Hibernacja żółwia: jak się bezpiecznie przygotować

Które żółwie hibernują

Hibernować powinny tylko gatunki, które na wolności doświadczają mroźnych zim. Gatunki, które zwykle się hibernuje, to:

• Żółw Hermanna
• Żółw śródziemnomorski, zwany też greckim, z wyjątkiem form południowych i północnoafrykańskich
• Żółw stepowy (Horsfielda), zwany też rosyjskim
• Żółw obrzeżony
• Żółw pustynny

Wielu popularnych gatunków nigdy nie wolno hibernować. Należą do nich żółw lamparci, afrykański żółw ostrogowy, zwany też sulcata, żółwie czerwononogie i żółtonogie, żółwie egipskie, północnoafrykańskie formy żółwia śródziemnomorskiego, takie jak libijska i tunezyjska, oraz żółwie śródziemnomorskie z południowej Turcji. Wystawienie gatunku tropikalnego na zimno bez jedzenia może go zabić. Jeśli nie masz pewności, jaki gatunek posiadasz, przed zimą zapytaj doświadczonego lekarza weterynarii zajmującego się gadami.

Które żółwie nie powinny hibernować

Nawet gatunek hibernujący powinien zasypiać tylko wtedy, gdy jest w pełni zdrowy i przez lato przybrał wystarczająco na wadze. Żółwia, który chorował w ostatnim roku, ma niedowagę lub jest bardzo mały, należy przez zimę utrzymywać w stanie aktywności. Młode poniżej około 35 gramów najlepiej utrzymywać w stanie aktywności. Lekarze weterynarii sugerują też, aby młode żółwie przechodziły pierwszą hibernację w drugą, trzecią lub czwartą zimę życia i wtedy tylko przez około sześć tygodni.

Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do zdrowia żółwia, tej zimy utrzymuj go w stanie aktywności.

Jesienna kontrola zdrowia

Umów kontrolę przed hibernacją u lekarza weterynarii, który przyjmuje gady. Lekarz zważy żółwia, oceni kondycję ciała i poszuka objawów choroby. Próbkę kału można zbadać, aby upewnić się, że żółw nie zapada w hibernację z dużą liczbą pasożytów.

W domu również obejrzyj żółwia. Oczy i nos powinny być czyste i suche, bez wydzieliny. Wnętrze pyska powinno być czyste i różowe, bez żółtawego lub białego serowatego nalotu. Sprawdź, czy błony bębenkowe po bokach głowy nie są obrzęknięte. Poszukaj guzków, skaleczeń lub obrzęków na ciele i wokół ogona. Zważ żółwia na dokładnej wadze kuchennej i co roku zapisuj wynik.

Termin i okres wyciszania

Zbyt długa hibernacja to największy czynnik ryzyka późniejszych problemów. Brytyjskie stowarzyszenia lekarzy weterynarii zalecają utrzymywanie żółwi w cieple pod zwykłymi lampami grzewczymi mniej więcej do listopada lub grudnia, aby hibernacja nie trwała zbyt długo. Większość dorosłych osobników potrzebuje nie więcej niż około trzech miesięcy. Młode potrzebują mniej.

Przed hibernacją żółw powinien mieć pusty przewód pokarmowy i pełny pęcherz. Pokarm pozostały w przewodzie pokarmowym może w czasie zimy gnić. Woda zgromadzona w pęcherzu jest ważną rezerwą. Typowe przygotowanie, zwane wyciszaniem, trwa około trzech tygodni u młodych i co najmniej czterech tygodni u dorosłych.

• Na początku wyciszania całkowicie odstaw jedzenie.
• Przez mniej więcej pierwszy tydzień utrzymuj normalne ogrzewanie i oświetlenie, aby żółw mógł strawić już zjedzony pokarm.
• Następnie w kolejnych tygodniach stopniowo skracaj czas grzania i oświetlenia.
• Kąp żółwia w płytkiej, letniej wodzie codziennie lub co drugi dzień, aby mógł pić i opróżnić przewód pokarmowy.
• Jeśli nadal regularnie oddaje kał, wydłuż okres wyciszania.
• Przez ostatnie dwa dni trzymaj go w chłodnym, chronionym przed mrozem pomieszczeniu o temperaturze nie wyższej niż 50°F (10°C), a potem przenieś do lodówki lub skrzynki do hibernacji.

