Köpek Gençlik Hastalığı (Distemper): Belirtiler, Tedavi ve Korunma

Distemper nedir

Hastalığa, insanlarda kızamığa neden olan virüsün yakın akrabası olan köpek distemper virüsü yol açar. Virüs önce bağışıklık sistemine saldırır. Bu da köpeği diğer enfeksiyonlara açık hâle getirir. Virüs daha sonra solunum yollarına ve bağırsaklara, bazı köpeklerde de beyne ve sinirlere ilerler.

Ev gelincikleri (ferretler) ve birçok yabani hayvan da bu hastalığa yakalanabilir. Avrupa’da bunlar arasında tilkiler, kurtlar, porsuklar, sansarlar ve su samurları bulunur. Virüs, yaban hayatı ile aşılanmamış köpekler arasında her iki yönde de bulaşır.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

İlk belirti çoğu zaman enfeksiyondan birkaç gün sonra görülen kısa süreli bir ateştir ve kolayca gözden kaçabilir. Köpek daha sonra, yeniden hastalanmadan önce bir süre iyileşmiş gibi görünebilir. Görebileceğiniz belirtiler şunlardır.

• Gözlerden sulu ya da koyu, irin benzeri akıntı
• Burun akıntısı, çoğu zaman koyu kıvamlı
• Ateş, halsizlik ve iştahsızlık
• Öksürük ya da hızlı ve zorlanarak nefes alma
• Kusma ve ishal
• Burunda ve pati yastıklarında kalınlaşmış, sertleşmiş deri; hastalığa eskiden verilen “sert taban hastalığı” (hard pad disease) adı buradan gelir
• Kas seğirmeleri, başın yana eğilmesi, daireler çizerek dönme, sendeleme ya da bacaklarda güçsüzlük
• Nöbetler, bazen çenede çiğneme hareketleri ve salya akmasıyla birlikte

Sinir sistemi belirtileri diğer belirtilerle birlikte ortaya çıkabilir. Bir ila üç hafta sonra, hatta köpek iyileşiyor gibi göründükten haftalar ya da aylar sonra da başlayabilirler. Her köpek belirtilerin hepsini göstermez. Bazı köpeklerde yalnızca sıradan bir öksürüğe benzeyen hafif bir hastalık görülür.

Kalıcı dişleri çıkmadan önce distempere yakalanan yavru köpeklerde ömür boyu ince ve çukurlu bir diş minesi kalabilir. Sahiplendiğiniz köpeğin dişleri böyleyse bunu veterinerinize söyleyebilirsiniz, çünkü bu durum yavruluk döneminde geçirilmiş bir hastalığa işaret edebilir.

Ne zaman acil durumdur

Bir yavru köpekte ya da aşılanmamış bir köpekte ateş, enerji düşüklüğü veya iştahsızlıkla birlikte göz ya da burun akıntısı varsa veterinerinizi aynı gün arayın. Distemper genç köpeklerde hızla kötüleşebilir.

Köpeğiniz nöbet geçirirse, nefes almakta zorlanırsa ya da yığılırsa hemen bir veterinere veya acil veteriner kliniğine gidin. Aynısı tekrarlayan kusma ve ishali olan bir yavru köpek, yemeyi ve içmeyi bırakan bir köpek ya da yeni başlayan seğirme, sendeleme veya bacak güçsüzlüğü olan bir köpek için de geçerlidir.

Distemper olabileceğini düşünüyorsanız oraya varmadan önce kliniği arayın. Böylece ekip köpeğinizi diğer hastalardan uzak tutabilir.

Veteriner hekimler nasıl teşhis ve tedavi eder

Distemper, kennel öksürüğü de dâhil olmak üzere başka birçok enfeksiyona benzeyebilir. Veteriner hekim genellikle köpeğin geçmişini, fiziksel muayeneyi ve laboratuvar testlerini bir arada değerlendirir. Yaygın bir test, gözlerden ya da burundan alınan sürüntülerde veya kanda ya da idrarda virüsün genetik materyalini arar. Yakın zamanda yapılmış bir aşı bazı test sonuçlarını etkileyebilir; bu nedenle köpeğinize yapılmış tüm aşıları veterinere söyleyin.

