Kardiomiopatia rozstrzeniowa u psów: objawy, diagnostyka i opieka

Co dzieje się w sercu

Zdrowy mięsień sercowy mocno się kurczy przy każdym uderzeniu. W DCM komórki mięśnia słabną lub giną, więc ściany serca stają się cieńsze, a jego jamy się powiększają. Serce pracuje ciężej, ale przepompowuje mniej krwi. Płyn może się wtedy cofać i gromadzić w płucach, w klatce piersiowej lub w jamie brzusznej. Ten etap nazywa się zastoinową niewydolnością serca.

Choroba zwykle ma długą ukrytą fazę. Pies może mieć słabnące serce przez wiele miesięcy, a nawet lat, i mimo to zachowywać się w domu normalnie. Objawy często pojawiają się późno, dlatego u ras z wysokim ryzykiem ważne są badania przesiewowe.

U większości psów dokładna przyczyna jest nieznana. Do znanych przyczyn i czynników powiązanych z chorobą należą dziedziczne zmiany genetyczne u niektórych dobermanów i bokserów, niedobór tauryny (jednego ze składników odżywczych), niektóre diety, część leków przeciwnowotworowych i niektóre zakażenia wirusowe.

Które psy są narażone

DCM występuje najczęściej u ras dużych i olbrzymich, zwykle u psów w średnim wieku i u starszych psów. Samce chorują częściej niż samice. Do ras o znanym podwyższonym ryzyku należą:

• Dobermany i boksery
• Dogi niemieckie, wilczarze irlandzkie, deerhoundy, nowofundlandy i bernardyny
• Owczarki niemieckie i labrador retrievery
• Cocker spaniele amerykańskie i angielskie, choć są to mniejsze psy
• Portugalskie psy dowodne, u których dziedziczna postać choroby może dotyczyć już młodych szczeniąt

Związek z dietą

W 2018 roku amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zaczęła badać zgłoszenia przypadków DCM u psów jedzących określone karmy. Większość zgłoszonych karm była oznaczona jako bezzbożowa, a większość zawierała groch lub soczewicę. Golden retrievery i psy mieszańce należały do najczęściej zgłaszanych, choć nie są znane z dziedzicznej postaci DCM. FDA nie znalazła dowodu na to, że te karmy powodują DCM. Jej ostatnia publiczna aktualizacja pochodzi z końca 2022 roku.

Naukowcy zajmujący się żywieniem w weterynarii wiążą obecnie ten problem z dietami bogatymi w nasiona roślin strączkowych, takie jak groch, soczewica, ciecierzyca i fasola. Takie diety mogą być bezzbożowe albo zawierać zboża. Większość chorych psów ma prawidłowy poziom tauryny, a jej niedobór nie wydaje się wyjaśniać tych przypadków. Dokładna przyczyna wciąż jest badana.

Stan niektórych psów z DCM związaną z dietą powoli się poprawia po zmianie karmy, zwłaszcza gdy problem wykryto wcześnie. Powrót do zdrowia może trwać miesiącami i nie zawsze jest pełny. Jeśli twój pies je karmę, w której rośliny strączkowe należą do głównych składników, rozsądnie jest zapytać lekarza weterynarii, czy inna dieta miałaby sens. Przed podaniem suplementów najlepiej porozmawiać z lekarzem weterynarii.

Objawy, na które warto uważać

Wczesna DCM często nie daje żadnych objawów, a u niektórych chorych psów nie występuje szmer serca. Łagodne objawy łatwo przypisać wiekowi lub upałom. Na co zwracać uwagę:

• Szybkie męczenie się na spacerach lub utrata zainteresowania zabawą
• Szybszy lub bardziej wysilony oddech w spoczynku albo podczas snu
• Kaszel
• Osłabienie, epizody chwiejności lub omdlenia
• Powiększony brzuch z powodu gromadzenia się płynu
• Utrata masy ciała i masy mięśniowej

U psa z grupy ryzyka warto liczyć oddechy podczas snu. Przez 30 sekund licz jeden oddech na każde pełne uniesienie i opadnięcie klatki piersiowej, a potem pomnóż wynik przez dwa. U większości zdrowych psów częstość oddechów we śnie pozostaje poniżej 30–35 na minutę. Lekarz weterynarii powie ci, jaki wynik jest prawidłowy dla twojego psa i kiedy rosnąca liczba oddechów oznacza, że trzeba zadzwonić.

Kiedy to nagły przypadek

Natychmiast szukaj pomocy weterynaryjnej, o każdej porze dnia i nocy, jeśli twój pies ma którykolwiek z tych objawów:

• Utrudniony lub bardzo szybki oddech w spoczynku
• Oddychanie z otwartym pyskiem podczas spokojnego leżenia
• Blade, szare lub sine dziąsła
• Omdlenie lub zapaść
• Nagłe nasilenie kaszlu

Mogą to być objawy obecności płynu w płucach lub groźnego zaburzenia rytmu serca. Niektóre psy z DCM umierają nagle z powodu nieregularnej pracy serca, czasem zanim pojawi się jakikolwiek inny objaw. U chorych dobermanów nawet mniej więcej co piąty pies nagle doznaje zapaści lub umiera.

Jak lekarze weterynarii stawiają diagnozę

Lekarz weterynarii zaczyna od wywiadu dotyczącego twojego psa i badania klinicznego. Przez stetoskop może usłyszeć cichy szmer, dodatkowy ton serca zwany rytmem cwałowym lub nieregularny rytm. Prawidłowy wynik badania nie wyklucza DCM, zwłaszcza we wczesnej fazie.

