Köpeklerde Leptospirozis: Belirtiler, Tedavi ve Korunma

Köpeklere nasıl bulaşır

Leptospira bakterileri enfekte hayvanların böbreklerinde yaşar ve vücuttan idrarla atılır. Kemirgenler hasta görünmeden bu bakterileri ömür boyu taşıyabilir. Yaban hayvanları, çiftlik hayvanları ve başka köpekler de bakterileri idrarla çevreye yayabilir.

Köpekler genellikle kirlenmiş su veya toprak diş etlerine, gözlere, buruna ya da yaralı deriye temas ettiğinde enfekte olur. Su birikintilerinden, göletlerden, hendeklerden veya yavaş akan derelerden su içmek yaygın bir bulaş yoludur. Yüzmek, suda yürümek ve sıçanların yaşadığı ıslak zemini koklamak da risk taşır. Daha seyrek olarak köpekler ısırık yaraları yoluyla, ölü kemirgenleri ya da enfekte hayvanlardan gelen çiğ dokuyu yiyerek veya doğmadan önce enfekte anneden enfekte olur.

Bakteriler en iyi sıcak ve nemli koşullarda yaşar. Avrupa’da vakaların çoğu yaz ve sonbaharda görülür ve şiddetli yağmur ya da sellerden sonra vakalar sıklıkla artar. Sıçanlar şehirlerde de yaşadığı için şehirdeki köpekler de risk altındadır. Son yıllarda bildirilen vakalar arasında kentsel bölgelerde yaşayan küçük köpekler de vardır. Belirtiler genellikle temastan birkaç gün ile iki hafta sonra ortaya çıkar.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Enfekte köpeklerin bazılarında hastalık hafif geçer ya da hiç belirti görülmez. Diğerleri ise birkaç gün içinde ağır hastalanır. En sık böbrekler etkilenir ve karaciğer de çoğu zaman tutulur. Köpek sahipleri aşağıdaki belirtilerden bir veya birkaçını fark edebilir.

• Halsizlik, güçsüzlük veya keyifsizlik
• İştah kaybı
• Ateş veya titreme
• Kusma veya ishal
• Her zamankinden fazla su içme ve idrara çıkma ya da çok daha az idrara çıkma
• Kas ağrısı, tutukluk veya hareket etmekte isteksizlik; bazen karın ya da sırt ağrısı nedeniyle kamburlaşmış bir sırt
• Diş etlerinde, deride veya göz aklarında sararma (sarılık)
• Kızarmış gözler ya da göz veya burun akıntısı
• Diş etlerinde veya deride minik kırmızı noktalar ya da morluklar, burun kanaması veya idrarda, kusmukta ya da dışkıda kan
• Öksürük veya hızlı solunum

Bu belirtiler birçok başka hastalığın belirtileriyle örtüşür. Bunları görürseniz veteriner hekiminizi arayın ve köpeğinizin yakın zamanda durgun su, sıçanlar veya çiftlik hayvanlarıyla herhangi bir teması olduysa bundan bahsedin.

Ne zaman acil durumdur

Leptospiroz hızla kötüleşebilir. Tedavi edilmezse birkaç gün içinde ağır böbrek hasarı gelişebilir. Köpeğiniz nefes almakta zorlanıyorsa veya öksürükle kan geliyorsa, gözleri ya da diş etleri sararmışsa, çok az idrar yapıyor ya da hiç yapmıyorsa, kusması durmuyorsa, diş etlerinden veya burnundan kanama oluyorsa ya da yığılıp kalırsa onu hemen bir veteriner hekime veya acil veteriner kliniğine götürün.

Hastalığın leptospiral pulmoner hemoraji sendromu adı verilen bir formu, akciğerlere kanamaya yol açar. Bu form birkaç Avrupa ülkesinde köpeklerde bildirilmiştir ve en tehlikeli formlardan biridir. Leptospiroz olma ihtimali bulunan ve nefes almakta zorlanmaya başlayan bir köpeğin acil bakıma ihtiyacı vardır.