Distemperin kesin bir tedavisi yoktur ve virüsü öldürmek için onaylanmış bir ilaç bulunmaz. Tedavi, köpeğin kendi bağışıklık sistemi enfeksiyonla savaşırken köpeği destekler. Vakaya bağlı olarak veteriner sıvı tedavisi, bulantı ve ishal için ilaç, yerleşen bakteriyel enfeksiyonlar için antibiyotik, beslenme desteği ve nöbetleri kontrol altına almak için ilaç verebilir. Hasta köpekler diğer köpeklerden uzakta, izolasyonda tutulur.

Hastalığın seyri, ne kadar ağırlaştığına bağlıdır. Bazı köpekler tamamen iyileşir. Sinir sistemi belirtileri tam iyileşme olasılığını azaltır ve hayatta kalan bazı köpeklerde seğirmeler ya da nöbetler ömür boyu sürer. Bir köpekte giderek kötüleşen ağır bir sinir sistemi hastalığı olduğunda veteriner sizinle ötanazi hakkında konuşabilir. İyileşen köpekler genellikle distempere karşı ömür boyu korunur.

Veteriner hekiminiz köpeğinizi iyileşmesi için eve gönderirse, bakım planı genellikle onu kendi evinizdeki köpekler de dâhil olmak üzere diğer köpeklerden uzak tutmayı içerir. Kaplar, yataklar ve zeminler veteriner hekiminizin önerdiği bir dezenfektanla temizlenebilir. Evde uygulanan herhangi bir çareyi ya da takviyeyi vermeden önce lütfen veteriner hekime danışın.

Nasıl bulaşır

Köpeklerin çoğu distempere, enfekte bir köpekten ya da yabani hayvandan gelen damlacıkları soluyarak yakalanır. Öksürme, hapşırma ve havlama bu damlacıkları havaya yayar. Virüs tükürükte, idrarda ve diğer vücut sıvılarında da bulunur; bu nedenle ortak kullanılan kaplar, yataklar ve oyuncaklar da hastalığı bulaştırabilir. Gebe bir köpek virüsü henüz doğmamış yavrularına geçirebilir.

Enfekte köpekler, hasta görünmeye başlamadan birkaç gün önce virüsü saçmaya başlayabilir. Birçoğu virüsü haftalarca saçar; bazıları ise iyileşmiş gibi göründükten sonra da aylarca saçmaya devam eder. Distemper bir köpek grubunda bu şekilde sessizce yayılabilir.

Virüs vücut dışında dayanıksızdır ve ev tipi dezenfektanların çoğu onu öldürür. Soğuk havada daha uzun süre canlı kalır.

Nasıl önlenir

En iyi korunma aşılamadır. Distemper aşısı bir temel aşıdır; yani veteriner hekimler bu aşıyı her köpek için önerir. Genellikle parvovirüs gibi diğer ciddi virüslere karşı da koruyan karma bir aşının içinde yer alır.

Yavru köpeklerin bir dizi aşıya ihtiyacı vardır, çünkü anneden geçen antikorlar yaşamın ilk haftalarında aşının etkisini engelleyebilir. Uluslararası aşılama kılavuzları aşılamaya altı ila sekiz haftalıkken başlanmasını, aşının iki ila dört haftada bir tekrarlanmasını ve son yavru aşısının 16 haftalıkken ya da daha sonra yapılmasını önerir. Ardından genellikle yaklaşık altı aylıkken ya da bir yaşındayken bir hatırlatma dozu yapılır; sonrasında üç yılda bir ya da veteriner hekiminizin önerdiği şekilde devam edilir. Aşı kartı olmayan yetişkin bir köpek her yaşta aşılanabilir. Köpeğinizin kesin aşı takvimini veteriner hekiminiz belirleyecektir.

Birkaç gündelik alışkanlık bu korumayı güçlendirir.

