Pierwsza pomoc dla psów i kotów: co robić przed dotarciem do lekarza weterynarii

Najpierw zadbaj o własne bezpieczeństwo

Każde zwierzę, które odczuwa ból lub strach, może ugryźć lub podrapać, nawet łagodne i dobrze cię znające. Weterynaryjne wytyczne dotyczące pierwszej pomocy odradzają jej udzielanie, gdy ryzyko dla pomagającego jest wysokie. Na ruchliwej drodze lub przy zwierzęciu, które się rzuca i atakuje, zachowaj dystans i wezwij pomoc.

Poruszaj się powoli i mów cicho. Lekki ręcznik narzucony na głowę może uspokoić przestraszone zwierzę. Zawiń kota w gruby ręcznik i umieść go w transporterze lub w kartonie z otworami wentylacyjnymi. Psu można założyć miękki kaganiec albo zawiązać pysk pasem materiału, chyba że wymiotuje, ma trudności z oddychaniem lub uraz pyska. Przy kontakcie z krwią lub chemikaliami zakładaj jednorazowe rękawiczki. Jeśli zwierzę cię ugryzie lub podrapie, umyj ranę i zasięgnij porady lekarza.

Przed wyjazdem zadzwoń do lecznicy, aby zespół mógł się przygotować. Wiele gabinetów jest w nocy zamkniętych, dlatego znajdź najbliższą całodobową lecznicę weterynaryjną, zanim będzie ci potrzebna.

Kiedy to nagły przypadek

Jedź prosto do lekarza weterynarii, jeśli zauważysz którykolwiek z tych objawów.

• Trudności z oddychaniem, głośny oddech albo blade, szare lub sine dziąsła
• Zapaść, skrajne osłabienie lub brak normalnych reakcji
• Krwawienie, które nie słabnie mimo mocnego ucisku
• Napad drgawek trwający dłużej niż pięć minut albo dwa lub więcej napadów w ciągu 24 godzin
• Potwierdzone lub podejrzewane zatrucie, nawet jeśli twoje zwierzę wydaje się czuć dobrze
• Silne dyszenie, potykanie się, ślinienie się lub wymioty podczas upału
• Wzdęty brzuch z bezskutecznymi odruchami wymiotnymi, zwłaszcza u dużych psów z głęboką klatką piersiową
• Kocur, który napina się w kuwecie i oddaje mało moczu albo wcale
• Upadek z wysokości lub potrącenie przez samochód, nawet bez widocznych obrażeń

Obrażenia wewnętrzne i zatrucia często na początku wyglądają niegroźnie. W lecznicy zespół zwykle najpierw sprawdza oddech i krążenie, a przed wykonaniem badań może podać tlen, płyny lub leki przeciwbólowe.

Krwawienie, rany i złamania

Mocno uciskaj krwawiącą ranę gazą lub czystą, złożoną tkaniną i nie przestawaj. Jeśli krew przesiąknie, połóż na wierzch kolejne warstwy, a pierwszą zostaw na miejscu, ponieważ jej zdjęcie może oderwać tworzący się skrzep. Dobrze przylegający bandaż założony na opatrunek może utrzymać ucisk podczas jazdy. Jeśli silne krwawienie z kończyny lub ogona nie ustaje mimo mocnego ucisku, wytyczne weterynaryjne popierają jako kolejny krok założenie opaski uciskowej powyżej rany. Zanotuj godzinę jej założenia i przekaż tę informację lekarzowi weterynarii.

Wszystko, co tkwi w ranie, na przykład patyk, zostaw na miejscu i zabezpiecz przed przesuwaniem się w drodze do lecznicy. Wyciągnięcie tego może nasilić krwawienie. Nie ciągnij też sznurka ani nitki wystających z pyska lub z odbytu, ponieważ mogą być zaczepione głębiej w środku.

Jeśli podejrzewasz złamanie lub uraz kręgosłupa, poruszaj zwierzęciem jak najmniej. Przesuń je na płaską, twardą powierzchnię, na przykład deskę lub mocno napięty koc, i utrzymuj głowę, szyję i grzbiet w jednej linii. Nie próbuj prostować kończyny. Lekarz weterynarii zwykle poda leki przeciwbólowe i wykona zdjęcia rentgenowskie, zanim zdecyduje o unieruchomieniu w szynie lub o operacji.