Veteriner hekimler nasıl teşhis eder

Veteriner hekiminiz genellikle fiziksel muayene, kan testleri ve idrar testiyle başlar. Bunlar böbreklerin ve karaciğerin etkilenip etkilenmediğini ve ne ölçüde etkilendiğini gösterir. Ardından göğüs röntgeni veya karın ultrasonu yapılabilir.

Leptospirozu doğrulamak için veteriner hekimler, kanda ve idrarda bakterinin genetik materyalini saptayan testler (PCR) ya da antikorları arayan testler kullanır. Antikorların yükselmesi birkaç gün sürdüğünden bazen bir ila iki hafta sonra ikinci bir kan örneği gerekir. Yakın zamanda yapılmış bir aşı da antikor sonuçlarını etkileyebilir; veteriner hekiminizin köpeğinizin aşı geçmişini sormasının nedenlerinden biri budur. Belirtiler uyduğunda veteriner hekimler çoğu zaman sonuçlar gelmeden tedaviye başlar, çünkü erken tedavi fark yaratır.

Nasıl tedavi edilir

Leptospiroz antibiyotiklerle tedavi edilir. Belirgin belirtileri olan köpeklerin çoğunun, en azından başlangıçta, hastanede yatması gerekir. Bakım genellikle damar yoluyla sıvı tedavisini, bulantı için ilaçları, ağrı kesicileri ve beslenme desteğini içerir. Böbrek ve karaciğer değerleri sık sık yeniden kontrol edilir.

Köpek yediklerini ve tabletleri kusmadan tutabildiğinde antibiyotik tabletlerle tedaviye genellikle evde devam edilir. Tedavinin bu bölümü genellikle yaklaşık iki hafta sürer ve bakterileri böbreklerden temizlemeyi amaçlar; böylece köpek bakterileri idrarıyla dışarı atmayı bırakır. Köpeğiniz iyi görünse bile tedavinin reçete edildiği şekilde eksiksiz tamamlanması önerilir.

Böbrekleri idrar üretmeyi bırakan köpeklerin diyalize ihtiyacı olabilir; diyaliz bazı uzman veteriner hastanelerinde ve üniversite hastanelerinde yapılmaktadır. Akciğerlerinde kanama olan köpeklerin oksijen tedavisine ve yoğun bakıma ihtiyacı olabilir.

Erken tedaviyle birçok köpek tamamen iyileşir. Bazılarında uzun süreli böbrek veya karaciğer sorunları kalır ve bu köpeklerin kontrol amaçlı kan ve idrar testlerine ihtiyacı olur. Veteriner hekiminiz, köpeğiniz için sizi nelerin beklediğini anlatabilir.

İnsanlar ve diğer evcil hayvanlar için risk

Leptospiroz bir zoonozdur; yani hayvanlarla insanlar arasında bulaşabilir. İnsanlar da hastalığa köpeklerle aynı yoldan, çoğu zaman sıçanlarla bağlantılı olarak kirlenmiş su veya toprak aracılığıyla yakalanabilir. Evcil bir köpekten bulaşması nadirdir, ancak görülür ve ciddi olabilir. İnsanlarda hastalık çoğu zaman grip gibi başlar ve ardından böbrekleri ve karaciğeri etkileyebilir.

Enfekte bir köpek bakterileri idrarıyla dışarı atar ve risk, antibiyotik tedavisine başlanmadan önce en yüksektir. Köpeğiniz tedavi görürken ve veteriner hekiminiz aksini söyleyene kadar şu önlemler önerilir.

• İdrarı veya idrarla kirlenmiş herhangi bir şeyi temizlerken lastik eldiven takın ve ardından ellerinizi iyice yıkayın
• Ev içindeki idrar lekelerini ev tipi bir dezenfektanla temizleyin
• Köpeğinizi tuvaletini yapması için durgun sulardan ve çocukların, diğer insanların veya başka hayvanların vakit geçirdiği yerlerden uzağa götürün
• Ellerinizdeki kesikleri su geçirmez bir yara bandıyla kapatın

Evde birinde ateş veya grip benzeri bir hastalık ortaya çıkarsa doktora köpekte leptospiroz olduğunu söyleyin. Evdeki diğer köpekler hasta köpeğin idrarı yoluyla enfekte olabilir; bu nedenle veteriner hekiminize onların kontrol edilmesi, tedavi edilmesi veya aşılanması gerekip gerekmediğini sorun. Kediler de enfekte olabilir, ancak kedilerde hastalık nadir görülür.

