Köpeklerde Kemik Kırıkları: İlk Yardım ve İyileşme

Köpeklerde kemikler nasıl kırılır

Kırıkların çoğu travmadan kaynaklanır. Trafik kazaları, düşmeler, diğer hayvanlarla kavgalar ve bazı spor yaralanmaları kırıklara yol açar. Bir kırık, derinin sağlam kaldığı kapalı kırık ya da bir yaranın kemiğe ulaştığı açık kırık olabilir. Açık kırıklarda enfeksiyon riski yüksektir ve birkaç saat içinde veterinere gidilmesi gerekir.

Yavru köpeklerin uzun kemiklerinin uçlarına yakın yumuşak büyüme plakları vardır. Bu bölgeler olgun kemikten daha zayıftır ve küçük bir düşme, bacağın bir yere sıkışması ya da başka bir köpekle sert oyun sonrasında kırılabilir. Kaval kemiğinde bu kırıklar çoğunlukla yaklaşık 4 ila 8 aylık yavruları, sıklıkla da orta veya büyük ırklardan hareketli köpekleri etkiler.

Bazen bir kemik yalnızca hafif bir çarpmanın ardından kırılır. Bu, kemik daha önce bir hastalık nedeniyle zayıflamışsa olabilir; örneğin yaşlı bir köpekte bir kemik tümörü ya da büyümekte olan bir yavru köpekte dengesiz beslenme. Veteriner hekimler buna patolojik kırık der ve tedavi nedene bağlıdır.

Kemik kırığının belirtileri

En yaygın belirti ani, şiddetli topallamadır. Birçok köpek yaralı bacağını yerden kaldırır ve üzerine ağırlık vermez. Ayrıca tek bir noktada şişlik, bölgeye dokunulduğunda ağrı ya da bükük görünen, diğerinden kısa görünen veya hareket etmemesi gereken bir yerden hareket eden bir bacak görebilirsiniz. Açık kırıkta bacakta bir yara görülür, bazen de kemik görünür. Acı çeken bir köpek ayrıca hızlı hızlı soluyabilir, saklanabilir ya da dokunulduğunda hırlayabilir.

Burkulmalar, bağ yırtıkları ve eklem çıkıkları da çok benzer görünebilir. Bunları birbirinden ayırmak için genellikle muayene ve röntgen gerekir.

Ne zaman acil durumdur

Kemik kırığından şüphelenilen her durumda köpek bir veterinere gösterilmelidir. Köpeğinize araba çarptıysa ya da yüksekten düştüyse, kemik deriden dışarı görünüyorsa, şiddetli kanama varsa veya köpeğiniz ayağa kalkamıyorsa hemen bir kliniğe gidin. Nefes almada güçlük, soluk diş etleri, güçsüzlük ya da yığılma şok veya iç kanama belirtisi olabilir ve acil müdahale gerektirir.

Araba çarpan bir köpekte kırık bir bacağın yanı sıra gizli yaralanmalar da olabilir. Göğüs ya da karın içinde kanama, mesane yırtılması, akciğerlerde ezilme ve akciğerlerin çevresine hava kaçması mümkündür. Bu yaralanmalardan bazılarının belirtilerinin ortaya çıkması iki güne kadar sürebilir. Bu nedenle veteriner hekimler ciddi bir kazanın ardından köpeği çoğu zaman gözlem için hastanede tutar. Kazadan sonra kalkıp yürüyen bir köpeğin de yine muayene edilmesi gerekir.

Veterinere giderken ilk yardım

Amaç, köpeğinizi hareketsiz tutmak ve daha fazla zarar vermeden hızla veterinere ulaşmaktır. Yola çıkmadan önce kliniği arayın; böylece ekip hazırlanabilir ve köpeğinizi en iyi nasıl taşıyacağınızı size söyleyebilir. Diğer acil durumlar için köpek ve kedilerde ilk yardım rehberimize bakın.

