Leptospiroza u psów: objawy, leczenie i zapobieganie

Jak psy się zarażają

Bakterie Leptospira żyją w nerkach zakażonych zwierząt i są wydalane z moczem. Gryzonie mogą być ich nosicielami przez całe życie, nie wyglądając na chore. Wydalać je mogą również dzikie zwierzęta, zwierzęta gospodarskie i inne psy.

Psy zwykle zarażają się, gdy skażona woda lub gleba zetknie się z dziąsłami, oczami, nosem lub uszkodzoną skórą. Częstą drogą zakażenia jest picie z kałuż, stawów, rowów lub wolno płynących strumieni. Ryzyko niesie też pływanie, brodzenie i obwąchiwanie wilgotnej ziemi w miejscach, gdzie żyją szczury. Rzadziej psy zarażają się przez rany po pogryzieniu, jedząc martwe gryzonie lub surowe tkanki zakażonych zwierząt albo jeszcze przed urodzeniem od zakażonej matki.

Bakteriom najlepiej służą ciepłe i wilgotne warunki. W Europie większość przypadków występuje latem i jesienią, a ich liczba często rośnie po ulewnych deszczach lub powodziach. Zagrożone są też psy miejskie, bo szczury żyją również w miastach. Wśród przypadków odnotowanych w ostatnich latach były małe psy z terenów miejskich. Objawy pojawiają się zwykle od kilku dni do dwóch tygodni po narażeniu na zakażenie.

Objawy, na które warto uważać

U niektórych zakażonych psów choroba przebiega łagodnie lub bez żadnych objawów. Inne ciężko chorują już w ciągu kilku dni. Najczęściej zajęte są nerki, często także wątroba. Opiekunowie mogą zauważyć jeden lub kilka z tych objawów.

• Zmęczenie, osłabienie lub przygnębienie
• Utrata apetytu
• Gorączka lub dreszcze
• Wymioty lub biegunka
• Picie i oddawanie moczu w większej ilości niż zwykle albo oddawanie znacznie mniejszej ilości moczu
• Bolesne mięśnie, sztywność lub niechęć do ruchu, czasem z grzbietem wygiętym w łuk z powodu bólu brzucha lub pleców
• Żółte zabarwienie dziąseł, skóry lub białek oczu (żółtaczka)
• Zaczerwienione oczy albo wydzielina z oczu lub nosa
• Drobne czerwone kropki lub siniaki na dziąsłach albo skórze, krwawienia z nosa lub krew w moczu, wymiocinach albo kale
• Kaszel lub przyspieszony oddech

Te objawy pokrywają się z objawami wielu innych chorób. Jeśli je zauważysz, zadzwoń do lekarza weterynarii i wspomnij o każdym niedawnym kontakcie ze stojącą wodą, szczurami lub zwierzętami gospodarskimi.

Kiedy to nagły przypadek

Leptospiroza może szybko się nasilać. Bez leczenia w ciągu kilku dni może dojść do ciężkiego uszkodzenia nerek. Natychmiast zabierz psa do lekarza weterynarii lub do całodobowej lecznicy weterynaryjnej, jeśli ma trudności z oddychaniem lub odkrztusza krew, ma żółte oczy lub dziąsła, oddaje bardzo mało moczu albo wcale, wciąż wymiotuje, krwawi z dziąseł lub nosa albo dozna zapaści.

Jedna z postaci choroby, zwana zespołem krwotoku płucnego w przebiegu leptospirozy, powoduje krwawienie do płuc. Odnotowano ją u psów w kilku krajach europejskich i należy do najgroźniejszych postaci. Pies, który może mieć leptospirozę i zaczyna z trudem łapać oddech, wymaga pilnej pomocy.

Jak lekarze weterynarii stawiają diagnozę

Lekarz weterynarii zwykle zaczyna od badania klinicznego, badań krwi i badania moczu. Pokazują one, czy nerki i wątroba są zajęte i w jakim stopniu. Następnie może być potrzebne zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej lub USG jamy brzusznej.

Aby potwierdzić leptospirozę, lekarze weterynarii stosują testy wykrywające materiał genetyczny bakterii we krwi i w moczu (PCR) albo testy na obecność przeciwciał. Poziom przeciwciał rośnie przez kilka dni, dlatego czasem potrzebna jest druga próbka krwi pobrana tydzień lub dwa tygodnie później. Niedawne szczepienie także może wpływać na wyniki testów na przeciwciała – to jeden z powodów, dla których lekarz weterynarii zapyta o historię szczepień twojego psa. Gdy objawy pasują, lekarze weterynarii często rozpoczynają leczenie przed otrzymaniem wyników, ponieważ wczesne leczenie ma znaczenie.

Jak wygląda leczenie

Leptospirozę leczy się antybiotykami. Większość psów z wyraźnymi objawami wymaga hospitalizacji, przynajmniej na początku. Opieka obejmuje zwykle płyny podawane dożylnie, leki przeciw nudnościom, leki przeciwbólowe i wsparcie żywieniowe. Parametry nerkowe i wątrobowe są często kontrolowane.

Gdy pies jest w stanie utrzymać w żołądku jedzenie i tabletki, podawanie antybiotyku w tabletkach zwykle kontynuuje się w domu. Ten etap leczenia trwa zazwyczaj około dwóch tygodni i ma usunąć bakterie z nerek, tak aby pies przestał wydalać je z moczem. Zaleca się dokończenie całej przepisanej kuracji, nawet jeśli pies wydaje się zdrowy.

