Choroba zastawki mitralnej u psów: objawy, diagnostyka i opieka

Co dzieje się w sercu

Po lewej stronie serca zastawka mitralna znajduje się między górną jamą, zwaną lewym przedsionkiem, a dolną jamą, zwaną lewą komorą. Za każdym razem, gdy serce pompuje krew, ta zastawka powinna szczelnie się zamknąć, aby krew płynęła do przodu i dalej do całego ciała.

W chorobie zastawki mitralnej płatki zastawki powoli grubieją i zmieniają kształt. Z czasem przestają się szczelnie domykać i przy każdym uderzeniu serca część krwi cofa się do lewego przedsionka. Ten przeciek wytwarza szumiący dźwięk, który lekarz weterynarii słyszy jako szmer. Lekarze weterynarii nazywają tę chorobę także śluzakowatym zwyrodnieniem zastawki mitralnej, zwyrodnieniową chorobą zastawek lub przewlekłą chorobą zastawek.

W miarę jak przeciek się zwiększa, jamy serca rozciągają się i powiększają, aby pomieścić dodatkową krew. U niektórych psów wzrost ciśnienia w końcu przenosi się wstecz do płuc i gromadzi się w nich płyn. Nazywa się to zastoinową niewydolnością serca. Te same zmiany mogą dotyczyć zastawki trójdzielnej po prawej stronie serca, co może prowadzić do gromadzenia się płynu w brzuchu.

Psy bardziej narażone

Choroba występuje najczęściej u psów ważących poniżej około 20 kg (44 lb) i zwykle pojawia się w średnim wieku lub później. W małych rasach u nawet 85% psów do 13. roku życia pojawiają się jakieś zmiany na zastawce. Samce chorują około 1,5 raza częściej niż samice. Większe psy chorują rzadziej, ale u nich choroba zwykle postępuje szybciej.

Do ras znanych z predyspozycji należą cavalier king charles spaniel, jamnik, cocker spaniel, pudel miniaturowy i toy, shih tzu, maltańczyk i chihuahua. U niemal wszystkich cavalierów choroba z czasem się rozwija. Uważa się, że u niektórych ras jest dziedziczna, a specjaliści odradzają rozmnażanie psa, u którego szmer lub przeciek przez zastawkę wykryto w młodym wieku.

Dokładna przyczyna nie jest znana. Tkanka zastawki z czasem ulega zwyrodnieniu, a choroba nie jest infekcją, więc nie może przenieść się na inne zwierzęta domowe ani na ludzi. Nie są znane sposoby, by jej zapobiec. U małych i predysponowanych ras zaleca się coroczne osłuchiwanie serca stetoskopem w ramach rutynowej opieki.

Objawy, na które warto uważać

We wczesnych stadiach większość psów nie ma żadnych objawów, a szmer może być przez lata jedyną wskazówką. W miarę postępu choroby opiekunowie mogą zauważyć w domu następujące zmiany.

• Szybszy oddech w spoczynku lub podczas snu
• Kaszel, który może wynikać z płynu w płucach lub z ucisku powiększonego serca na drogi oddechowe
• Szybkie męczenie się na spacerach lub mniejsza chęć do ruchu
• Cięższy niż zwykle oddech po niewielkim wysiłku
• Słabszy apetyt i stopniowa utrata masy ciała
• Omdlenie lub krótkotrwała zapaść
• Spuchnięty brzuch w bardziej zaawansowanych przypadkach

Kaszel u starszego psa może mieć wiele przyczyn poza sercem, dlatego badanie u lekarza weterynarii pomaga ustalić, skąd się bierze.

Kiedy to nagły przypadek

Niewydolność serca może narastać przez kilka dni albo zacząć się nagle. U niektórych psów pęka jedna z małych strun ścięgnistych, które utrzymują zastawkę na miejscu, i płuca mogą bardzo szybko wypełnić się płynem. Natychmiast skontaktuj się z lekarzem weterynarii lub całodobową lecznicą weterynaryjną, jeśli zauważysz którykolwiek z poniższych objawów.

• Ciężki, utrudniony oddech w spoczynku lub oddychanie z wyraźnym wysiłkiem mięśni brzucha
• Silne dyszenie, gdy twój pies jest spokojny i nie jest mu gorąco
• Blade lub sinawe dziąsła
• Zapaść lub omdlenie
• Silny kaszel w spoczynku

Pies, który z trudem oddycha, może potrzebować tlenu w lecznicy. Zadbaj, by twój pies był w drodze spokojny.

Jak lekarze weterynarii stawiają diagnozę

Diagnostyka zwykle zaczyna się od stetoskopu. Lekarze weterynarii oceniają szmery w skali od 1, czyli bardzo cichego, do 6, czyli bardzo głośnego. W tej chorobie szmer często staje się głośniejszy w miarę nasilania się przecieku, ale sam stopień szmeru nie pokazuje, jak bardzo serce się powiększyło.

Pełny obraz dają dalsze badania. Zdjęcia rentgenowskie klatki piersiowej pokazują wielkość serca i to, czy w płucach jest płyn. Echokardiografia, czyli badanie USG serca, pokazuje zastawkę, przeciek i wielkość każdej z jam serca. Badanie krwi zwane NT-proBNP może pomóc ustalić, czy kaszel lub problemy z oddychaniem prawdopodobnie mają przyczynę w sercu. EKG sprawdza rytm serca, a specjaliści zalecają pomiar ciśnienia krwi u każdego psa z tą chorobą.