• Önce kendinizi koruyun. Acı çeken bir köpek, normalde uysal olsa bile ısırabilir. Yumuşak bir ağızlık ya da bir bez şerit yardımcı olabilir; ancak köpek kusuyorsa, nefes almakta zorlanıyorsa, göğsünde bir yaralanma varsa ya da kısa burunlu bir ırktansa bunu kullanmayın. Ağızlık takılmış bir köpeğin yanından bir an bile ayrılmayın.
• Bacağı olduğu gibi bırakın. Bacağı düzeltmeye ya da kemiği yerine itmeye çalışmak daha fazla hasara yol açabilir.
• Açık bir yarayı temiz bir gazlı bezle ya da temiz bir bezle örtün. Kanıyorsa bezin üzerine elinizle sıkıca bastırın. Kan bezden sızarsa üstüne yeni katlar ekleyin ve ilk katı yerinde bırakın.
• Başı, boynu ve sırtı olabildiğince hareketsiz tutun. Daha büyük bir köpek düz bir tahtanın, kalın bir kartonun ya da katlanmış bir battaniyenin üzerine kaydırılıp sedye gibi taşınabilir. Küçük bir köpek bir taşıma çantasında ya da bir kutuda götürülebilir.
• Veteriner size adım adım anlatmadıkça evde atel yapmamak en iyisidir. Dirseğin ya da dizin altındaki kırıklar bazen yolculuk için desteklenebilir, ancak kötü yerleştirilmiş bir atel zarar verebilir. Bacağın daha üst kısımlarındaki kırıklara atel yapmak zordur; bu nedenle köpeği küçük bir alanda tutmak genellikle daha güvenlidir.
• İnsanlar için üretilmiş ağrı kesicilerden kaçının. İnsanların yaygın olarak kullandığı ağrı kesiciler köpeklerde mide kanamasına, böbrek hasarına ya da karaciğer hasarına yol açabilir. Veteriner, köpekler için güvenli ağrı kesiciler verebilir.

Veteriner hekimler nasıl teşhis ve tedavi eder

Veteriner önce solunumu, dolaşımı ve kanamayı kontrol eder ve ağrı kesici verir. Köpek stabil hâle geldiğinde kemik onarılır. Röntgen, hangi kemiğin kırıldığını ve nasıl kırıldığını gösterir. Araba çarpan köpeklerde çoğu zaman göğüs röntgeni, ultrason ya da kan testleri de gerekir; karmaşık bir kırığın onarımını planlamaya ise bilgisayarlı tomografi (BT) yardımcı olabilir.

Her kırığa uyan tek bir tedavi yoktur. Seçim; hangi kemiğin kırıldığına, kırığın tipine, derinin açık olup olmadığına, köpeğin yaşına, büyüklüğüne ve hareketlilik düzeyine ve köpeğin evde sakin tutulup tutulamayacağına bağlıdır.

Atel ve alçı, dirseğin ya da dizin altındaki bazı basit kırıklar için, özellikle de kemikleri hızlı iyileşen genç köpeklerde uygundur. İşe yaramaları için kırığın üstündeki ve altındaki eklemleri hareketsiz tutmaları gerekir. Bir bandaj omzu ya da kalçayı iyi sabitleyemediği için üst kolda ve uylukta bunu sağlamak zordur; bu yüzden bu bölgelerdeki kırıklar genellikle ameliyat gerektirir. Atel ya da alçının düzenli olarak kontrol edilmesi ve değiştirilmesi de gerekir, çünkü sürtünerek bası yaralarına ya da başka cilt sorunlarına yol açabilir.

Ameliyatta parçalar, bacağın içine yerleştirilen metal plaklar, vidalar, çiviler ya da tellerle yerinde tutulur. Diğer bir seçenek, deriden geçerek kemiğe giren çivilerin bacağın dışındaki çubuklara bağlandığı eksternal fiksatördür. Açık bir kırık genellikle birkaç saat içinde temizlenir ve antibiyotiklerle tedavi edilir. Kapalı bir kırık ise genellikle köpek stabil hâle geldikten sonra, birkaç gün içinde onarılır.

Onarımdan sonra da ağrı kesici tedavi sürer. Fizik tedavi, bacağın gücünü ve hareketini yeniden kazanmasına yardımcı olduğu için çoğu zaman planın bir parçasıdır.

Evde iyileşme

Kemikler yavaş iyileşir. Hareketin normale doğru yeniden artırılmaya başlanabilmesi için genç bir yavru köpeğin en az 4 haftaya, yetişkin bir köpeğin ise en az 8 haftaya ihtiyacı vardır; birçoğu için bu süre daha da uzundur. Kontrol röntgenleri, kemiğin daha fazla hareket için ne zaman yeterince iyileştiğini veterinere gösterir.

