Zapadanie się tchawicy u psów: trąbiący kaszel, przyczyny i leczenie

Co dzieje się przy zapadaniu się tchawicy

Tchawica prowadzi powietrze z gardła do płuc. Utrzymują ją otwartą chrzęstne pierścienie w kształcie litery C. Pierścienie nie tworzą pełnych okręgów, a szczelinę w ich górnej części zamyka cienka błona.

Przy zapadaniu się tchawicy chrzęstne pierścienie miękną i spłaszczają się, a błona w górnej części może opadać do światła dróg oddechowych. Tchawica się zwęża, więc przechodzi przez nią mniej powietrza, zwłaszcza podczas wdechu lub wydechu. Zapadanie się może dotyczyć szyjnego odcinka tchawicy, odcinka w klatce piersiowej albo obu. W ciężkich przypadkach obejmuje też mniejsze drogi oddechowe w płucach, czyli oskrzela.

Kaszel pogarsza problem. Każde kaszlnięcie zderza ze sobą osłabione ściany dróg oddechowych, co je podrażnia i wywołuje kolejny kaszel. Jeśli to błędne koło nie zostanie przerwane, drogi oddechowe mogą się na pewien czas zablokować, a pies może mieć duszność.

Których psów to dotyczy

Zapadanie się tchawicy najczęściej występuje u ras miniaturowych i małych, takich jak yorkshire terrier, szpic miniaturowy, chihuahua, pudel toy, maltańczyk, shih tzu i lhasa apso. Czasem może dotyczyć większych psów. Większość chorych psów jest w średnim lub starszym wieku, choć chorować mogą też młode psy.

Dokładna przyczyna jest nieznana, a pewną rolę mogą odgrywać geny. Kilka czynników sprawia, że objawy są bardziej prawdopodobne lub cięższe.

• Nadwaga
• Choroby serca
• Inne choroby dróg oddechowych lub płuc, zwłaszcza przewlekłe zapalenie oskrzeli
• Życie w otoczeniu dymu tytoniowego lub innych substancji drażniących w powietrzu

Jeśli masz psa małej rasy, nasz przewodnik o rasie chihuahua omawia inne problemy zdrowotne częste u psów miniaturowych.

Objawy, na które warto uważać

Głównym objawem jest uporczywy, suchy, ostry kaszel, często opisywany jako gęganie gęsi. Inne objawy to:

• Kaszel, gdy pies jest podnoszony lub gdy ciągnie na obroży
• Kaszel przy ekscytacji lub tuż po jedzeniu albo piciu
• Kaszel, który nasila się w nocy lub przy gorącej, wilgotnej pogodzie
• Świszczący dźwięk przy wdechu
• Szybkie męczenie się na spacerach lub podczas zabawy
• Utrudniony oddech

Nie każdy kaszel u małego psa oznacza zapadanie się tchawicy. Kaszel kenelowy, choroby serca i inne problemy z drogami oddechowymi mogą brzmieć podobnie, a niektóre psy mają kilka problemów jednocześnie. Z kaszlem często myli się też odwrócone kichanie – różnicę wyjaśnia nasz poradnik Odwrócone kichanie u psów.

Częste czynniki wywołujące

Wiele psów z zapadaniem się tchawicy kaszle według pewnego schematu. Znajomość czynników wywołujących u twojego psa pomaga ich unikać.

• Ucisk na szyję przez obrożę i smycz
• Ekscytacja, stres i szczekanie
• Wysiłek, zwłaszcza w upale
• Gorąca, wilgotna pogoda
• Dym, kurz, intensywne spraye i inne substancje drażniące drogi oddechowe
• Jedzenie lub picie

Kiedy to nagły przypadek

Silny napad kaszlu może przerodzić się w stan zagrażający oddychaniu. Natychmiast zabierz psa do lekarza weterynarii lub do całodobowej lecznicy, jeśli zauważysz którykolwiek z tych objawów.

• Duszność lub oddychanie z wyraźnym wysiłkiem mięśni brzucha
• Niebieskie lub fioletowe dziąsła albo język
• Omdlenie lub zapaść
• Napad kaszlu, który nie ustępuje
• Głośny oddech, który stale się nasila

W drodze utrzymuj psa w jak największym spokoju i chłodzie. Upał nasila problemy z oddychaniem, a nasz poradnik Udar cieplny u psów wyjaśnia, jak chronić psy w ciepłe dni. W lecznicy psa z niewydolnością oddechową najpierw się stabilizuje, często za pomocą tlenu i leków, a dopiero potem wykonuje badania.

Jak lekarze weterynarii stawiają diagnozę

Lekarz weterynarii zapyta o kaszel i zbada psa. Delikatny ucisk na tchawicę często wywołuje typowy trąbiący kaszel. Lekarz dokładnie osłucha też serce i płuca, ponieważ choroby serca mogą powodować podobny kaszel i mogą współistnieć z zapadaniem się tchawicy.

Badania potwierdzają rozpoznanie i pozwalają wykryć inne problemy.

• Badania krwi oceniające ogólny stan zdrowia
• Zdjęcia rentgenowskie klatki piersiowej i szyi, które pozwalają wykluczyć inne schorzenia, ale mogą nie uchwycić zapadania się, ponieważ rejestrują tylko jeden moment
• Fluoroskopia, czyli ruchome badanie rentgenowskie, które pokazuje, jak drogi oddechowe zmieniają kształt podczas oddychania
• Endoskopia dróg oddechowych, nazywana też bronchoskopią, wykonywana w znieczuleniu ogólnym, która daje najlepszy obraz i pozwala pobrać próbki w kierunku zakażenia
• Badanie USG serca, jeśli podejrzewa się chorobę serca

Jeśli lekarz weterynarii usłyszy szmer w sercu, nasz poradnik Choroba zastawki mitralnej u psów wyjaśnia częsty problem kardiologiczny u małych ras.