Bezpieczne temperatury

Celem jest stała temperatura około 41°F (5°C). Stowarzyszenia miłośników żółwi podają dopuszczalny zakres mniej więcej od 37°F do 45°F (od 3°C do 7°C). W temperaturze bliskiej zera żółwie mogą doznać uszkodzenia oczu i oślepnąć, a zamarznięcie może je zabić. Gdy temperatura rośnie w kierunku 46–50°F (8–10°C), żółwie zaczynają się budzić i zużywać zapasy, których będą potrzebować wiosną. Żółwia, który się ogrzał i całkowicie wybudził, nie należy ponownie wprowadzać w hibernację.

Niezależnie od wybranej metody używaj cyfrowego termometru minimalno-maksymalnego z sondą umieszczoną w skrzynce żółwia. Dwa termometry, najlepiej z alarmem, są bezpieczniejsze niż jeden. Sprawdzaj odczyt codziennie.

Metoda lodówkowa

Osobna lodówka utrzymuje stałą temperaturę podczas łagodnych lub zmiennych zim, ale wymaga starannego zaplanowania.

• Wybierz lodówkę bez zamrażalnika. W niektórych lodówkach lód może mimo to tworzyć się na tylnej ściance, więc bezpieczniejsza jest chłodziarka do wina lub lodówka, która nigdy nie oszrania się.
• Uruchom ją co najmniej kilka tygodni, a najlepiej miesiąc, zanim umieścisz w niej żółwia, i zapisuj temperaturę, aż się ustabilizuje.
• Butelki z wodą na półkach pomagają utrzymać stabilną temperaturę.
• Umieść żółwia w wentylowanym pudełku z pociętym papierem lub mieszanką ziemi i piasku. Nie używaj słomy ani siana.
• Trzymaj pudełko z dala od tylnej ścianki i światła.
• Otwieraj drzwi co najmniej raz dziennie, aby wpuścić świeże powietrze, a jeśli powietrze jest bardzo suche, trzymaj w lodówce miseczkę z wodą.
• Trzymaj lodówkę w pomieszczeniu, w którym temperatura utrzymuje się powyżej około 50°F (10°C), z dala od grzejników i bezpośredniego słońca.

Nie stosuj tej metody, jeśli zimą nie będzie cię w domu. Żółwie stepowe świetnie kopią i potrafią przedrapać się przez karton, więc dla nich użyj pudełka drewnianego lub plastikowego.

Metoda skrzynkowa

Tradycyjna metoda wykorzystuje dwa pudełka, jedno w drugim. Żółw siedzi w mniejszym pudełku z otworami wentylacyjnymi i miękką ściółką, na przykład pociętym papierem. To pudełko wstawia się do większego, ocieplonego pudła, najlepiej styropianowego, z odstępem 2–3 cali dookoła, wypełnionym pociętym papierem lub materiałem do pakowania. Zewnętrzne pudło musi być zabezpieczone przed szczurami, które mogą zaatakować i zjeść hibernującego żółwia. Pomaga zakrycie otworów wentylacyjnych drobną siatką drucianą.

Postaw pudło w suchym, chronionym przed mrozem miejscu o stałej temperaturze, na przykład w chłodnym garażu lub budynku gospodarczym. Strych to zły wybór, ponieważ temperatura bardzo się tam waha. Nie stawiaj pudła na wysokiej półce, ponieważ żółw, który się obudzi, mógłby wyjść i spaść. Jeśli musisz zwalczać szczury w pobliżu, używaj pułapek lub siatki, a nie trutek. Trutka może zaszkodzić żółwiowi oraz psom i kotom w domu, o czym przeczytasz w naszym poradniku o domowych truciznach. Trzymaj też ciekawskie zwierzęta z dala od miejsca hibernacji. Nasz poradnik Jak wychowywać psa i kota razem zawiera wskazówki, jak radzić sobie z kilkoma zwierzętami w jednym domu.

