Ψύλλοι σε σκύλους και γάτες: σημάδια, θεραπεία και πρόληψη

Σημάδια που πρέπει να προσέχετε

Ορισμένα κατοικίδια με ψύλλους ξύνονται μόνο πού και πού, ενώ άλλα ενοχλούνται πολύ. Αυτά είναι τα πιο συνηθισμένα σημάδια.

• Ξύσιμο, δάγκωμα ή γλείψιμο του δέρματος, συχνά στη βάση της ουράς, στο κάτω μέρος της πλάτης, στην κοιλιά και στα πίσω πόδια
• Ανησυχία και δυσκολία να ησυχάσει
• Μικρά κόκκινα σπυράκια ή κρούστες, που στις γάτες εμφανίζονται συχνά κατά μήκος της πλάτης και γύρω από το κεφάλι και τον λαιμό
• Αραίωση ή απώλεια τριχώματος
• Μαύρα στίγματα στο τρίχωμα που μοιάζουν με αλεσμένο πιπέρι, γνωστά ως περιττώματα ψύλλων
• Μικρά κομμάτια σαν κόκκοι ρυζιού κοντά στην ουρά ή στα κόπρανα, που είναι τμήματα ταινίας
• Ωχρά ούλα και κούραση όταν υπάρχουν πολλοί ψύλλοι

Οι γάτες καθαρίζονται σχολαστικά και συχνά καταπίνουν τους ψύλλους που πιάνουν, γι’ αυτό ο ιδιοκτήτης μπορεί να βλέπει ξύσιμο και κρούστες χωρίς να εντοπίσει ποτέ ψύλλο.

Ορισμένοι σκύλοι και γάτες είναι αλλεργικοί στο σάλιο των ψύλλων, μια πάθηση που ονομάζεται αλλεργική δερματίτιδα από ψύλλους. Σε αυτά τα ζώα, ακόμη και λίγα τσιμπήματα μπορεί να προκαλέσουν έντονη φαγούρα, απώλεια τριχώματος, ερεθισμένο δέρμα και δερματικές λοιμώξεις.

Μια χτένα για ψύλλους με πυκνά δόντια είναι ο πιο αξιόπιστος τρόπος για να εντοπίσετε ψύλλους στο σπίτι. Περάστε τη μέσα από το τρίχωμα, ιδίως κατά μήκος της πλάτης και κοντά στην ουρά, και τινάξτε ό,τι μαζέψετε πάνω σε μια υγρή λευκή χαρτοπετσέτα. Τα περιττώματα των ψύλλων διαλύονται σε κοκκινοκαφετιές κηλίδες, επειδή αποτελούνται από ξεραμένο αίμα. Η συνηθισμένη βρομιά μένει σκούρα.

Πότε είναι επείγον

Τα περισσότερα προβλήματα με ψύλλους μπορούν να περιμένουν ένα τακτικό ραντεβού στον κτηνίατρο. Ορισμένες περιπτώσεις χρειάζονται φροντίδα την ίδια μέρα.

• Κουτάβι ή γατάκι με πολλούς ψύλλους που έχει ωχρά ή λευκά ούλα, φαίνεται αδύναμο ή πολύ κουρασμένο ή σταματά να τρώει. Οι βαριές προσβολές μπορεί να προκαλέσουν επικίνδυνη απώλεια αίματος σε νεαρά, μικρόσωμα, ηλικιωμένα ή αδύναμα ζώα.
• Γάτα που εμφανίζει συσπάσεις, τρέμει, περπατά ασταθώς ή παθαίνει κρίση σπασμών αφού χρησιμοποιήθηκε σκεύασμα για ψύλλους πάνω της ή σε σκύλο με τον οποίο ζει.

Ορισμένα σκευάσματα για ψύλλους που προορίζονται για σκύλους, ιδίως όσα περιέχουν περμεθρίνη, είναι πολύ τοξικά για τις γάτες. Μια γάτα μπορεί να δηλητηριαστεί αν της εφαρμοστεί κατά λάθος σκεύασμα για σκύλους ή αν τριφτεί σε σκύλο που έλαβε πρόσφατα θεραπεία. Το ασφαλέστερο είναι να χρησιμοποιείτε μόνο σκευάσματα που αναγράφουν ότι είναι κατάλληλα για το είδος, την ηλικία και το βάρος κάθε ζώου, και να ρωτάτε τον κτηνίατρό σας όταν έχετε αμφιβολίες.