Zadławienie i resuscytacja (RKO)

Dławiące się zwierzę ma trudności z oddychaniem, może drapać łapą pysk, a jego dziąsła mogą zsinieć. Jeśli wyraźnie widzisz przedmiot i możesz bezpiecznie do niego sięgnąć, możesz spróbować go usunąć. Nie wkładaj palców na ślepo w głąb gardła, ponieważ możesz wepchnąć przedmiot głębiej i narazić się na poważne ugryzienie. Aktualne wytyczne zalecają do pięciu mocnych uderzeń otwartą dłonią w grzbiet, nad tylną częścią klatki piersiowej. Jeśli nie udrożnią one dróg oddechowych, natychmiast jedź do lekarza weterynarii. Kurs pierwszej pomocy dla zwierząt nauczy cię innych technik, które można zastosować. Jeśli zwierzę straci przytomność, od razu rozpocznij uciskanie klatki piersiowej.

RKO wykonuj tylko u zwierzęcia, które nie oddycha i nie reaguje, i tylko wtedy, gdy jest to dla ciebie bezpieczne. Połóż zwierzę na prawym boku na twardej powierzchni. U większości średnich i dużych psów uciskaj najszerszą część klatki piersiowej. U kotów i małych psów uciskaj nad sercem, tuż za łokciem. Uciskaj mocno i szybko, 100–120 razy na minutę, wciskając klatkę piersiową na głębokość od jednej trzeciej do połowy jej szerokości i za każdym razem pozwalając jej w pełni wrócić do pierwotnego położenia. Psy z szeroką, płaską klatką piersiową, takie jak buldogi, układa się na grzbiecie, a uciśnięcia wykonuje się na mostku. Jeśli działasz w pojedynkę, wykonaj 30 uciśnięć, a potem przytrzymaj zamknięty pysk i wdmuchnij dwa oddechy do nosa. Pracuj w dwuminutowych cyklach i kontynuuj w drodze do lecznicy, jeśli ktoś inny może prowadzić. Najlepszym sposobem, aby się tego nauczyć, jest krótki kurs RKO dla zwierząt. Nigdy nie ćwicz uciśnięć na zdrowym zwierzęciu.

Zatrucia, oparzenia i udar cieplny

Jeśli podejrzewasz, że twoje zwierzę połknęło coś trującego, odsuń je od źródła zatrucia i od razu zadzwoń do lekarza weterynarii lub do weterynaryjnego ośrodka informacji toksykologicznej. Zabierz ze sobą opakowanie, zdjęcie etykiety lub kawałek rośliny. Nie próbuj wywoływać u zwierzęcia wymiotów, chyba że zaleci to lekarz weterynarii lub specjalista z ośrodka toksykologicznego. Wytyczne weterynaryjne to odradzają, a domowe metody mogą spowodować zadławienie, przedostanie się wymiocin do płuc lub uraz gardła i żołądka. Lekarz weterynarii może bezpiecznie wywołać wymioty, podać preparat wiążący truciznę lub rozpocząć podawanie płynów. Listę częstych substancji toksycznych i objawów zatrucia znajdziesz w artykule o najczęstszych domowych truciznach dla psów i kotów.

Koty są szczególnie narażone na wszystko, co znajdzie się na ich sierści, ponieważ zlizują to podczas pielęgnacji i połykają. Jeśli na sierść dostanie się substancja chemiczna, załóż rękawiczki, nie pozwól kotu się wylizywać i zapytaj lekarza weterynarii, jak ją zmyć.

Przy oparzeniu gorącą wodą, parą lub gorącą powierzchnią chłodź oparzone miejsce chłodną bieżącą wodą z kranu przez co najmniej 20 minut. Zacznij jak najszybciej. Chłodzenie nadal pomaga, jeśli rozpocznie się w ciągu mniej więcej trzech godzin od oparzenia. Uważaj, aby woda nie lała się na pysk, i nie używaj lodu ani lodowatej wody. Przy oparzeniach chemicznych załóż rękawiczki i spłukuj bieżącą wodą przez co najmniej 15 minut, a jeśli możesz – dłużej. Następnie pokaż zwierzę lekarzowi weterynarii, nawet jeśli oparzenie wygląda na niewielkie.

Udar cieplny może szybko stać się zagrożeniem dla życia. Natychmiast przenieś zwierzę w cień lub do chłodnego pomieszczenia. Polewaj całe ciało chłodną bieżącą wodą, aż sierść przemoknie do skóry, ale omijaj głowę. Jeśli masz termometr, przerwij schładzanie, gdy temperatura mierzona w odbycie spadnie do około 40 °C (104 °F). Bez termometru schładzaj przez około 15 minut lub do czasu, aż ciężki oddech zacznie się uspokajać. Potem jedź prosto do lekarza weterynarii, nawet jeśli twoje zwierzę wydaje się czuć lepiej. Rasy o spłaszczonym pysku są bardziej narażone.