Aşılama ve korunma

Bir köpeği korumanın başlıca yolu aşılamadır. Leptospiroz Avrupa’nın her yerinde köpeklerde görülür ve güncel kılavuzlar, hastalığın görüldüğü ve uygun aşıların bulunduğu her yerde tüm köpeklerin aşılanmasını önerir. İlk aşı serisi iki ila dört hafta arayla yapılan iki dozdan oluşur; ardından yılda bir doz uygulanır. Koruma, gençlik hastalığı (distemper) ve parvovirüs aşılarındaki kadar uzun sürmez; bu nedenle yıllık hatırlatma dozları önerilir. Son dozun üzerinden 18 ay veya daha fazla zaman geçmişse ya da aşı geçmişi bilinmiyorsa, kılavuzlar aşılamaya yeniden iki dozla başlanmasını önerir.

Leptospira’nın serogrup adı verilen gruplara ayrılan birçok tipi vardır ve bir aşı esas olarak içerdiği gruplara karşı koruma sağlar. Avrupa’da kullanılan eski aşılar iki serogrubu kapsıyordu. Günümüzdeki aşıların birçoğu dört serogrubu kapsar ve genellikle L4 aşıları olarak adlandırılır. Veteriner hekiminiz bölgenize uygun bir aşı seçecektir. Aşılama riski büyük ölçüde azaltır, ancak her suşu kapsamaz. Modern leptospiroz aşıları, köpeklere rutin olarak yapılan diğer aşılar kadar güvenli görünmektedir.

Birkaç gündelik alışkanlık da yardımcı olur.

• Köpeğiniz su birikintilerinden içmeye daha az heveslensin diye yürüyüşlerde yanınızda temiz su taşıyın
• Özellikle şiddetli yağmur veya sellerden sonra köpeğinizi göletlerden, hendeklerden ve yavaş akan sulardan uzak tutun
• Evin çevresindeki sıçanlarla mücadele edin; yiyecekleri ve çöpleri kapalı kaplarda saklayın
• Kaynağı bilinmeyen çiğ et vermekten kaçının ve köpeğinizin ölü hayvanları yemesine engel olun

Kurtarılmış ve yeni sahiplenilmiş köpekler

Sokak köpekleri çoğu zaman aşısızdır ve sıçanlara ve durgun sulara yakın yaşar. Sırbistan’da 11 barınakta tutulan sokak köpekleri üzerinde yapılan bir çalışmada, köpeklerin yaklaşık %5’inde Leptospira’ya karşı antikor bulundu; bu, geçmişte bakteriyle temas edildiğinin bir işaretidir. Köpekler hasta görünmeden de bakterileri böbreklerinde taşıyabilir ve idrarla dışarı atabilir.

Paw Squadron’da her kurtarmanın ardından ilk duraklar veteriner ve banyodur. Her hayvan veteriner kontrolünden geçirilir; iç parazit tedavisi ile pirelere ve diğer parazitlere karşı tedavisi yapılır. Sahiplenmeden önce her hayvan ayrıca aşılanır ve mikroçip takılır.

Sahiplenirken aşı kartını isteyin ve leptospiroz aşısının yapılıp yapılmadığına ve tarihine bakın. Köpeğiniz geldikten kısa süre sonra kendi veteriner hekiminizden randevu alın ve bir sonraki leptospiroz dozunun ne zaman yapılması gerektiğini sorun. Kayıtlar net değilse veteriner hekiminiz aşılamaya iki dozla yeniden başlamayı önerebilir. İlk haftalarda yeni köpeğinizi göletlerden ve su birikintilerinden uzak tutun ve yukarıda sıralanan belirtilere dikkat edin.

Daha fazla sağlık rehberini PawPedia’da, sahiplenmeyle ilgili sık sorulan soruların yanıtlarını ise SSS sayfamızda bulabilirsiniz.