Οδοντική φροντίδα για σκύλους και γάτες

Γιατί η οδοντική νόσος περνά εύκολα απαρατήρητη

Η πλάκα είναι ένα μαλακό στρώμα βακτηρίων που σχηματίζεται στα δόντια κάθε μέρα. Μέσα σε λίγες μέρες αρχίζει να σκληραίνει και να μετατρέπεται σε πέτρα, την οποία η οδοντόβουρτσα δεν μπορεί πλέον να απομακρύνει. Στη συνέχεια, τα βακτήρια εξαπλώνονται κάτω από τη γραμμή των ούλων, όπου προκαλούν φλεγμονή στα ούλα και καταστρέφουν σιγά σιγά τους ιστούς και το οστό που συγκρατούν κάθε δόντι στη θέση του.

Αυτή είναι η περιοδοντική νόσος, και πονά. Τα ζώα σπάνια το δείχνουν, επειδή ένας σκύλος ή μια γάτα με πονεμένο στόμα συνήθως συνεχίζει να τρώει.

Η σοβαρή οδοντική νόσος έχει επίσης συνδεθεί με προβλήματα στην καρδιά, στους νεφρούς και στο ήπαρ, καθώς βακτήρια από μολυσμένα ούλα μπορούν να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος. Το πόσο ισχυρή είναι αυτή η σύνδεση εξακολουθεί να μελετάται. Σε κάθε περίπτωση, ένα καθαρό στόμα απομακρύνει μια συνεχή πηγή μόλυνσης.

Η κακοσμία του στόματος είναι το σημάδι που οι περισσότεροι προσέχουν πρώτο, και δεν είναι φυσιολογική, ακόμη και σε έναν ηλικιωμένο σκύλο. Τα πιο διακριτικά σημάδια είναι συχνά πιο αποκαλυπτικά, γι’ αυτό προσέξτε τα εξής:

• Μια κόκκινη γραμμή κατά μήκος των ούλων ή ούλα που ματώνουν όταν το κατοικίδιό σας μασά
• Καφέ ή κίτρινη πέτρα, ιδίως στα πίσω δόντια της άνω γνάθου και στους κυνόδοντες
• Μάσημα από τη μία πλευρά του στόματος ή τροφή που πέφτει από το στόμα κατά το φαγητό
• Ξαφνική προτίμηση στη μαλακή τροφή ή σκληρές λιχουδιές που μένουν ανέγγιχτες
• Τρίψιμο του προσώπου με τα πόδια, τρίψιμο της μουσούδας στο πάτωμα ή περισσότερη σιελόρροια από ό,τι συνήθως
• Πρήξιμο στο πρόσωπο ακριβώς κάτω από το μάτι, που μπορεί να σημαίνει μολυσμένη ρίζα δοντιού
• Δόντια που κουνιούνται ή έχουν σπάσει, ή ένα δόντι που έχει γίνει γκρι ή ροζ

Οι γάτες χρειάζονται επιπλέον προσοχή. Πολλές ενήλικες γάτες εμφανίζουν οδοντική απορρόφηση, μια επώδυνη πάθηση κατά την οποία το ίδιο το δόντι αποδομείται, συχνά ξεκινώντας από τη γραμμή των ούλων, όπου περνά εύκολα απαρατήρητη. Οι γάτες επίσης κρύβουν πολύ καλά τον πόνο, γι’ αυτό μια γάτα που τρώει πιο αργά, μασά με το κεφάλι γερμένο ή σταματά να καθαρίζει σωστά τον εαυτό της θα πρέπει να εξεταστεί από κτηνίατρο.

Τα δόντια των κουταβιών και των γατακιών

Τα κουτάβια έχουν 28 νεογιλά δόντια και οι ενήλικοι σκύλοι 42, ενώ τα γατάκια έχουν 26 και οι ενήλικες γάτες 30. Τα νεογιλά δόντια αρχίζουν να πέφτουν περίπου από την ηλικία των τριών έως τεσσάρων μηνών, και τα μόνιμα δόντια έχουν συνήθως βγει όλα περίπου έως την ηλικία των επτά μηνών. Σε αυτό το διάστημα, τα νεαρά ζώα μασούν οτιδήποτε μπορούν να φτάσουν.

Δώστε σε ένα κουτάβι που βγάζει δόντια ασφαλή πράγματα για να μασάει, όπως λαστιχένια παιχνίδια ειδικά για κουτάβια. Ιδίως στις μικρόσωμες φυλές, ένα νεογιλό δόντι μερικές φορές παραμένει στη θέση του δίπλα στο μόνιμο δόντι που θα έπρεπε να το έχει αντικαταστήσει, και ο κτηνίατρος μπορεί να χρειαστεί να το αφαιρέσει, ώστε να μην παγιδεύεται τροφή ανάμεσα στα δύο. Αυτή είναι επίσης η καλύτερη ηλικία για να συνηθίσει ένα νεαρό ζώο να του σηκώνουν τα χείλη και να του αγγίζουν τα δόντια, κάτι που κάνει τη φροντίδα πολύ πιο εύκολη αργότερα.

