Pielęgnacja zębów u psów i kotów

Dlaczego choroby zębów łatwo przeoczyć

Płytka nazębna to miękki nalot bakteryjny, który codziennie tworzy się na zębach. W ciągu kilku dni zaczyna twardnieć i zamienia się w kamień nazębny, którego szczoteczka nie jest już w stanie usunąć. Bakterie przedostają się następnie pod linię dziąseł, gdzie wywołują zapalenie dziąseł i powoli niszczą tkanki i kość utrzymujące każdy ząb na miejscu.

To choroba przyzębia i jest ona bolesna. Zwierzęta rzadko to okazują, ponieważ pies lub kot z obolałym pyskiem zwykle nadal je.

Ciężką chorobę zębów powiązano też z problemami z sercem, nerkami i wątrobą, ponieważ bakterie z zakażonych dziąseł mogą przedostawać się do krwiobiegu. Siła tego związku wciąż jest przedmiotem badań. Tak czy inaczej, czysta jama ustna eliminuje stałe źródło zakażenia.

Nieprzyjemny zapach z pyska to objaw, który większość ludzi zauważa jako pierwszy, i nie jest on normalny, nawet u starego psa. Mniej widoczne objawy często mówią więcej, dlatego zwracaj uwagę na poniższe:

• Czerwona linia wzdłuż dziąseł lub dziąsła, które krwawią, gdy zwierzę gryzie
• Brązowy lub żółty kamień nazębny, zwłaszcza na tylnych zębach górnych i kłach
• Żucie jedną stroną pyska lub gubienie jedzenia podczas posiłku
• Nagłe preferowanie miękkiego jedzenia lub zostawianie twardych przysmaków nietkniętych
• Drapanie pyska łapą, pocieranie pyskiem o podłogę lub ślinienie się bardziej niż zwykle
• Obrzęk na pysku tuż pod okiem, który może oznaczać zakażenie korzenia zęba
• Ruszające się lub złamane zęby albo ząb, który zrobił się szary lub różowy

Koty wymagają szczególnej uwagi. U wielu dorosłych kotów rozwija się resorpcja zębów – bolesna choroba, w której rozpadowi ulega sam ząb; zmiany często zaczynają się przy linii dziąseł, gdzie łatwo je przeoczyć. Koty bardzo dobrze ukrywają też ból, dlatego kot, który je wolniej, żuje z przechyloną głową lub przestaje prawidłowo dbać o swoją sierść, powinien zostać zbadany przez lekarza weterynarii.

Zęby szczeniąt i kociąt

Szczenięta mają 28 zębów mlecznych, a dorosłe psy 42, natomiast kocięta mają 26 zębów mlecznych, a dorosłe koty 30. Zęby mleczne zaczynają wypadać mniej więcej w wieku trzech–czterech miesięcy, a wszystkie zęby stałe są zwykle na miejscu około siódmego miesiąca życia. W tym czasie młode zwierzęta gryzą wszystko, do czego mogą dosięgnąć.

Ząbkującemu szczeniakowi dawaj bezpieczne rzeczy do gryzienia, takie jak gumowe zabawki przeznaczone dla szczeniąt. Zwłaszcza u małych ras ząb mleczny czasem pozostaje na miejscu obok zęba stałego, który powinien go zastąpić, i może być konieczne usunięcie go przez lekarza weterynarii, aby jedzenie nie zalegało między nimi. To także najlepszy wiek, by przyzwyczaić młode zwierzę do unoszenia warg i dotykania zębów, co później znacznie ułatwia pielęgnację.

Szczotkowanie w domu

Codzienne szczotkowanie to najskuteczniejsze, co możesz zrobić w domu. Szczotkowanie co drugi dzień też pomaga, ale raz w tygodniu to za mało, ponieważ płytka nazębna zaczyna twardnieć w ciągu kilku dni.

Nigdy nie używaj pasty do zębów dla ludzi. Niektóre marki zawierają ksylitol, który jest trujący dla psów, a żadna z nich nie jest przeznaczona do połykania. Pasta dla zwierząt ma smaki, które zwierzęta lubią, na przykład drobiowy, i jest przystosowana do połykania.

Do szczotkowania dochodź stopniowo przez tydzień lub dwa i kończ każdą sesję, gdy zwierzę jest jeszcze rozluźnione. Przysmak lub posiłek zaraz potem pomaga, by zwierzę z przyjemnością czekało na ten codzienny rytuał:

• Dni 1–3: pozwól zwierzęciu zlizać z palca odrobinę pasty do zębów dla zwierząt
• Dni 4–7: unieś wargę i przez kilka sekund rozprowadzaj palcem pastę po dziąsłach i zębach
• Drugi tydzień: przejdź na miękką szczoteczkę dla zwierząt lub szczoteczkę na palec i czyść po kilka zębów naraz
• Potem: stopniowo wydłużaj czas do około trzydziestu sekund na każdą stronę pyska

Ustaw włosie pod kątem w stronę linii dziąseł i wykonuj małe, okrężne ruchy. Najwięcej czasu poświęć zewnętrznym powierzchniom tylnych zębów górnych i kłów, gdzie kamień nazębny odkłada się najszybciej. Większość zwierząt łatwiej to akceptuje, gdy pysk jest zamknięty, a warga uniesiona.

