Köpeklerde Patella Lüksasyonu: Belirtiler, Tedavi ve İyileşme

Dizde neler olur

Diz kapağı ya da patella, dizin ön tarafında bulunan küçük bir kemiktir. Normalde uyluk kemiğinin alt ucundaki bir oluk içinde aşağı yukarı kayar; uyluk kasları ve kaval kemiğine bağlanan bir bağ sayesinde hizada tutulur.

Patella lüksasyonu olan köpeklerde diz kapağı, çoğu zaman diz büküldüğünde, bu oluktan dışarı çıkar. Çoğu durumda bu, bacağın gelişim biçiminden kaynaklanır. Oluk fazla sığ olabilir, uyluk ya da kaval kemiği hafifçe eğri veya dönük olabilir ve uyluk kaslarının çekişi merkezden kaymış olabilir. Bu nedenle sorun genellikle genç yaşta başlar ve etkilenen köpeklerin yaklaşık yarısında her iki dizde görülür. Daha seyrek olarak, dizleri daha önce normal olan bir köpekte bir yaralanma diz kapağını yerinden çıkarır.

Diz kapağı bacağın iç tarafına doğru kayabilir; buna medial lüksasyon denir. Dış tarafa doğru da kayabilir; buna da lateral lüksasyon denir. Medial lüksasyon çok daha yaygındır ve küçük köpeklerde görülen olağan biçimdir. Lateral lüksasyon büyük ırklarda daha sık görülür.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Belirtiler genellikle köpek bir yaşını doldurmadan başlar, ancak her yaşta ortaya çıkabilir. Hafif vakası olan bazı köpekler hiçbir belirti göstermez ve gevşek diz kapağı ancak rutin bir muayene sırasında fark edilir. Belirti olduğunda sahipler çoğu zaman şunları fark eder.

• Arka bacakta ani bir sekme; köpek bacağını birkaç adım boyunca havada tutar, sonra yeniden normal yürür
• Arka bacağına yeniden yük vermeden önce bacağını tekmeler gibi savurma, germe ya da silkeleme
• Aylar geçtikçe daha sık tekrarlayan sekmeler
• Daha ileri vakalarda zamanın büyük bölümünde süren bir topallama
• Arka bacaklarda çarpık (O bacak) ya da çömelir gibi bir duruş; özellikle durumu ağır olan yavru köpeklerde
• Artrit geliştikçe zamanla artan tutukluk veya rahatsızlık

Sekme, diz kapağı oluğunun dışında kaldığı sürece devam eder. Diz kapağı yerine geri kaydığında köpek yeniden normal yürür. Zamanla, sürekli yerinden çıkan bir diz kapağı dizdeki kıkırdağı aşındırır; bu da artrite ve ağrıya yol açar. Patella lüksasyonu olan köpeklerde, dizi sabit tutan ana bağlardan biri olan kranial çapraz bağın yırtılma riski de daha yüksektir.

Ne zaman acil durumdur

Birkaç adım içinde geçen kısa bir sekme acil bir durum değildir. Yine de veterinerin her iki dizi de muayene edebilmesi için normal bir randevu almaya değer. Sorun gelip geçtiği ve klinikte görülmeyebileceği için sekmenin evde çekilmiş kısa bir videosu yardımcı olur.

Köpeğiniz arka bacaklarından birine hiç ağırlık vermiyorsa, bacağına dokunulduğunda ciyaklıyorsa ya da dizi şişmişse en iyisi aynı gün veteriner hekiminizi aramaktır. Aynı durum, bir düşme veya kazadan sonra başlayan topallık ile şiddetli, ani ya da kötüleşen topallık için de geçerlidir. Daha önce yalnızca ara sıra seken bir köpekte ani bir değişiklik, diz bağının yırtıldığı anlamına gelebilir. Bir iki günden uzun süren her topallık için veteriner ziyareti yapmaya değer.