Βούρτσισμα στο σπίτι

Το καθημερινό βούρτσισμα είναι το πιο αποτελεσματικό που μπορείτε να κάνετε στο σπίτι. Κάθε δεύτερη μέρα βοηθά επίσης, αλλά μία φορά την εβδομάδα δεν αρκεί, επειδή η πλάκα αρχίζει να σκληραίνει μέσα σε λίγες μέρες.

Μη χρησιμοποιείτε ποτέ ανθρώπινη οδοντόκρεμα. Ορισμένες μάρκες περιέχουν ξυλιτόλη, η οποία είναι τοξική για τους σκύλους, και καμία δεν προορίζεται για κατάποση. Η οδοντόκρεμα για κατοικίδια διατίθεται σε γεύσεις που αρέσουν στα ζώα, όπως πουλερικά, και είναι φτιαγμένη για να καταπίνεται.

Καθιερώστε το βούρτσισμα σταδιακά, μέσα σε μία έως δύο εβδομάδες, και τελειώνετε κάθε φορά όσο το κατοικίδιό σας είναι ακόμη χαλαρό. Μια λιχουδιά ή ένα γεύμα αμέσως μετά το βοηθά να περιμένει με χαρά αυτή τη ρουτίνα:

• Ημέρες 1 έως 3: αφήστε το κατοικίδιό σας να γλείψει λίγη οδοντόκρεμα για κατοικίδια από το δάχτυλό σας
• Ημέρες 4 έως 7: σηκώστε το χείλος και τρίψτε την οδοντόκρεμα στα ούλα και στα δόντια με το δάχτυλό σας για λίγα δευτερόλεπτα
• Δεύτερη εβδομάδα: περάστε σε μια μαλακή οδοντόβουρτσα για κατοικίδια ή σε μια δαχτυλοβούρτσα και καθαρίστε λίγα δόντια κάθε φορά
• Στη συνέχεια: φτάστε σταδιακά σε περίπου τριάντα δευτερόλεπτα σε κάθε πλευρά του στόματος

Στρέψτε τις τρίχες της βούρτσας προς τη γραμμή των ούλων και κάντε μικρές κυκλικές κινήσεις. Αφιερώστε τον περισσότερο χρόνο στις εξωτερικές επιφάνειες των πίσω δοντιών της άνω γνάθου και στους κυνόδοντες, όπου η πέτρα σχηματίζεται πιο γρήγορα. Τα περισσότερα ζώα το δέχονται πιο εύκολα με το στόμα κλειστό και το χείλος σηκωμένο.

Οι γάτες συνήθως χρειάζονται περισσότερη υπομονή. Χρησιμοποιήστε μια πολύ μικρή βούρτσα ή μια δαχτυλοβούρτσα και αρκεστείτε σε λίγα δόντια την ημέρα στην αρχή. Αν η γάτα σας δεν δέχεται καθόλου το βούρτσισμα, ρωτήστε τον κτηνίατρό σας για άλλες επιλογές αντί να την πιέζετε.

Μασητικά, δίαιτες και τι να αποφεύγετε

Τα οδοντικά μασητικά, οι οδοντικές δίαιτες και τα πρόσθετα νερού μπορούν να βοηθήσουν, αλλά κανένα από αυτά δεν αντικαθιστά το βούρτσισμα. Το Κτηνιατρικό Συμβούλιο Στοματικής Υγείας (Veterinary Oral Health Council, VOHC) ελέγχει τέτοια προϊόντα και απονέμει τη σφραγίδα του σε όσα έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν την πλάκα ή την πέτρα, οπότε η σφραγίδα είναι ένας χρήσιμος οδηγός όταν ψωνίζετε.

Να είστε προσεκτικοί με τα πολύ σκληρά μασητικά. Τα κόκαλα, τα κέρατα ελαφιού, οι οπλές και τα σκληρά νάιλον παιχνίδια συχνά σπάνε τα δόντια των σκύλων, ιδίως το μεγάλο πίσω δόντι της άνω γνάθου που χρησιμοποιείται για το μάσημα. Πολλοί κτηνίατροι λένε ότι, αν δεν μπορείτε να βυθίσετε το νύχι του αντίχειρά σας σε ένα μασητικό, είναι πολύ σκληρό. Τα μαγειρεμένα κόκαλα είναι επικίνδυνα και με άλλον τρόπο, επειδή μπορεί να θρυμματιστούν και να τραυματίσουν το στόμα ή το έντερο.

Τα μπαλάκια του τένις μπορεί να φθείρουν τα δόντια των σκύλων που τα μασούν για ώρες. Η συνηθισμένη ξηρά τροφή καθαρίζει ελάχιστα τα δόντια, οπότε η αλλαγή από υγρή τροφή σε κροκέτες δεν θα προλάβει από μόνη της την οδοντική νόσο. Αν ζυγίζετε τα υπέρ και τα κατά της υγρής τροφής, ο οδηγός μας για την τροφή σκύλων σε κονσέρβα εξετάζει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της.