Koty zwykle wymagają więcej cierpliwości. Używaj bardzo małej szczoteczki lub szczoteczki na palec i na początku poprzestań na kilku zębach dziennie. Jeśli twój kot w ogóle nie akceptuje szczotkowania, zapytaj lekarza weterynarii o inne możliwości, zamiast go zmuszać.

Gryzaki, diety i czego unikać

Gryzaki dentystyczne, diety dentystyczne i dodatki do wody mogą pomóc, ale żadne z nich nie zastępuje szczotkowania. Veterinary Oral Health Council (VOHC) testuje takie produkty i przyznaje swoją pieczęć tym, których skuteczność w ograniczaniu płytki lub kamienia nazębnego została wykazana, dlatego ta pieczęć jest przydatną wskazówką podczas zakupów.

Uważaj na bardzo twarde gryzaki. Kości, poroże, kopyta i twarde nylonowe zabawki często łamią psom zęby, zwłaszcza duży górny ząb tylny służący do żucia. Wielu lekarzy weterynarii mówi, że jeśli nie da się wcisnąć paznokcia kciuka w gryzak, jest on za twardy. Gotowane kości są niebezpieczne z innego powodu – mogą rozpadać się na ostre odłamki i zranić jamę ustną lub przewód pokarmowy.

Piłki tenisowe mogą ścierać zęby psom, które gryzą je godzinami. Zwykła sucha karma w niewielkim stopniu oczyszcza zęby, dlatego sama zmiana mokrej karmy na suchą nie zapobiegnie chorobom zębów. Jeśli zastanawiasz się nad mokrą karmą, nasz poradnik o karmie w puszkach dla psów omawia jej zalety i wady.

Czyszczenie zębów u lekarza weterynarii

Gdy kamień nazębny już się nagromadzi, prawidłowo usunąć go może tylko lekarz weterynarii. Profesjonalne czyszczenie wykonuje się w znieczuleniu ogólnym, ponieważ lekarz musi oczyścić zęby pod linią dziąseł, sprawdzić każdy ząb, a najlepiej także wykonać zdjęcia rentgenowskie zębów. Duża część uszkodzeń w chorobie przyzębia znajduje się pod dziąsłami, poza zasięgiem wzroku.

Niektórzy groomerzy i sklepy zoologiczne oferują czyszczenie zębów bez znieczulenia. Specjaliści stomatologii weterynaryjnej na ogół to odradzają, ponieważ zeskrobanie widocznego kamienia sprawia, że zęby wyglądają na czyste, podczas gdy choroba pod dziąsłami postępuje dalej.

Znieczulenie niepokoi wielu opiekunów, zwłaszcza w przypadku starszych zwierząt. Lekarz weterynarii zwykle najpierw bada zwierzę, często także wykonując badania krwi, a przez cały czas zwierzę jest monitorowane. Zapytaj o ryzyko w przypadku twojego zwierzęcia i zestaw je z ryzykiem pozostawienia bolesnych zmian w jamie ustnej bez leczenia.

To, jak często zwierzę potrzebuje profesjonalnego czyszczenia zębów, bywa różne – od raz w roku u niektórych małych psów po raz na kilka lat u innych. Lekarz weterynarii sprawdzi zęby podczas każdej rutynowej wizyty i powie ci, kiedy nadejdzie pora.

Pielęgnacja zębów po akcji ratunkowej

Zwierzęta uratowane z ulicy zwykle nie miały wcześniej żadnej opieki stomatologicznej. Szczenięta mają na ogół zdrowe zęby mleczne, ale dorosły pies lub kot może do nas trafić z kamieniem nazębnym, złamanymi zębami lub obolałymi dziąsłami. Każde uratowane przez nas zwierzę przechodzi badanie i leczenie u lekarza weterynarii, a gdy na badanie trafił Hairy Styles, lekarz obejrzał jego uszy, oczy i zęby, zanim dostał szczepionki.

Jeśli adoptujesz zwierzę, poproś podczas pierwszej wizyty u lekarza weterynarii o odnotowanie stanu zębów, aby łatwiej było zauważyć późniejsze zmiany. Zacznij dotykać pyska, gdy nowy podopieczny ci zaufa, a nie w pierwszych dniach, kiedy dłoń przy pysku może wydawać się zagrożeniem. Jeśli pies jest nerwowy, nasz poradnik jak pomóc lękliwemu psu pokazuje, jak najpierw zbudować to zaufanie.

Kiedy zadzwonić do lekarza weterynarii

Umów wizytę, jeśli zauważysz którykolwiek z powyższych objawów, i nie czekaj, aż zwierzę przestanie jeść. Udaj się do lekarza weterynarii jeszcze tego samego dnia, jeśli zauważysz któryś z tych objawów:

• Obrzęk na pysku lub szczęce albo sącząca się rana pod okiem
• Złamany ząb z różową lub ciemną plamką pośrodku
• Krwawienie z jamy ustnej, które nie ustaje
• Odmowa jakiegokolwiek jedzenia albo piszczenie podczas jedzenia lub przy dotykaniu pyska
• Obfite ślinienie się, zwłaszcza u kota

W pozostałych przypadkach szybkie obejrzenie zębów raz w tygodniu i kontrola zębów podczas każdej corocznej wizyty pozwolą wcześnie wychwycić większość problemów. Kość utracona w wyniku choroby przyzębia nie odrasta, ale wcześnie wykryte zapalenie dziąseł zwykle można cofnąć dzięki profesjonalnemu oczyszczaniu i codziennemu szczotkowaniu zębów.