Veteriner hekimler nasıl teşhis eder ve derecelendirir

Temel test, elle yapılan muayenedir. Veteriner dizi büker ve düzeltir; diz kapağının oluktan çıkıp çıkmadığını ve ne kadar kolay yerine döndüğünü görmek için diz kapağını nazikçe iter. Veteriner ayrıca köpeğin yürüyüşünü izler, kalçaları ve diğer eklemleri kontrol eder. Bazen diz bağlarının daha kapsamlı muayenesi için hafif sedasyon uygulanır. Patella lüksasyonu 1’den 4’e kadar derecelendirilir.

• Derece 1. Diz kapağı elle yerinden çıkarılabilir ancak kendiliğinden geri kayar. Çoğu köpekte hiçbir belirti görülmez ya da yalnızca nadiren belirti görülür.
• Derece 2. Diz kapağı zaman zaman kendiliğinden yerinden çıkar ve bacak düzeltilene ya da diz kapağı geri itilene kadar dışarıda kalır. Klasik, gelip giden sekme bu köpeklerde görülür.
• Derece 3. Diz kapağı çoğu zaman yerinin dışındadır. Elle geri itilebilir ancak kolayca yeniden çıkar. Topallık daha süreklidir.
• Derece 4. Diz kapağı sürekli yerinin dışındadır ve geri itilemez. Köpekler çoğu zaman dizleri bükük, çömelir gibi yürür; bacak kemiklerinde de çoğu zaman gözle görülür şekil bozukluğu vardır.

Bacak kemiklerinin şeklini, oluğun derinliğini, kalçaları ve olası artriti değerlendirmek için çoğu zaman röntgen önerilir. Birçok köpeğin çekim sırasında hareketsiz yatabilmesi için sedasyon gerekir. Karmaşık vakalarda bilgisayarlı tomografi (BT), cerrahın ameliyatı planlamasına yardımcı olabilir.

Tedavi seçenekleri

Tedavi; dereceye, köpeğin belirtilerine, yaşına, boyutuna ve genel sağlık durumuna bağlıdır. Derece 1 ve bazı derece 2 vakalarında topallığı az olan ya da hiç olmayan köpekler çoğu zaman ameliyatsız tedavi edilir. Aynı yaklaşım yaşlı köpeklere ya da güvenle ameliyat edilemeyecek köpeklere de uygun olabilir.

Ameliyatsız tedavi genellikle köpeği fazla kilodan uzak tutmayı, sakin tempolu tasmalı yürüyüşler gibi kontrollü egzersizi ve arka bacakları güçlendirmek için fizik rehabilitasyonu bir arada içerir. Veteriner hekiminiz alevlenme dönemleri için anti-enflamatuvar bir ağrı kesici reçete edebilir ve eklem takviyelerini sizinle konuşabilir. Bu, köpeğin rahat etmesini sağlayabilir. Ancak bacağın şeklini değiştirmez; bu nedenle lüksasyon zamanla yine de kötüleşebilir ve düzenli kontroller bunun fark edilmesine yardımcı olur.

Ameliyat en çok, köpek topalladığında ya da sorun kötüleştiğinde derece 2 ve üzeri vakalarda düşünülür. Amaç, diz kapağını oluğunda tutmak ve dizi düzelten kasları yeniden doğru hizaya getirmektir. Cerrah uyluk kemiğindeki oluğu derinleştirebilir, diz kapağı bağının kaval kemiğine tutunduğu kemik çıkıntının yerini değiştirebilir ve diz çevresindeki dokuları sıkılaştırabilir ya da gevşetebilir. Kemikleri belirgin şekilde eğri olan köpeklerde kemiğin kendisinin de düzeltilmesi gerekebilir.