Następnie lekarze weterynarii przypisują psa do określonego stadium. Stadium A obejmuje psy ras z grupy ryzyka, u których nie ma jeszcze szmeru ani zmian w sercu. Stadium B1 oznacza, że występuje szmer, ale serce ma prawidłową wielkość lub jest tylko nieznacznie powiększone. Stadium B2 oznacza, że serce jest wyraźnie powiększone, ale nadal nie ma objawów choroby. Stadium C oznacza, że pies ma lub miał objawy niewydolności serca. Stadium D oznacza niewydolność serca, która nie reaguje już dobrze na standardowe leczenie.

Leczenie i codzienna opieka

Leczenie zależy od stadium. Psy w stadium B1 zwykle nie potrzebują leków. Kontrolne badania USG lub RTG co 6–12 miesięcy pokazują, czy serce się zmienia.

U psów w stadium B2 wytyczne specjalistów zalecają lek nasercowy, który – jak wykazano – opóźnia wystąpienie niewydolności serca. Może też zostać zaproponowana dieta o nieco niższej zawartości soli, z odpowiednią ilością białka i kalorii oraz o smaku, który pies lubi.

Gdy u psa rozwinie się niewydolność serca, leczenie zwykle łączy kilka leków. Razem pomagają usunąć płyn z płuc, wspierają pompowanie krwi przez serce i zmniejszają jego obciążenie. Pies w stanie kryzysowym może wymagać pobytu w szpitalu weterynaryjnym i podawania tlenu. Większość psów z niewydolnością serca wymaga dożywotniego leczenia, modyfikowanego z biegiem czasu, dlatego regularne wizyty u lekarza weterynarii i badania krwi są częścią opieki. Kilka specjalistycznych ośrodków oferuje też operację naprawy zastawki.

Najlepiej unikać słonych przekąsek i przetworzonego jedzenia dla ludzi. Do spożycia soli wliczają się też smakołyki i jedzenie, w którym ukrywa się tabletki. Dbaj o to, by twój pies dobrze jadł, bo przy niewydolności serca problemem jest utrata masy mięśniowej. Zapytaj lekarza weterynarii, jaki poziom aktywności odpowiada twojemu psu, pozwól psu wyznaczać tempo i rób przerwy na odpoczynek, jeśli się zmęczy lub ciężko oddycha. Zanim odstawisz lub zmienisz jakikolwiek lek nasercowy, skonsultuj się z lekarzem weterynarii, bo objawy niewydolności serca mogą wrócić. Wiele psów z niewydolnością serca dzięki leczeniu dobrze funkcjonuje przez miesiące, a niektóre przez lata.

Liczenie oddechów w domu

Częstość oddechów podczas snu to jeden z najbardziej przydatnych wskaźników, które opiekun może śledzić. Wzrost powyżej zwykłej wartości u twojego psa jest często jednym z najwcześniejszych objawów rozpoczynającej się niewydolności serca.

Licz, gdy twój pies głęboko śpi lub spokojnie odpoczywa. Nie licz zaraz po zabawie ani w upalny dzień. Każde uniesienie i opadnięcie klatki piersiowej to jeden oddech. Licz przez 30 sekund i pomnóż wynik przez dwa. Zdrowy pies w spoczynku zwykle wykonuje mniej niż 32–35 oddechów na minutę, a niektóre psy tylko 12.

Mierz kilka razy w tygodniu, gdy twój pies dobrze się czuje, aby poznać jego normalną wartość, i zapisuj wyniki. Poinformuj lekarza weterynarii, jeśli częstość stale rośnie powyżej tej wartości wyjściowej, nawet jeśli wciąż mieści się w normie. Utrzymująca się częstość oddechów podczas snu powyżej około 35 lub jakiekolwiek utrudnione oddychanie to powód, by niezwłocznie zadzwonić do lekarza weterynarii.

Uratowane i świeżo adoptowane psy

W Paw Squadron po każdej akcji ratunkowej pierwsze kroki prowadzą do lekarza weterynarii i do kąpieli. Każde zwierzę przechodzi badanie, odrobaczanie i zabieg przeciw pchłom i innym pasożytom. Przed adopcją każde zwierzę przechodzi badanie, leczenie, szczepienia i otrzymuje mikroczip. Szmer sercowy u starszego psa często po raz pierwszy słychać właśnie podczas takich rutynowych badań.

Jeśli adoptujesz starszego psa małej rasy, zapytaj, czy stwierdzono u niego szmer, i zachowaj kopię dokumentacji zdrowotnej. Wizyta u własnego lekarza weterynarii wkrótce po przyjeździe psa pozwoli mu osłuchać serce i ustalić wartości wyjściowe. Pies, który adaptuje się w nowym domu, może dyszeć ze stresu, więc zacznij liczyć oddechy dopiero wtedy, gdy twój pies się rozluźni i będzie głęboko spał.

Nicień sercowy, pasożyt przenoszony przez komary, występuje w dużej części południowej i południowo-wschodniej Europy, w tym w Grecji, Bułgarii i części Serbii. Może on również wywoływać kaszel, problemy z oddychaniem i zmęczenie, dlatego w przypadku psów z tych regionów lekarz weterynarii może zaproponować także test na obecność nicienia sercowego.

Szmer to powód, by obserwować psa i planować, a wiele psów ze szmerem cieszy się dobrymi latami u boku swoich rodzin. Jeśli przed adopcją masz pytania o zdrowie psa, wyślij nam zgłoszenie adopcyjne albo przejrzyj więcej poradników w dziale PawPedia.