Köpek ve Kedilerde Pire: Belirtiler, Tedavi ve Korunma

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Piresi olan bazı evcil hayvanlar yalnızca ara sıra kaşınırken bazıları çok rahatsız olur. En sık görülen belirtiler şunlardır.

• Derisini kaşıma, ısırma ya da yalama; çoğunlukla kuyruk dibinde, belde, karında ve arka bacaklarda
• Huzursuzluk ve bir türlü sakinleşememe
• Küçük kırmızı kabarcıklar ya da kabuklar; kedilerde bunlar çoğunlukla sırt boyunca ve baş ile boyun çevresinde görülür
• Seyrelmiş ya da dökülmüş tüyler
• Tüylerde, öğütülmüş karabibere benzeyen ve pire dışkısı denen siyah noktacıklar
• Kuyruğun yakınında ya da dışkıda görülen, pirinç tanesine benzeyen küçük parçalar; bunlar tenya halkalarıdır
• Pire sayısı çok fazla olduğunda soluk diş etleri ve halsizlik

Kediler tüylerini titizlikle temizler ve yakaladıkları pireleri çoğu zaman yutar; bu yüzden sahipleri hiç pire görmeden kaşınma ve kabuklar fark edebilir.

Bazı köpek ve kediler pire salyasına alerjiktir; bu duruma pire alerjisi dermatiti denir. Bu hayvanlarda birkaç ısırık bile şiddetli kaşıntıya, tüy dökülmesine, deride tahrişe ve deri enfeksiyonlarına yol açabilir.

Evde pire bulmanın en güvenilir yolu sık dişli bir pire tarağıdır. Tarağı, özellikle sırt boyunca ve kuyruğa yakın bölgede tüylerin arasından geçirin ve topladıklarınızı nemli, beyaz bir kâğıt havlunun üzerine silkeleyin. Pire dışkısı kurumuş kandan oluştuğu için çözülerek kırmızımsı kahverengi lekelere dönüşür. Normal kir ise koyu renkli kalır.

Ne zaman acil durumdur

Pire sorunlarının çoğu olağan bir veteriner randevusunu bekleyebilir. Ancak bazı durumlar aynı gün veteriner bakımı gerektirir.

• Çok sayıda piresi olan ve diş etleri soluk ya da beyaz olan, güçsüz ya da çok halsiz görünen veya yemek yemeyi bırakan bir yavru köpek ya da kedi. Yoğun istilalar yavru, küçük, yaşlı ya da güçsüz hayvanlarda tehlikeli kan kaybına yol açabilir.
• Kendisine ya da birlikte yaşadığı bir köpeğe pire ürünü uygulandıktan sonra seğiren, titreyen, dengesiz yürüyen ya da nöbet geçiren bir kedi.

Köpekler için üretilen bazı pire ürünleri, özellikle permetrin içerenler, kediler için son derece zehirlidir. Bir köpek ürünü yanlışlıkla kediye uygulanırsa ya da kedi yeni uygulama yapılmış bir köpeğe sürtünürse zehirlenebilir. En güvenlisi, yalnızca etiketinde her hayvanın türüne, yaşına ve kilosuna uygun olduğu belirtilen ürünleri kullanmak ve emin olmadığınızda veterinerinize danışmaktır.

Evin de neden tedavi edilmesi gerekir

Yetişkin pireler hayvanın üzerinde kalır ve her gün beslenir. Yumurtaları, larvaları ve kozaları ise evcil hayvanın çevresinde yaşar ve pire istilası olan bir evde sayıları genellikle yetişkinlerden çok daha fazladır. Dişi pire ilk kan emişinden sonraki bir iki gün içinde yumurtlamaya başlar ve günde 20 ya da daha fazla yumurta bırakabilir. Yumurtalar yataklara, halılara, kanepelere, araba koltuklarına ve evcil hayvanın dinlendiği gölgelik dış mekânlara düşer.

Yumurtalardan, ışıktan kaçan ve halıların derinliklerine ya da mobilyaların altına saklanan minik larvalar çıkar. Larvalar deri pullarıyla, diğer döküntülerle ve pire dışkısıyla beslenir. Büyüdüklerinde her larva bir koza örer. Kozanın içindeki genç pire, sıcaklık, hareket ya da yakındaki bir hayvanın nefesi onu kozadan çıkıp hayvanın üzerine sıçramaya yöneltene kadar haftalarca, hatta aylarca bekleyebilir. Bir süre boş kalan bir evin, insanlar ya da evcil hayvanlar geri döndüğünde birdenbire aç pirelerle dolmasının nedeni budur.