Γιατί χρειάζεται αντιμετώπιση και το σπίτι

Οι ενήλικοι ψύλλοι μένουν πάνω στο ζώο και τρέφονται κάθε μέρα. Τα αυγά, οι προνύμφες και τα κουκούλια τους ζουν στο περιβάλλον του κατοικιδίου, και σε ένα σπίτι με προσβολή συνήθως ξεπερνούν κατά πολύ σε αριθμό τους ενήλικους. Ο θηλυκός ψύλλος αρχίζει να γεννά αυγά μέσα σε μία ή δύο μέρες από το πρώτο του γεύμα αίματος και μπορεί να γεννά 20 ή περισσότερα την ημέρα. Τα αυγά πέφτουν σε στρωσίδια, χαλιά, καναπέδες, καθίσματα αυτοκινήτου και σκιερά σημεία έξω όπου ξεκουράζεται το κατοικίδιο.

Από τα αυγά βγαίνουν μικροσκοπικές προνύμφες που αποφεύγουν το φως και κρύβονται βαθιά στα χαλιά και κάτω από τα έπιπλα. Τρέφονται με λέπια δέρματος, άλλα υπολείμματα και περιττώματα ψύλλων. Όταν μεγαλώσει, κάθε προνύμφη υφαίνει ένα κουκούλι. Ο νεαρός ψύλλος μέσα σε αυτό μπορεί να περιμένει εβδομάδες ή μήνες, μέχρι η ζέστη, η κίνηση ή η ανάσα ενός ζώου που βρίσκεται κοντά να τον κάνει να βγει και να πηδήξει πάνω του. Γι’ αυτό ένα σπίτι που έμεινε άδειο για ένα διάστημα μπορεί ξαφνικά να γεμίσει πεινασμένους ψύλλους όταν επιστρέψουν άνθρωποι ή κατοικίδια.

Ο πλήρης κύκλος μπορεί να διαρκέσει μόλις δύο εβδομάδες σε ζεστές συνθήκες και αρκετούς μήνες σε δροσερές. Οι ψύλλοι πολλαπλασιάζονται σε εξωτερικούς χώρους από την άνοιξη ως το φθινόπωρο, και τα θερμαινόμενα σπίτια τούς επιτρέπουν να συνεχίζουν να αναπαράγονται όλο τον χειμώνα. Τα κατοικίδια συνήθως κολλάνε ψύλλους σε μέρη όπου έχουν βρεθεί ζώα με ψύλλους, όπως κήποι, πάρκα, καταφύγια και σημεία που επισκέπτονται αδέσποτα, σκαντζόχοιροι ή άλλα άγρια ζώα.

Πώς διαγιγνώσκουν και αντιμετωπίζουν οι κτηνίατροι τους ψύλλους

Ο κτηνίατρος συνήθως επιβεβαιώνει το πρόβλημα βρίσκοντας ψύλλους ή περιττώματα ψύλλων κατά την εξέταση. Όταν ένα κατοικίδιο έχει έντονη φαγούρα αλλά δεν βρίσκονται ψύλλοι, ο κτηνίατρος μπορεί και πάλι να υποψιαστεί αλλεργία στους ψύλλους, ιδίως στις γάτες. Μπορεί επίσης να αναζητήσει άλλες αιτίες φαγούρας, όπως ακάρεα ή άλλες αλλεργίες. Αν υπάρχει πιθανότητα αναιμίας, ο κτηνίατρος μπορεί να ελέγξει τα ούλα και να κάνει μια απλή εξέταση αίματος.

Τα σκευάσματα κατά των ψύλλων κυκλοφορούν ως υγρά σε αμπούλες (spot-on), δισκία, μασώμενα δισκία, σπρέι και κολάρα. Ορισμένα σκοτώνουν γρήγορα τους ενήλικους ψύλλους. Άλλα εμποδίζουν την ανάπτυξη των αυγών και των προνυμφών. Ο κτηνίατρός σας μπορεί να προτείνει ένα σκεύασμα ανάλογα με το είδος, την ηλικία, το βάρος, την υγεία και τον τρόπο ζωής του ζώου, καθώς και το πόσο συχνά πρέπει να επαναλαμβάνεται. Τα περισσότερα σκευάσματα έχουν ελάχιστο όριο ηλικίας, γι’ αυτό ρωτήστε τι είναι ασφαλές για ένα πολύ μικρό κουτάβι ή γατάκι.

