parazit materyalini tespit eden antijen testleri veya PCR da sunar.

Getirebileceğiniz en taze örnek en iyi sonucu verir. Negatif bir sonuç koksidileri her zaman dışlamaz. Enfeksiyonun başında parazit henüz yumurta çıkarmıyor olabilir ve çoğu hayvan yalnızca yaklaşık 5 ila 10 gün boyunca yumurta çıkarır. Belirtiler devam ederse veteriner hekiminiz testin tekrarlanmasını isteyebilir.

Pozitif bir sonuç da ishale koksidilerin neden olduğunu kanıtlamaz. Sağlıklı hayvanlar hasta olmadan az sayıda yumurta taşıyabilir. Veteriner hekim; hayvanın yaşı, geçmişi, belirtileri ve diğer test sonuçları dâhil olmak üzere tablonun bütününe bakar.

Nasıl tedavi edilir

Koksidiler tek hücreli parazitler olduğundan, onları hedef alan bir ilaç gerekir. Veteriner hekiminiz, evcil hayvanınızın türüne, yaşına ve sağlık durumuna uygun olanı seçecektir. İlaca bağlı olarak tedavi tek doz ya da birkaç gün süren bir kür şeklinde olabilir. En iyisi veteriner hekimin talimatlarına uymak ve kürü eksiksiz tamamlamaktır.

Erken tedavi fayda sağlar, çünkü parazit bağırsakta hızla çoğalır ve hasta bir hayvan çok sayıda yumurta çıkarır. Bu nedenle veteriner hekimler, belirti göstermeyenler de dâhil olmak üzere aynı batından gelen tüm yavruların ve birlikte yaşayan genç hayvanların tedavi edilmesini sıklıkla önerir.

İshali olan evcil hayvanların destekleyici bakıma da ihtiyacı olabilir. Bu; dehidrasyona karşı sıvı tedavisini, kolay sindirilen bir beslenmeyi ve genç hayvanları sıcak tutmayı içerebilir. Ağır hasta yavru köpek ve kedilerin klinikte yatarak tedavi görmesi gerekebilir. Hafif enfeksiyonlar bazen ilaçsız geçer; tedavi gerekip gerekmediğine veteriner hekiminiz karar verebilir. Evde uygulanan yöntemlerden ve başka bir evcil hayvandan kalan ilaçlardan kaçınmak en iyisidir. Herhangi bir şey vermeden önce veteriner hekiminize danışın.

Evde temizlik

Koksidilerin tekrar tekrar geri gelmesinin başlıca nedeni ortamdaki yumurtalardır. Yumurtalar evde yaygın olarak kullanılan birçok dezenfektana dayanıklıdır; bu yüzden dışkının hızla toplanması ve titiz temizlik işin büyük kısmını görür. Genellikle şu adımlar önerilir:

• Yumurtalar olgunlaşmaya fırsat bulmadan, en az günde bir kez dışkıyı hemen toplayın.
• Kum kaplarını en az günde bir kez kürekle temizleyin ve düzenli olarak yıkayın.
• Yatakları, battaniyeleri ve yumuşak oyuncakları sık sık sıcak suyla yıkayın.
• Mama ve su kaplarını her gün yıkayın.
• Mümkünse sert zeminleri ve köpek gezinti alanlarını buharla temizleyin, ardından yüzeylerin tamamen kurumasını bekleyin. Kuruma, yumurtaların hayatta kalma süresini de kısaltır.
• Kuyruk çevresindeki tüyleri temiz tutun, çünkü tüylere yapışan dışkı yumurta taşıyabilir.
• Dışkıya, kedi kumuna ya da ishali olan bir evcil hayvana dokunduktan sonra ellerinizi yıkayın.

Günlük kullanılan birçok ürün koksidilere karşı etkili olmadığından, veteriner hekiminiz etkili bir temizlik ürünü önerebilir. Kediler için, onları ev içinde tutmak ve evde ve çevresinde farelerle mücadele etmek yeni enfeksiyon riskini azaltır.

Diğer evcil hayvanlara ve insanlara bulaşma

Koksidiler aynı türden genç hayvanlar arasında kolayca bulaşır. Bir yavru köpek diğer yavru köpeklere, bir yavru kedi de diğer yavru kedilere bulaştırabilir. Köpek koksidileri kedilere, kedi koksidileri de köpeklere bulaşmaz. Evdeki yetişkin evcil hayvanlar genellikle bağışıklık kazanmıştır ve nadiren hastalanır. Onların da dışkı testine ihtiyacı olup olmadığı konusunda veteriner hekiminiz size yol gösterebilir.

Köpek ve kedi koksidileri insanlara bulaşmaz. Yine de el yıkamak önemlidir, çünkü genç bir hayvanın dışkısı insanlara bulaşabilen başka parazitler taşıyabilir. Evde hamile, yaşlı ya da bağışıklık sistemi zayıflamış biri varsa ekstra özen göstermek yerinde olur.

Kurtarılan ve yeni sahiplenilen evcil hayvanlarda koksidiler

Koksidiler, Avrupa’nın her yeri dâhil olmak üzere dünyanın dört bir yanında köpek ve kedilerde görülür. Enfeksiyon; barınaklar, köpek pansiyonları ve üretim tesisleri gibi kalabalık yerlerden gelen genç hayvanlarda daha yaygındır. Yolculuğun ve yeni bir eve alışmanın stresi de mevcut bir enfeksiyonun alevlenmesine yol açabilir.

Paw Squadron’da her kurtarmadan sonraki ilk duraklar veteriner ve banyodur. Her hayvana muayene, iç parazit tedavisi ve pirelere ve diğer parazitlere karşı tedavi uygulanır. Sahiplenmeden önce her hayvanın tedavisi ve aşıları da yapılır ve mikroçipi takılır. Yine de genç bir hayvan kurtarıldığı dönemde koksidileri kapabilir ve bu ancak daha sonra, yeni bir dışkı testi yapıldığında ya da taşınma yumuşak dışkıya yol açtığında ortaya çıkabilir.

Yeni yavru köpeğinizde ya da yavru kedinizde evdeki ilk günlerde ishal görülürse, mamayı öncekiyle aynı tutmak, dışkıyı hemen toplamak ve taze bir örnekle veteriner randevusu almak faydalı olur. Evcil hayvanınızla birlikte aldığınız sağlık kayıtlarını yanınızda götürmeniz de işe yarar. Sahiplenmeden önce veya sonra sorularınız varsa SSS bölümümüze bakın ya da bir sahiplenme başvurusu gönderin.