Döngünün tamamı sıcak koşullarda iki hafta gibi kısa bir sürede, serin koşullarda ise birkaç ayda tamamlanabilir. Pireler dış ortamda ilkbahardan sonbahara kadar çoğalır; ısıtılan evlerde ise kış boyunca da üremeyi sürdürebilirler. Evcil hayvanlar pireleri genellikle bahçeler, parklar, barınaklar ve sahipsiz hayvanların, kirpilerin ya da diğer yaban hayvanlarının uğradığı yerler gibi pireli hayvanların bulunduğu alanlardan kapar.

Veteriner hekimler pireleri nasıl teşhis ve tedavi eder

Veteriner hekim sorunu genellikle muayene sırasında pire ya da pire dışkısı bularak doğrular. Hayvan çok kaşınıyor ama pire bulunamıyorsa veteriner hekim, özellikle kedilerde, yine de pire alerjisinden şüphelenebilir. Ayrıca akarlar ya da başka alerjiler gibi kaşıntının diğer nedenlerini de araştırabilir. Anemi (kansızlık) olasılığı varsa diş etlerini kontrol edip basit bir kan testi yapabilir.

Pire tedavileri deriye damlatılan (spot-on) sıvılar, tabletler, çiğnenebilir tabletler, spreyler ve tasmalar şeklinde bulunur. Bazıları yetişkin pireleri hızla öldürür. Diğerleri ise yumurta ve larvaların gelişmesini durdurur. Veteriner hekiminiz hayvanın türüne, yaşına, kilosuna, sağlık durumuna ve yaşam tarzına göre bir ürün önerebilir ve ne sıklıkla tekrarlanması gerektiğini söyleyebilir. Çoğu ürünün bir alt yaş sınırı vardır; bu yüzden çok küçük bir yavru köpek ya da yavru kedi için neyin güvenli olduğunu sorun.

İyi bir pire kontrolü genellikle üç bölümden oluşur. Birincisi, hayvanın üzerindeki pirelerden kurtulmaktır. İkincisi, evdeki tüm köpek ve kedileri, kaşınıyor gibi görünmeyenler de dâhil olmak üzere aynı anda tedavi etmektir; çünkü tedavi edilmeyen bir hayvan döngünün sürmesine yol açar. Üçüncüsü ise evi temizlemektir. Zeminleri, kanepeleri ve araba koltuklarını düzenli olarak elektrikli süpürgeyle temizlemek pek çok yumurta ve larvayı uzaklaştırır; evcil hayvan yataklarını sıcak suda yıkamak da aynı işi görür. Yoğun istilalarda veteriner hekiminiz ev için bir ürün de önerebilir.

Kozalarda bekleyen pireler çıkmaya ve hayvanın üzerine sıçramaya devam ettiği için birkaç hafta boyunca yeni pireler görmeyi sürdürebilirsiniz. Bir evin pirelerden tamamen arınması çoğu zaman iki ila üç ay süren düzenli tedavi gerektirir. Pire alerjisi olan hayvanların kaşıntı ve olası deri enfeksiyonları için de ilaca ihtiyacı olabilir; veteriner hekim ayrıca bir tenya tedavisi de önerebilir.

Pirelerden korunma

Pirelere karşı aşı yoktur. Korunma, her hayvan için veteriner hekiminizle planlanan düzenli parazit kontrolü anlamına gelir. Pireler her mevsimde ev içinde üreyebildiği için birçok veteriner hekim bunun yıl boyu sürdürülmesini önerir. Bu, en çok sıcak bölgelerde, birden fazla evcil hayvanın bulunduğu evlerde ve dışarı çıkan ya da başka hayvanlarla karşılaşan köpek ve kediler için önemlidir.