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση των ψύλλων έχει συνήθως τρία σκέλη. Το πρώτο είναι η απαλλαγή του κατοικιδίου από τους ψύλλους. Το δεύτερο είναι η ταυτόχρονη θεραπεία όλων των σκύλων και των γατών του σπιτιού, ακόμη και όσων δεν φαίνεται να έχουν φαγούρα, γιατί ένα ζώο χωρίς θεραπεία κρατά τον κύκλο ζωντανό. Το τρίτο είναι ο καθαρισμός του σπιτιού. Το τακτικό σκούπισμα με ηλεκτρική σκούπα σε πατώματα, καναπέδες και καθίσματα αυτοκινήτου απομακρύνει πολλά αυγά και προνύμφες, όπως και το πλύσιμο των στρωσιδιών του κατοικιδίου σε ζεστό νερό. Σε βαριές προσβολές, ο κτηνίατρός σας μπορεί επίσης να συστήσει ένα σκεύασμα για το σπίτι.

Μπορεί να συνεχίσετε να βλέπετε νέους ψύλλους για αρκετές εβδομάδες, γιατί οι ψύλλοι που περιμένουν μέσα στα κουκούλια συνεχίζουν να βγαίνουν και να πηδούν πάνω στο κατοικίδιο. Για να απαλλαγεί πλήρως ένα σπίτι, χρειάζονται συχνά δύο έως τρεις μήνες σταθερής αντιμετώπισης. Τα κατοικίδια με αλλεργία στους ψύλλους μπορεί επίσης να χρειαστούν φάρμακα για τη φαγούρα και για τυχόν δερματική λοίμωξη, και ο κτηνίατρος μπορεί να προτείνει επιπλέον θεραπεία για την ταινία.

Πρόληψη των ψύλλων

Δεν υπάρχει εμβόλιο κατά των ψύλλων. Πρόληψη σημαίνει τακτική αντιπαρασιτική προστασία, σχεδιασμένη με τον κτηνίατρό σας για κάθε ζώο. Πολλοί κτηνίατροι συνιστούν να συνεχίζεται όλο τον χρόνο, αφού οι ψύλλοι μπορούν να αναπαράγονται μέσα στο σπίτι σε κάθε εποχή. Αυτό έχει τη μεγαλύτερη σημασία σε θερμές περιοχές, σε σπίτια με πολλά κατοικίδια και για σκύλους και γάτες που βγαίνουν έξω ή συναντούν άλλα ζώα.

Το τακτικό χτένισμα, ιδίως το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, όταν ο αριθμός των ψύλλων κορυφώνεται, εντοπίζει έγκαιρα ένα πρόβλημα. Οι θεραπείες λειτουργούν καλύτερα όταν δίνονται στην ώρα τους, αφού τα κενά επιτρέπουν στους ψύλλους να επιστρέψουν. Το μπάνιο ή το κολύμπι μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα ορισμένων σκευασμάτων spot-on, γι’ αυτό αξίζει να ρωτήσετε τον κτηνίατρό σας πώς να προγραμματίσετε τα μπάνια σε σχέση με τη θεραπεία.

Ψύλλοι, άλλα κατοικίδια και άνθρωποι

Οι ψύλλοι μετακινούνται εύκολα ανάμεσα σε σκύλους, γάτες, κουνέλια, κουνάβια και άλλα μικρά θηλαστικά του ίδιου σπιτιού. Αν ένα κατοικίδιο έχει ψύλλους, πιθανότατα έχουν εκτεθεί και τα άλλα, γι’ αυτό ρωτήστε τον κτηνίατρό σας για τη θεραπεία όλων. Ορισμένα σκευάσματα για ψύλλους σκύλων και γατών είναι επικίνδυνα για τα κουνέλια, γι’ αυτό είναι καλύτερο να αφήσετε τον κτηνίατρο να επιλέξει για κάθε ζώο.