Καθαρισμός στον κτηνίατρο

Όταν η πέτρα έχει πια σχηματιστεί, μόνο ένας κτηνίατρος μπορεί να την αφαιρέσει σωστά. Ο επαγγελματικός καθαρισμός γίνεται υπό γενική αναισθησία, επειδή ο κτηνίατρος χρειάζεται να καθαρίσει κάτω από τη γραμμή των ούλων, να ελέγξει κάθε δόντι και, ιδανικά, να πάρει οδοντικές ακτινογραφίες. Μεγάλο μέρος της βλάβης στην περιοδοντική νόσο βρίσκεται κάτω από τα ούλα, εκεί όπου δεν φαίνεται.

Ορισμένοι κομμωτές κατοικιδίων και καταστήματα ειδών για κατοικίδια προσφέρουν καθαρισμό χωρίς αναισθησία. Οι κτηνίατροι με ειδίκευση στην οδοντιατρική γενικά τον αποθαρρύνουν, επειδή η απόξεση της ορατής πέτρας κάνει τα δόντια να φαίνονται καθαρά, ενώ η νόσος κάτω από τα ούλα συνεχίζεται.

Η αναισθησία ανησυχεί πολλούς ιδιοκτήτες, ιδίως όταν πρόκειται για μεγαλύτερα σε ηλικία κατοικίδια. Ο κτηνίατρος συνήθως εξετάζει πρώτα το κατοικίδιό σας, συχνά με εξετάσεις αίματος, και το ζώο παρακολουθείται σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Ρωτήστε για τους κινδύνους για το δικό σας κατοικίδιο και σταθμίστε τους σε σχέση με το να μείνει χωρίς θεραπεία ένα στόμα που πονά.

Το πόσο συχνά χρειάζεται ένα κατοικίδιο επαγγελματικό καθαρισμό διαφέρει, από κάθε χρόνο για ορισμένους μικρόσωμους σκύλους έως κάθε λίγα χρόνια για άλλους. Ο κτηνίατρός σας θα ελέγχει τα δόντια σε κάθε τακτική επίσκεψη και θα σας πει πότε είναι η ώρα.

Οδοντική φροντίδα μετά από μια διάσωση

Τα ζώα που διασώζονται από τον δρόμο συνήθως δεν έχουν λάβει καμία οδοντική φροντίδα. Τα κουτάβια έχουν γενικά υγιή νεογιλά δόντια, αλλά ένας ενήλικος σκύλος ή μια ενήλικη γάτα μπορεί να φτάσει με πέτρα, σπασμένα δόντια ή πονεμένα ούλα. Κάθε ζώο που διασώζουμε περνά έλεγχο και λαμβάνει θεραπεία στον κτηνίατρο, και όταν ήρθε η σειρά του Hairy Styles, ο κτηνίατρος εξέτασε τα αυτιά, τα μάτια και τα δόντια του πριν από τα εμβόλιά του.

Αν υιοθετήσετε, ζητήστε στην πρώτη επίσκεψη στον κτηνίατρο μια σημείωση για την κατάσταση των δοντιών, ώστε να εντοπίζετε πιο εύκολα τις μεταγενέστερες αλλαγές. Αρχίστε να αγγίζετε το στόμα όταν το νέο σας κατοικίδιο σας εμπιστευτεί, όχι τις πρώτες μέρες, όταν ένα χέρι κοντά στο πρόσωπο μπορεί να μοιάζει με απειλή. Με έναν νευρικό σκύλο, ο οδηγός μας για το πώς να βοηθήσετε έναν φοβισμένο σκύλο δείχνει πώς να χτίσετε πρώτα αυτή την εμπιστοσύνη.

Πότε να καλέσετε τον κτηνίατρο

Κλείστε ραντεβού αν παρατηρήσετε οποιοδήποτε από τα παραπάνω σημάδια, χωρίς να περιμένετε να σταματήσει να τρώει το κατοικίδιό σας. Πηγαίνετε την ίδια μέρα αν δείτε κάποιο από τα εξής:

• Πρήξιμο στο πρόσωπο ή στη γνάθο ή μια πληγή κάτω από το μάτι από την οποία εκρέει υγρό
• Σπασμένο δόντι με ροζ ή σκούρα κηλίδα στο κέντρο
• Αιμορραγία από το στόμα που δεν σταματά
• Άρνηση κάθε τροφής ή κλάψιμο κατά το φαγητό ή όταν αγγίζεται το πρόσωπο
• Έντονη σιελόρροια, ιδίως σε γάτα

Για όλα τα υπόλοιπα, μια γρήγορη ματιά στα δόντια μία φορά την εβδομάδα και ένας οδοντικός έλεγχος σε κάθε ετήσια επίσκεψη θα εντοπίσουν έγκαιρα τα περισσότερα προβλήματα. Το οστό που χάνεται λόγω περιοδοντικής νόσου δεν αναπλάθεται, όμως η φλεγμονή των ούλων που εντοπίζεται έγκαιρα συνήθως μπορεί να αναστραφεί με επαγγελματικό καθαρισμό και καθημερινό βούρτσισμα.