Ameliyat, artrit yerleşmeden önce yapıldığında genellikle en iyi sonucu verir. Ağır derece 3 veya 4 lüksasyonu olan yavru köpeklerde cerrahlar erken ameliyat önerebilir; çünkü büyüme döneminde yerinin dışında kalan bir diz kapağı bacaktaki şekil bozukluklarını kötüleştirebilir. Hafif ya da orta düzeyde hastalığı olan köpeklerin çoğunda ameliyat sonrası prognoz iyidir. Başka eklem sorunları da olan büyük köpeklerde ise daha az olumludur. Diz kapağının yeniden çıkması gibi komplikasyonlar görülebilir, ancak sık değildir.

Ameliyat sonrası iyileşme

İyileşme büyük ölçüde evde dinlenmeye bağlıdır ve planlar cerrahtan cerraha değişir; bu nedenle size verilen yazılı talimatlara uyun. Çoğu köpeğin yaklaşık altı ila sekiz hafta kısıtlı hareket etmesi gerekir. Başlangıçta bu, ev içinde küçük bir oda ya da çitle çevrili bir alan ve yalnızca tuvalet ihtiyacı için kısa tasmalı yürüyüşler anlamına gelir. Ardından yürüyüşler, veterinerin izin verdiği ölçüde adım adım uzatılır.

Veteriner onay verene kadar koşmaktan, mobilyalara atlayıp inmekten, merdivenlerden, sert oyunlardan ve tasmasız geçirilen zamandan kaçınılır. Veteriner hekiminiz iyileşmenin ilk dönemi için ağrı kesici reçete eder ve kesilen kemik varsa iyileştiğini doğrulamak için çoğu zaman kontrol röntgenleri çekilir. Birçok cerrah ayrıca fizik rehabilitasyon önerir; bu genellikle ameliyattan sonraki ilk haftalarda başlar ve kasların yeniden güçlenmesine yardımcı olur. Yara kızarırsa, şişerse ya da akıntı yapmaya başlarsa veya köpeğiniz düzelme gösterdikten sonra bacağını kullanmayı bırakırsa kliniği arayın.

Önleme ve günlük bakım

Sorun büyük ölçüde bacağın gelişim biçiminden kaynaklandığı ve en azından kısmen kalıtsal olduğu için sahipler bunu tamamen önleyemez. Veteriner cerrahlar, bu tanıyı almış köpeklerin çiftleştirilmemesini önerir.

Sahiplerin yapabileceği şey dizleri korumaktır. Köpeğinizi fazla kilodan uzak, sağlıklı bir kiloda tutun. Tekrarlanan zıplamalar ve keskin dönüşler yerine sakin tempolu yürüyüşleri tercih edin. Birçok veteriner, özellikle küçük köpekler için kaygan zeminlere kaymaz halılar, kanepe, yatak ve araba için rampa ya da basamak önerir. Düzenli kontroller, veterinerin dereceyi takip etmesini ve artriti erken fark etmesini sağlar.

Patella lüksasyonu bulaşıcı değildir. Diğer evcil hayvanlara ya da insanlara geçmez.

Kurtarılmış ve yeni sahiplenilmiş köpekler

Kurtarılan köpeklerin geçmişi hakkında çoğu zaman pek az şey bilinir. Paw Squadron’da her hayvan sahiplendirilmeden önce veteriner kontrolünden geçer, tedavi edilir, aşıları yapılır ve mikroçip takılır. Yine de hafif bir vaka başlangıçta hiçbir belirti göstermeyebilir ve bazı lüksasyonlar ancak ilerleyen yaşlarda belirgin hâle gelir.

Yeni köpeğiniz eve geldikten sonraki haftalarda ya da aylarda arka bacaklarından birinde sekmeye başlarsa bunu videoya çekin ve kendi veteriner hekiminizden randevu alın. Diz kapağı gevşek olan birçok köpek, doğru bakım planıyla aktif ve rahat bir yaşam sürer. Sahiplenmeyi düşündüğünüz bir köpekle ilgili sorularınız varsa SSS sayfamıza göz atın ya da bir sahiplenme başvurusu gönderin.