• Yavru aşı serisi tamamlanana kadar parklar, köpek pansiyonları, evcil hayvan dükkânları, eğitim kursları ve pet kuaförleri gibi köpeklerin yoğun olduğu yerlerde dikkatli olun.
• Köpek pansiyonu, köpek kreşi ya da eğitim kursu için yer ayırtırken, her köpekten güncel aşılarının istendiğinden emin olun.
• Köpeğinizi hasta köpeklerden ve yabani hayvanlardan uzak tutun. Distemperli yabani hayvanlar insanlardan korkularını yitirebilir ve tuhaf, dengesiz bir şekilde hareket edebilir. Kuduz da aynı şekilde görünebilir; bu nedenle en güvenlisi mesafenizi korumak ve böyle bir hayvanı yerel veteriner hizmetlerine bildirmektir.

Sağlıklı ve aşılı köpeklerle dikkatli bir sosyalleşme, yavru aşı serisi bitmeden de başlayabilir. Bunu güvenle nasıl yapacağınızı veteriner hekiminize sorun.

Diğer evcil hayvanlar ve insanlar

Köpek distemperi insanlara bulaşmaz. Yine de virüs kısa bir süre eller, giysiler ve ayakkabılar üzerinde taşınabilir. Hasta bir köpeğe baktıktan sonra ellerinizi yıkamak ve giysilerinizi değiştirmek diğer köpekleri korumaya yardımcı olur.

Kediler enfekte olabilir, ancak hastalanmaları pek olası değildir. Sıklıkla kedi distemperi olarak adlandırılan hastalık, farklı bir virüsün, kedi panlökopeni virüsünün neden olduğu farklı bir hastalıktır. Kedilerin buna karşı kendilerine özgü bir aşıya ihtiyacı vardır.

Evcil gelinciklerde (ferret) distemper daha da tehlikelidir ve neredeyse her zaman ölümcüldür. Gelincikler de aşılanabilir. Hem gelincik hem köpek besliyorsanız, her biri için hangi aşının uygun olduğunu veteriner hekiminize sorun.

Kurtarılan ve sahiplenilen köpekler için neden önemli

Distemper Güney ve Doğu Avrupa’da hâlâ dolaşımdadır. Hırvatistan’da 2023 yılında yapılan bir araştırma, virüsü yabani kızıl tilkilerde tespit etti. İtalya’nın güneyinde araştırmacılar virüsü sahipsiz köpeklerde ve ev köpeklerinde, daha sık olarak da başka ülkelerden getirilen köpeklerde buldu. İsviçre’de, Macaristan’dan getirilen bazı kurtarılmış köpekler, belirtileri geçtikten sonra da aylarca virüs saçmaya devam etti. Bulgaristan’da aşılı barınak köpekleri üzerinde 2024 yılında yapılan bir araştırma, çoğunda iyi düzeyde antikor bulunduğunu, ancak yaklaşık dokuz köpekten birinin yeterli antikor oluşturmadığını ortaya koydu.

İlk haftaların önemli olmasının nedeni budur. Paw Squadron’da her kurtarmanın ardından ilk duraklar veteriner ve banyodur. Her hayvan veteriner kontrolünden geçirilir; iç parazit tedavisi yapılır ve pirelere ve diğer parazitlere karşı tedavi uygulanır. Sahiplenmeden önce her hayvan ayrıca veteriner kontrolünden geçirilir, tedavi edilir, aşılanır ve mikroçipi takılır.

Yeni köpeğiniz eve geldikten sonraki ilk günlerde kendi veteriner hekiminize gitmeniz ve aşı kartını yanınızda götürmeniz iyi olur. Veteriner hekiminiz hangi aşıların yapıldığını kontrol edebilir ve yavru aşı serisinin kalan dozları ya da bir sonraki hatırlatma dozu gibi zamanı gelen aşıları planlayabilir. Bazı durumlarda veteriner hekim, köpeğin antikor düzeylerini kontrol etmek için kan testi önerebilir. Yolculuk ve yeni bir ev stres yaratır; stres de köpeğin hastalanma olasılığını artırabilir. İlk birkaç hafta yeni köpeğinizi yakından izleyin; gözde ya da burunda akıntı, öksürük, ishal veya seğirme fark ederseniz bunu erkenden veteriner hekiminize bildirin.

Sahiplenmeyi düşünüyorsanız, yuva bekleyen köpeklerle Sahiplendirme sayfamızda tanışabilirsiniz. Daha fazla sağlık rehberi için PawPedia’ya göz atın.