• Köpeğinizi bir kafeste ya da kaymayan zeminli küçük bir odada tutun; koşmasına, zıplamasına, merdiven çıkıp inmesine ya da sert oyunlara izin vermeyin.
• Köpeğinizi yalnızca tuvalet ihtiyacı için, kısa bir tasmayla dışarı çıkarın. Karnının altından geçirilen bir havlu ya da tutma saplı bir göğüs tasması, daha büyük bir köpeğin yürümesine yardımcı olabilir.
• Ateli ya da bandajı temiz ve kuru tutun. Dışarıda üzerine bir plastik poşet geçirmek işe yarar; yeter ki içeri döner dönmez çıkarılsın.
• Parmakları her gün kontrol edin. Şişlik, parmakların birbirinden ayrılması, kötü koku, ıslaklık ya da kayan bir bandaj fark ederseniz birkaç saat içinde veteriner kontrolü gerekir.
• Köpeğiniz bandajı ya da yarayı yalıyor veya çiğniyorsa huni şeklinde koruyucu bir yaka işe yarar.
• Ameliyat yarasına her gün bakın. İlk birkaç gün hafif kızarıklık normal olabilir. Artan kızarıklık ya da şişlik, akıntı, kötü koku veya açılan bir yara, veterineri aramanız için bir nedendir.
• İlaçları tam olarak reçete edildiği şekilde verin ve hiçbir kontrol randevusunu kaçırmayın.

Köpeğiniz yemek yemeyi bırakırsa, daha fazla acı çekiyor görünüyorsa, idrar yapamıyorsa ya da birden farklı davranmaya başlarsa da veterineri arayın. Veteriner ya da bir rehabilitasyon ekibi, ameliyattan sonraki ilk birkaç günde soğuk kompres ve eklemleri yavaşça bükmek ve düzeltmek gibi hafif egzersizler önerebilir. Hareketi adım adım ve yalnızca veteriner onay verdiğinde artırmak en iyisidir. Çok erken dönemde fazla hareket, implantları gevşetebilir ya da kırabilir ve iyileşmeyi yavaşlatabilir.

Kemik kırıklarını önleme

Pek çok kaza, iyi kontrol ve güvenli alanlarla önlenebilir. Yollara yakın yerlerde köpeğinizi tasmayla gezdirin ve çitlerin ve kapıların düzgün kapandığından emin olun. Köpeğinizi arabada bir taşıma kafesiyle ya da emniyet kemerine bağlanan bir göğüs tasmasıyla sabitleyin. Yavru köpekler ve küçük köpekler için balkonları, açık pencereleri ve dik merdivenleri kapatın. Yavru köpeklerle çok daha büyük köpekler arasındaki sert oyunlara göz kulak olun.

Köpeğinizin yaşam evresine uygun tam ve dengeli bir mama verin, çünkü dengesiz beslenme büyüyen kemikleri zayıflatabilir. Bir yavru köpeği ev yapımı beslenmeye geçirmeden önce veterinerinize danışın.

Kurtarılmış ve yeni sahiplenilmiş köpekler

Sokakta yaşamış köpekler her gün trafikle karşı karşıya kalır; bu nedenle kurtarılmış bir köpek, bulunmadan önce yolda yaralanmış olabilir. Paw Squadron’da her kurtarmanın ardından ilk duraklar veteriner ve banyodur. Her hayvan sahiplendirilmeden önce veteriner kontrolünden geçirilir, tedavi edilir, aşılanır ve ona mikroçip takılır.

Yeni sahiplenilmiş bir köpek sokağınızı henüz tanımaz. İlk haftalarda iyi oturan bir göğüs tasması, bir gezdirme kayışı ve kapalı kapılar, korkmuş bir köpeği trafikten uzak tutmaya yardımcı olur.

Bazı köpeklerde hafifçe bükük bir bacak ya da düzensiz bir yürüyüş gibi eski bir yaralanmanın izleri görülür. Bir büyüme plağı yaralanması, yavru büyüdükçe bacağın bükük ya da daha kısa kalmasına yol açabilir. Bunu fark ederseniz eski yaralanmanın ağrıya neden olup olmadığını ya da bakım gerektirip gerektirmediğini veterinerinize sorun. Sahiplenmek istediğiniz bir köpekle ilgili sorularınız varsa SSS sayfamıza bakın ya da bir sahiplenme başvurusu gönderin.