Tüyleri düzenli olarak taramak, özellikle pire sayısının en yüksek olduğu yaz ve sonbahar aylarında, sorunu erken yakalamanızı sağlar. Tedaviler zamanında uygulandığında en iyi sonucu verir, çünkü aksatılan dönemler pirelerin geri dönmesine fırsat tanır. Banyo ya da yüzme bazı spot-on ürünlerin etkisini azaltabilir; bu nedenle banyoları tedaviye göre nasıl planlayacağınızı veteriner hekiminize sormanızda fayda var.

Pireler, diğer evcil hayvanlar ve insanlar

Pireler aynı evde yaşayan köpekler, kediler, tavşanlar, gelincikler ve diğer küçük memeliler arasında kolayca geçer. Bir evcil hayvanda pire varsa diğerleri de büyük olasılıkla maruz kalmıştır; bu yüzden hepsinin tedavisini veteriner hekiminize danışın. Bazı köpek ve kedi pire ürünleri tavşanlar için tehlikelidir; bu nedenle her hayvan için ürün seçimini veteriner hekime bırakmak en iyisidir.

Kedi ve köpek pireleri hayvanları tercih eder. Yine de, özellikle bir evde çok sayıda pire kozadan çıktığında ve ortamda evcil hayvan bulunmadığında insanları da ısırırlar. Isırıklar küçük, kaşıntılı kırmızı kabarcıklar bırakır. Pireler ayrıca mikrop da bulaştırabilir; örneğin kedi tırmığı hastalığına neden olan bakteri, bir tırmık pire dışkısıyla kirlendiğinde deriden vücuda girebilir. İnsanlar enfekte bir pireyi yanlışlıkla yutarak pire tenyasını da kapabilir. Her iki enfeksiyon da çocuklarda daha sık görülür. Evcil hayvanları pirelerden arındırmak, hayvanlara dokunduktan sonra elleri yıkamak ve her tırmığı sabun ve suyla temizlemek riski azaltır. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler doktorlarına danışmak isteyebilir.

Kurtarılmış ve yeni sahiplenilmiş hayvanlar

Sokak hayvanlarına genellikle hiçbir parazit kontrolü uygulanmaz; bu yüzden kurtarılan köpek ve kediler çoğu zaman pireli, bazen de tenyalı ya da anemik olarak gelir. En savunmasız olanlar yavru köpekler ve yavru kedilerdir. Avrupa parazit kılavuzları barınakları, yetiştirici tesislerini ve birkaç farklı türde evcil hayvanın bulunduğu evleri yüksek riskli yerler olarak kabul eder ve buralarda yıl boyu kesintisiz pire kontrolü önerir.

Aynı kılavuzlar, kurtarılan pek çok köpek ve kedinin geldiği bölge olan Akdeniz çevresinde parazitlerin çok yaygın olduğunu belirtir. Batı Balkanlar’da Sırbistan, Kuzey Makedonya, Karadağ ve Bosna-Hersek’teki veteriner kliniklerinde muayene edilen köpekler üzerinde yapılan bir araştırma, pirelerin yaklaşık beşte dördünün kedi piresi olduğunu ortaya koymuştur.

Paw Squadron’da her kurtarmanın ardından ilk duraklar veteriner ve banyodur. Her hayvan veteriner kontrolünden geçirilir, iç parazit tedavisi yapılır ve pirelere ve diğer parazitlere karşı tedavi uygulanır. Sahiplenmeden önce her hayvanın aşıları da yapılır ve mikroçipi takılır.

Pire kontrolünün sahiplenmeden sonra da sürmesi gerekir. Hangi ürünün kullanıldığını ve en son ne zaman uygulandığını kurtarma ekibine sormanız, kendi veteriner hekiminizin bir sonraki tedaviyi planlamasına yardımcı olur. Evinizde başka evcil hayvanlar varsa, yeni gelen gelmeden önce onların pire korumasının güncel olup olmadığını kontrol etmekte fayda var. İlk haftalarda tüyleri düzenli olarak taramak olası bir sorunu erken fark etmenize yardımcı olur; yeni evcil hayvanın yatağını sık sık yıkamak da pire yumurtalarını uzaklaştırır. Pire, pire dışkısı, yoğun kaşınma ya da tenya halkaları fark ederseniz veteriner hekiminizi arayın.

Sahiplenmeyi düşünüyorsanız Sahiplendirme sayfası yuva bekleyen köpek ve kedileri gösterir.