Drgawki i reakcje alergiczne

Podczas napadu drgawek trzymaj ręce z dala od pyska, ponieważ zwierzę może cię dotkliwie ugryźć. Nie wkładaj do pyska jedzenia, wody ani niczego innego. Odsuń przedmioty, o które zwierzę mogłoby się uderzyć, trzymaj je z dala od schodów i wody, a inne zwierzęta odsuń. Zmierz czas trwania napadu i, jeśli możesz, nagraj go. To nagły przypadek, jeśli napad trwa dłużej niż pięć minut, jeśli kolejny zaczyna się, zanim zwierzę się ocknie, albo jeśli w ciągu 24 godzin wystąpią dwa lub więcej napadów. Pierwszy w życiu napad drgawek również wymaga wizyty u lekarza weterynarii.

U zwierząt przyjmujących insulinę oraz bardzo młodych szczeniąt i kociąt może wystąpić niski poziom cukru we krwi. Jeśli zwierzę jest osłabione lub chwieje się na nogach, ale jest przytomne i nie ma drgawek, aktualne wytyczne sugerują wtarcie w dziąsła odrobiny syropu lub miodu, o ile nie opóźni to wyjazdu do lekarza weterynarii. Nigdy nie wkładaj niczego do pyska zwierzęciu, które ma napad drgawek lub jest nieprzytomne.

Reakcje alergiczne mogą wystąpić po użądleniu przez owada, po szczepionce lub po leku, zwykle w ciągu od kilku minut do kilku godzin. Sam obrzęk pyska, pokrzywka lub świąd zwykle oznaczają łagodniejszą reakcję, więc zadzwoń do lekarza weterynarii po radę. Powtarzające się wymioty, trudności z oddychaniem, blade dziąsła, osłabienie lub zapaść wskazują na anafilaksję – ciężką reakcję, która wymaga natychmiastowej pilnej pomocy weterynaryjnej. Niektórzy lekarze weterynarii przy łagodnych reakcjach zalecają podanie w domu leku przeciwalergicznego, a zwierzęciu ze stwierdzoną ciężką alergią może zostać przepisany zastrzyk ratunkowy do przechowywania w domu. Podawaj tylko to, co lekarz weterynarii zatwierdził dla twojego zwierzęcia, ponieważ niektóre leki przeciwalergiczne dla ludzi zawierają składniki niebezpieczne dla zwierząt.

Co trzymać w apteczce

Skompletuj apteczkę już teraz i trzymaj ją w miejscu, w którym każdy domownik ją znajdzie.

• Numery telefonów do twojego lekarza weterynarii, najbliższej całodobowej lecznicy weterynaryjnej i weterynaryjnego ośrodka informacji toksykologicznej
• Książeczka szczepień twojego zwierzęcia, numer mikroczipa i aktualnie przyjmowane leki
• Kompresy gazowe, bandaże z gazy, bandaż samoprzylepny i przylepiec medyczny
• Nożyczki z zaokrąglonymi końcami, pęseta i rękawiczki jednorazowe
• Termometr elektroniczny przeznaczony wyłącznie dla twojego zwierzęcia
• Sterylna sól fizjologiczna do przemywania oczu i ran
• Miękki kaganiec lub paski materiału, gruby ręcznik i koc
• Zapasowa smycz i solidny transporter

Co kilka miesięcy sprawdzaj apteczkę i wymieniaj wszystko, co zostało zużyte lub jest przeterminowane.

Jeśli twoje zwierzę zostało niedawno adoptowane

Świeżo adoptowane zwierzę wciąż uczy się ci ufać. Jeśli jest ranne i przestraszone, może ugryźć, nawet jeśli dotąd było łagodne, dlatego obchodź się z nim szczególnie ostrożnie. Zestresowane nowe zwierzęta potrafią też wysunąć się z obroży lub wymknąć przez otwarte drzwi, więc w pierwszych tygodniach trzymaj drzwi i furtki zamknięte.

Każde zwierzę z Paw Squadron przed adopcją przechodzi badanie weterynaryjne, zabieg przeciw pasożytom i szczepienia, a także otrzymuje mikroczip. Trzymaj kopie tej dokumentacji w apteczce, aby w nagłym przypadku lekarz weterynarii miał ją pod ręką. Wkrótce po przyjeździe zwierzęcia zarejestruj je u miejscowego lekarza weterynarii i zapytaj, która lecznica przyjmuje w nocy i w weekendy. Więcej praktycznych poradników znajdziesz w dziale PawPedia, a jeśli masz pytania dotyczące adopcji, zajrzyj do naszego FAQ.