Kontrole w czasie hibernacji

Codziennie sprawdzaj temperaturę. Raz w tygodniu, a co najmniej co dwa tygodnie, na chwilę wyjmij żółwia w chłodnym pomieszczeniu. Szybka kontrola i ważenie nie zakłócą hibernacji.

• Zważ go i zapisz wynik.
• Sprawdź, czy nos jest suchy i nie ma wydzieliny.
• Delikatnie dotknij nogi. Powinna lekko się poruszyć.
• Poszukaj obrzęków lub opuchlizny.
• Sprawdź, czy w pudełku jest mocz lub kał.

Zdrowy dorosły osobnik zwykle traci tylko około 1 procent wyjściowej masy ciała miesięcznie. Zalecenia co do limitu się różnią. Brytyjskie stowarzyszenia lekarzy weterynarii zalecają, aby ubytek nie przekraczał 5 procent wyjściowej masy ciała, a niektóre stowarzyszenia hodowców przyjmują 10 procent jako bezwzględne maksimum. Przed rozpoczęciem hibernacji ustal z lekarzem weterynarii wagę wybudzenia i zapisz ją na pudełku. Wybudź żółwia, jeśli osiągnie tę wagę lub jego waga wciąż szybko spada.

Jeśli żółw odda mocz w czasie hibernacji, natychmiast go wybudź. Stracił rezerwę wody i grozi mu odwodnienie. Oddanie niewielkiej ilości kału na początku hibernacji jest mniej niepokojące.

Wybudzanie

Pod koniec hibernacji przenieś żółwia na kilka godzin do temperatury pokojowej, a potem z powrotem do zwykłego ciepłego terrarium z ogrzewaniem i oświetleniem. Sprawdź oczy, nos i pysk. Raz lub dwa razy dziennie kąp go przez około pół godziny w płytkiej, ciepłej wodzie, aby mógł pić i oddać mocz zgromadzony przez zimę. Pierwszego dnia nie potrzebuje jedzenia. Od drugiego dnia podawaj miękką, wilgotną zieleninę, a potem wróć do normalnej diety.

Kiedy udać się do lekarza weterynarii

Utrata apetytu po hibernacji to jeden z najczęstszych problemów, z jakimi lekarze weterynarii spotykają się u żółwi. Bez zwłoki zabierz żółwia do lekarza weterynarii zajmującego się gadami, jeśli zauważysz którykolwiek z tych objawów.

• Nie jadł w ciągu tygodnia od wybudzenia
• Nie oddał moczu w ciągu tygodnia od wybudzenia
• Wydzielina z nosa, oczu lub pyska
• Obrzęknięte lub zaognione oczy albo wydaje się nie widzieć
• Serowaty nalot w pysku
• Osłabienie lub jakiekolwiek inne oznaki złego samopoczucia
• Duża utrata masy ciała w czasie hibernacji
• Był narażony na temperatury poniżej zera

Utrzymywanie żółwia w stanie aktywności zamiast hibernacji

Żółwia, który jest za młody, chory lub ma niedowagę, można przezimować w domu bez hibernacji. Przez całą zimę utrzymuj zwykłe ogrzewanie i oświetlenie, aby nie było sezonowych sygnałów do zwolnienia. Częściej go kąp, podawaj jedzenie często i w małych porcjach i uważnie pilnuj temperatury w pomieszczeniu.

Ostrożny start dla każdego zwierzęcia

Paw Squadron ratuje psy i koty, a każde uratowane przez nas zwierzę przede wszystkim trafia do lekarza weterynarii i jest odrobaczane. Żółwie zasługują na równie staranny start. Żółwie mogą żyć od 50 do 100 lat, więc niektóre przeżywają swoich opiekunów i potrzebują nowego domu. Jeśli przejmujesz żółwia od organizacji ratunkowej lub poprzedniego właściciela, przed jego pierwszą zimą u ciebie ustal jego gatunek, poproś o wszelkie zapisy wagi, a potem umów kontrolę u lekarza weterynarii zajmującego się gadami. O innym małym zwierzęciu o bardzo szczególnych potrzebach przeczytasz w naszym poradniku o podstawach opieki nad królikiem.

Więcej praktycznych poradników znajdziesz w dziale PawPedia, a jeśli masz pytanie, napisz do nas przez stronę Kontakt.