Leczenie farmakologiczne

U większości psów zaczyna się od leczenia zachowawczego, które może pomóc nawet 70 procentom psów, zwłaszcza tym z łagodnym zapadaniem się tchawicy. Lekarz weterynarii dobierze leczenie do objawów psa. Może ono obejmować:

• Leki przeciwkaszlowe, które przerywają błędne koło kaszlu
• Leki uspokajające lub wyciszające dla psów, u których kaszel wywołuje ekscytacja lub lęk
• Leki przeciwzapalne, takie jak kortykosteroidy, gdy są potrzebne
• Leki rozszerzające oskrzela, które otwierają mniejsze drogi oddechowe
• Antybiotyki, jeśli występuje zakażenie

Leczenie trwa zwykle całe życie. Objawy często pojawiają się i ustępują, a dawki mogą wymagać z czasem korekty. Wiele psów z zapadaniem się tchawicy ma też problemy z wątrobą, więc lekarz weterynarii może od czasu do czasu sprawdzać parametry wątrobowe. Nigdy nie podawaj ludzkich leków na kaszel bez porady lekarza weterynarii.

Codzienna opieka w domu

To, co robisz w domu, ma takie samo znaczenie jak leki.

• Używaj szelek zamiast obroży. Przypinaj smycz do szelek, aby spacery nie uciskały gardła. Na obroży nadal mogą wisieć identyfikatory.
• Pomóż psu osiągnąć prawidłową masę ciała. Redukcja masy ciała to jeden z najważniejszych elementów leczenia. U małego psa, takiego jak yorkshire terrier, utrata od ćwierć do pół funta może dać zauważalną różnicę.
• Unikaj dymu. Nie pal w obecności psa i trzymaj go z dala od kominków, intensywnych sprayów i zakurzonych miejsc.
• Latem planuj spacery na chłodny wczesny ranek lub wieczór, a w gorące, wilgotne dni trzymaj psa w chłodnym pomieszczeniu.
• Zimą, gdy ogrzewanie wysusza powietrze, włączaj nawilżacz.
• Niech powitania i zabawy będą spokojne, i unikaj sytuacji, w których pies długo szczeka.
• Prowadź prosty dzienniczek napadów kaszlu i ich wyzwalaczy, aby pokazać go lekarzowi weterynarii.

Nasz poradnik Nadwaga u psów i kotów wyjaśnia, jak ocenić kondycję ciała psa i zaplanować z lekarzem weterynarii bezpieczne odchudzanie.

Operacja i stenty

Gdy leki przestają kontrolować objawy albo u psa występują nagłe stany duszności, może zostać zalecony zabieg, który utrzyma drogi oddechowe otwarte. Takie zabiegi wykonują specjaliści chirurdzy lub zespoły radiologii interwencyjnej.

• Pierścienie zewnątrztchawicze. Podpory umieszcza się wokół tchawicy od zewnątrz i przyszywa się je do niej. Stosuje się je głównie przy zapadaniu się odcinka szyjnego.
• Stenty wewnątrztchawicze. Sprężysta rurka z siatki jest umieszczana wewnątrz tchawicy bez nacinania skóry. Stenty mogą leczyć zapadanie się w odcinku szyjnym lub w klatce piersiowej.

Obie metody pomagają wielu psom. Według American College of Veterinary Surgeons poprawa następuje u około 75 procent psów po założeniu pierścieni, a około 90 procent psów jest wyraźnie w lepszym stanie podczas kontroli po założeniu stentu. Obie metody niosą też ryzyko. Pierścienie mogą uszkodzić nerwy krtani, co może wymagać pilnej operacji. Stenty mogą podrażniać drogi oddechowe, powodować rozrost tkanki przypominającej bliznę, pękać lub się przemieszczać. Po każdym z tych zabiegów większość psów nadal w pewnym stopniu kaszle i wymaga leków do końca życia. U psów starszych niż sześć lat lub z chorobą krtani albo mniejszych dróg oddechowych powikłania występują częściej.

Rokowanie

Zapadanie się tchawicy ma charakter postępujący, więc objawy zwykle zmieniają się w ciągu życia psa. Wiele psów z łagodnym zapadaniem się tchawicy dobrze funkcjonuje przez lata dzięki kontroli masy ciała, szelkom, spokojnej rutynie i lekom, gdy są potrzebne. Psy, które mają też chorobę serca lub inne problemy z drogami oddechowymi, zwykle radzą sobie gorzej. Regularne kontrole pomagają lekarzowi weterynarii dostosować leczenie, zanim dojdzie do kryzysu.

Małe uratowane psy z kaszlem

Psy małych ras i psy starsze często trafiają do organizacji ratujących zwierzęta, a niektóre z nich mają już trąbiący kaszel. W Paw Squadron każdy uratowany przez nas pies przed adopcją trafia do lekarza weterynarii na badanie i odrobaczanie. Zapadanie się tchawicy nie musi przekreślać szansy na szczęśliwy dom. Dzięki szelkom, prawidłowej masie ciała i spokojnej rutynie wiele z tych psów żyje komfortowo. Jeśli twój świeżo adoptowany pies kaszle, poproś lekarza weterynarii o sprawdzenie, czy to kaszel kenelowy, częsty po pobycie w hotelach dla psów i schroniskach, czy przewlekły problem z drogami oddechowymi. Nasz poradnik Kaszel kenelowy u psów wyjaśnia objawy.

Więcej poradników o zdrowiu znajdziesz w dziale PawPedia. Jeśli adoptowałeś od nas psa i masz pytania, napisz do nas przez stronę Kontakt.