Οι ψύλλοι της γάτας και του σκύλου προτιμούν τα ζώα. Τσιμπούν όμως και ανθρώπους, ιδίως όταν εκκολάπτονται πολλοί ψύλλοι σε ένα σπίτι και δεν υπάρχει κανένα κατοικίδιο κοντά. Τα τσιμπήματα αφήνουν μικρά κόκκινα σπυράκια που προκαλούν φαγούρα. Οι ψύλλοι μπορούν επίσης να μεταδώσουν μικρόβια, όπως το βακτήριο που προκαλεί τη νόσο από γρατσουνιά γάτας, το οποίο μπορεί να εισέλθει στο δέρμα όταν μια γρατσουνιά μολυνθεί με περιττώματα ψύλλων. Οι άνθρωποι μπορούν επίσης να μολυνθούν από την ταινία που μεταφέρουν οι ψύλλοι, αν καταπιούν κατά λάθος έναν μολυσμένο ψύλλο. Και οι δύο λοιμώξεις είναι συχνότερες στα παιδιά. Η διατήρηση των κατοικιδίων χωρίς ψύλλους, το πλύσιμο των χεριών μετά από επαφή με ζώα και ο καθαρισμός κάθε γρατσουνιάς με σαπούνι και νερό μειώνουν τον κίνδυνο. Όσοι έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ίσως θέλουν να συμβουλευτούν τον γιατρό τους.

Διασωσμένα και πρόσφατα υιοθετημένα ζώα

Τα ζώα του δρόμου συνήθως δεν έχουν καμία αντιπαρασιτική προστασία, γι’ αυτό οι διασωσμένοι σκύλοι και γάτες φτάνουν συχνά με ψύλλους και μερικές φορές με ταινίες ή αναιμία. Τα κουτάβια και τα γατάκια είναι τα πιο ευάλωτα. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες για τα παράσιτα κατατάσσουν τα καταφύγια, τα εκτροφεία και τα σπίτια με πολλά είδη κατοικιδίων στους χώρους υψηλού κινδύνου και συνιστούν εκεί σταθερή αντιμετώπιση των ψύλλων όλο τον χρόνο.

Οι ίδιες οδηγίες σημειώνουν ότι τα παράσιτα είναι πολύ συχνά γύρω από τη Μεσόγειο, μια περιοχή από την οποία προέρχονται πολλοί διασωσμένοι σκύλοι και γάτες. Στα Δυτικά Βαλκάνια, μια έρευνα σε σκύλους που εξετάστηκαν σε κτηνιατρεία στη Σερβία, τη Βόρεια Μακεδονία, το Μαυροβούνιο και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη διαπίστωσε ότι περίπου τέσσερις στους πέντε ψύλλους ήταν ψύλλοι της γάτας.

Στην Paw Squadron, οι πρώτοι σταθμοί μετά από κάθε διάσωση είναι ο κτηνίατρος και ένα μπάνιο. Κάθε ζώο περνά κτηνιατρικό έλεγχο, αποπαρασίτωση και θεραπεία κατά των ψύλλων και άλλων παρασίτων. Πριν από την υιοθεσία, κάθε ζώο λαμβάνει επίσης τα εμβόλιά του και μικροτσίπ.

Η αντιμετώπιση των ψύλλων πρέπει να συνεχιστεί μετά την υιοθεσία. Βοηθά να ρωτήσετε την ομάδα διάσωσης ποιο σκεύασμα χρησιμοποιήθηκε και πότε δόθηκε τελευταία φορά, ώστε ο δικός σας κτηνίατρος να προγραμματίσει την επόμενη θεραπεία. Αν έχετε ήδη κατοικίδια, αξίζει να ελέγξετε ότι η προστασία τους από τους ψύλλους είναι ενημερωμένη πριν φτάσει ο νεοφερμένος. Τις πρώτες εβδομάδες, το τακτικό χτένισμα σας βοηθά να εντοπίσετε έγκαιρα κάθε πρόβλημα, και το συχνό πλύσιμο των στρωσιδιών του νέου κατοικιδίου απομακρύνει τα αυγά των ψύλλων. Αν παρατηρήσετε ψύλλους, περιττώματα ψύλλων, έντονο ξύσιμο ή τμήματα ταινίας, τηλεφωνήστε στον κτηνίατρό σας.

Αν σκέφτεστε να υιοθετήσετε, η σελίδα υιοθεσιών δείχνει τους σκύλους και τις γάτες που περιμένουν ένα σπίτι.