Psy, których nerki przestają wytwarzać mocz, mogą wymagać dializy, wykonywanej w niektórych specjalistycznych i uniwersyteckich klinikach weterynaryjnych. Psy z krwawieniem do płuc mogą wymagać podawania tlenu i intensywnej terapii.

Przy wczesnym leczeniu wiele psów w pełni wraca do zdrowia. U niektórych pozostają długotrwałe problemy z nerkami lub wątrobą i potrzebne są kontrolne badania krwi i moczu. Lekarz weterynarii powie ci, czego można się spodziewać w przypadku twojego psa.

Ryzyko dla ludzi i innych zwierząt domowych

Leptospiroza jest zoonozą, co oznacza, że może przenosić się między zwierzętami a ludźmi. Ludzie mogą się nią zarazić tak samo jak psy – przez skażoną wodę lub glebę, często w związku ze szczurami. Zakażenie od psa domowego jest rzadkie, ale się zdarza i może mieć ciężki przebieg. U ludzi choroba często zaczyna się jak grypa, a następnie może zająć nerki i wątrobę.

Zakażony pies wydala bakterie z moczem, a ryzyko jest największe przed rozpoczęciem antybiotykoterapii. W czasie leczenia psa i dopóki lekarz weterynarii nie powie inaczej, zaleca się poniższe kroki.

• Zakładaj gumowe rękawiczki, gdy sprzątasz mocz lub wszystko, co jest nim zabrudzone, a potem dokładnie umyj ręce
• Plamy moczu w domu czyść domowym środkiem dezynfekującym
• Wyprowadzaj psa za potrzebą z dala od stojącej wody i od miejsc, w których przebywają dzieci, inni ludzie lub inne zwierzęta
• Zabezpiecz wszelkie skaleczenia na dłoniach wodoodpornym opatrunkiem

Jeśli u kogoś z domowników pojawi się gorączka lub objawy grypopodobne, powiedz lekarzowi, że pies ma leptospirozę. Inne psy w domu mogą zarazić się przez mocz chorego psa, dlatego zapytaj lekarza weterynarii, czy trzeba je zbadać, leczyć lub zaszczepić. Koty również mogą zostać zakażone, ale choroba u kotów występuje rzadko.

Szczepienia i zapobieganie

Szczepienie to główny sposób ochrony psa. Leptospiroza występuje u psów w całej Europie, a obecne wytyczne zalecają szczepienie wszystkich psów wszędzie tam, gdzie choroba występuje i dostępne są odpowiednie szczepionki. Pierwszy cykl szczepienia to dwie dawki podane w odstępie od dwóch do czterech tygodni, a następnie jedna dawka co roku. Odporność nie utrzymuje się tak długo jak po szczepionkach przeciw nosówce i parwowirozie, dlatego zaleca się coroczne szczepienia przypominające. Jeśli od ostatniej dawki minęło 18 miesięcy lub więcej albo historia szczepień jest nieznana, wytyczne sugerują ponowne rozpoczęcie od dwóch dawek.

Istnieje wiele typów bakterii Leptospira, pogrupowanych w tak zwane serogrupy, a szczepionka chroni głównie przed tymi grupami, które zawiera. Starsze szczepionki stosowane w Europie obejmowały dwie serogrupy. Wiele obecnych obejmuje cztery i często nazywa się je szczepionkami L4. Lekarz weterynarii dobierze szczepionkę odpowiednią dla twojego regionu. Szczepienie znacznie zmniejsza ryzyko, ale nie chroni przed każdym szczepem. Nowoczesne szczepionki przeciw leptospirozie wydają się mniej więcej tak samo bezpieczne jak inne rutynowe szczepionki dla psów.

Pomaga też kilka codziennych nawyków.

• Zabieraj na spacery świeżą wodę, aby pies miał mniejszą ochotę pić z kałuż
• Trzymaj psa z dala od stawów, rowów i wolno płynącej wody, zwłaszcza po ulewnych deszczach lub powodziach
• Zwalczaj szczury wokół domu, a jedzenie i śmieci trzymaj w zamkniętych pojemnikach
• Unikaj karmienia surowym mięsem z nieznanych źródeł i nie pozwalaj psu jeść martwych zwierząt

Uratowane i świeżo adoptowane psy

Bezdomne psy często nie są szczepione i żyją w pobliżu szczurów i stojącej wody. W badaniu bezdomnych psów przebywających w 11 schroniskach w Serbii przeciwciała przeciwko Leptospira wykryto u około 5% z nich, co świadczy o wcześniejszym kontakcie z bakteriami. Psy mogą też nosić bakterie w nerkach i wydalać je z moczem, nie wyglądając na chore.

W Paw Squadron pierwsze przystanki po każdej akcji ratunkowej to lekarz weterynarii i kąpiel. Każde zwierzę jest badane, odrobaczane i przechodzi zabieg przeciw pchłom i innym pasożytom. Przed adopcją każde zwierzę otrzymuje też szczepienia i mikroczip.

Przy adopcji poproś o książeczkę szczepień i sprawdź, czy jest w niej szczepionka przeciw leptospirozie i jej data. Wkrótce po przyjeździe psa umów wizytę u swojego lekarza weterynarii i zapytaj, kiedy przypada kolejna dawka przeciw leptospirozie. Jeśli wpisy są niejasne, lekarz weterynarii może zaproponować rozpoczęcie szczepienia od nowa dwiema dawkami. W pierwszych tygodniach trzymaj nowego psa z dala od stawów i kałuż oraz obserwuj, czy nie pojawiają się opisane wyżej objawy.

Więcej poradników o zdrowiu znajdziesz w dziale PawPedia, a odpowiedzi na częste pytania o adopcję – na naszej stronie FAQ.