Zdjęcia rentgenowskie klatki piersiowej pokazują wielkość serca i to, czy w płucach zgromadził się płyn. Elektrokardiogram (EKG) rejestruje czynność elektryczną serca i wykrywa zaburzenia rytmu. Kluczowym badaniem jest USG serca, czyli echokardiografia. Pokazuje ono wielkość każdej z jam serca i to, jak dobrze kurczy się mięsień.

U ras skłonnych do zaburzeń rytmu lekarz weterynarii może zaproponować badanie metodą Holtera. Pies nosi wtedy w domu przez dobę mały rejestrator, który zapisuje każde uderzenie serca. Czasem jako dodatkowe sprawdzenie wykonuje się badanie krwi oznaczające sercowy marker NT-proBNP, a głównym badaniem pozostaje USG. Inne badania krwi pozwalają przed leczeniem sprawdzić nerki i inne narządy, a u niektórych psów lekarz weterynarii mierzy też poziom tauryny. Wiele psów jest kierowanych do kardiologa weterynaryjnego na USG serca i dalszą opiekę.

Leczenie i codzienna opieka

Większości postaci DCM nie da się wyleczyć. Leczenie może spowolnić chorobę, złagodzić objawy i pomóc wielu psom żyć bardziej komfortowo. Lekarz weterynarii ustala plan leczenia na podstawie stadium choroby i rytmu serca.

Lekarze weterynarii stosują leki, które pomagają mięśniowi sercowemu silniej pompować krew, leki usuwające nadmiar płynu z płuc i organizmu, leki zmniejszające obciążenie serca oraz leki kontrolujące nieprawidłowy rytm. Gdy badania przesiewowe wykryją chorobę we wczesnym stadium, niektóre psy zaczynają leczenie, zanim pojawią się jakiekolwiek objawy. Pies w stanie zagrożenia życia może wymagać podania tlenu i pobytu w lecznicy, a płyn zgromadzony w klatce piersiowej lub w jamie brzusznej może zostać ściągnięty.

Lekarz weterynarii może zalecić zmianę diety, zwłaszcza jeśli obecna karma zawiera dużo roślin strączkowych. Taurynę można zaproponować psom z jej niskim poziomem lub rasom, o których wiadomo, że reagują na nią dobrze, takim jak cocker spaniele amerykańskie, golden retrievery i dalmatyńczyki. Ewentualne korzyści z tauryny mogą być widoczne dopiero po kilku miesiącach. Czasem zaleca się olej rybi, który pomaga przy utracie masy ciała i mięśni. Zwykle warto unikać słonych przysmaków i resztek ze stołu, a w zaawansowanych stadiach może być zalecana dieta o obniżonej zawartości soli.

W domu warto podawać leki o stałych porach i przed zmianą lub odstawieniem któregokolwiek z nich skonsultować się z lekarzem weterynarii. Spacery mogą pozostać spokojne, w tempie wyznaczanym przez psa. Prosty dziennik częstości oddechów we śnie, apetytu i poziomu energii przydaje się podczas wizyt kontrolnych, które często obejmują powtórne USG serca i badania krwi.

Rokowanie bywa różne. Gdy rozwinie się niewydolność serca, jest ono zwykle ostrożne, a u dobermanów często gorsze. Psy, u których DCM wiąże się z dietą lub niskim poziomem tauryny, mogą radzić sobie znacznie lepiej, a stan niektórych z nich z czasem się poprawia. Lekarz weterynarii lub kardiolog przedstawi ci realistyczny obraz sytuacji twojego psa.

Zapobieganie i badania przesiewowe

Dziedzicznej DCM nie da się zapobiec. Badania przesiewowe często pozwalają ją wykryć, zanim pojawią się objawy, co daje czas na rozpoczęcie leczenia i zaplanowanie dalszych kroków. W przypadku dobermanów wytyczne kardiologii weterynaryjnej zalecają coroczne USG serca i badanie holterowskie, począwszy od wieku około trzech lat. U bokserów pokrewna dziedziczna choroba mięśnia sercowego powoduje głównie zaburzenia rytmu, a częstym badaniem kontrolnym jest coroczne badanie holterowskie. Lekarz weterynarii może zaproponować harmonogram badań dla twojego psa.

W przypadku każdego psa rozsądnymi krokami są pełnoporcjowa, zbilansowana dieta i rozmowa z lekarzem weterynarii przed podawaniem karmy bogatej w rośliny strączkowe. Sama DCM nie jest zaraźliwa, więc inne zwierzęta i ludzie w domu nie mogą się nią zarazić od chorego psa.

Wskazówki dla osób adoptujących

W Paw Squadron pierwsze przystanki po każdej akcji ratunkowej to lekarz weterynarii i kąpiel. Przed adopcją każdy pies przechodzi badanie, zabieg przeciw pasożytom i szczepienia oraz otrzymuje mikroczip. Wczesna DCM może pozostać niezauważona nawet podczas starannego badania, dlatego w miesiącach po adopcji warto pamiętać o sercu.

Jeśli adoptujesz psa dużej rasy albo takiego, który wygląda jak doberman, bokser lub dog niemiecki, wspomnij o tym podczas pierwszej wizyty u lekarza weterynarii i zapytaj, czy badania przesiewowe serca mają sens. Zabierz dokumentację psa i powiedz lekarzowi weterynarii, jaką karmę mu podajesz. Dirofilarioza sercowa również występuje w południowej Europie i może powodować podobne objawy, takie jak kaszel i szybkie męczenie się, dlatego lekarz weterynarii może chcieć ją wykluczyć u psa, który tam mieszkał.

Jeśli myślisz o tym, by dać psu dom, na naszej stronie Adopcje zobaczysz psy, które teraz czekają, a więcej poradników o zdrowiu znajdziesz w dziale PawPedia.