Τραύματα και δαγκώματα σε σκύλους και γάτες: πρώτες βοήθειες και φροντίδα

Γιατί τα δαγκώματα είναι χειρότερα απ' ό,τι φαίνονται

Ένα δάγκωμα σπάνια προκαλεί καθαρό κόψιμο. Τα δόντια τρυπούν το δέρμα, ενώ τα σαγόνια πιέζουν, σκίζουν και συνθλίβουν τον ιστό από κάτω. Το δέρμα μπορεί να γλιστρήσει πάλι πάνω από τις τρύπες, έτσι η επιφάνεια μπορεί να δείχνει μόνο λίγα μικρά σημάδια ή μια μελανιά. Από κάτω, οι μύες μπορεί να έχουν σκιστεί. Ένα δάγκωμα στον θώρακα ή στην κοιλιά μπορεί να σπάσει πλευρά ή να τραυματίσει εσωτερικά όργανα, ακόμη κι όταν το δέρμα φαίνεται σχεδόν φυσιολογικό.

Κάθε δάγκωμα επίσης σπρώχνει βακτήρια από το στόμα του άλλου ζώου βαθιά μέσα στον ιστό. Τα δόντια της γάτας είναι λεπτά και αιχμηρά. Αφήνουν μικροσκοπικές τρύπες που κλείνουν γρήγορα και παγιδεύουν τα βακτήρια μέσα. Αυτά τα τραύματα συχνά μολύνονται και σχηματίζουν απόστημα, δηλαδή μια συλλογή πύου κάτω από το δέρμα. Για τους λόγους αυτούς, οι κτηνίατροι συνιστούν να ελέγχεται κάθε τραύμα από δάγκωμα, ακόμη κι αν φαίνεται μικρό.

Σημάδια που πρέπει να προσέχετε

Αμέσως μετά από έναν καβγά, οι τραυματισμοί μπορεί εύκολα να περάσουν απαρατήρητοι κάτω από πυκνό τρίχωμα. Περάστε απαλά τα χέρια σας πάνω από το κατοικίδιό σας και ανοίξτε το τρίχωμα για να δείτε το δέρμα στο κεφάλι, στον λαιμό, στα πόδια, στο σώμα και στην ουρά. Αναζητήστε αιμορραγία, υγρά ή κολλημένα σημεία στο τρίχωμα και μικρά σημάδια διάτρησης. Ένα κατοικίδιο που κουτσαίνει, γλείφει ένα συγκεκριμένο σημείο ή τραβιέται απότομα όταν το αγγίζετε μπορεί να έχει ένα τραύμα που δεν μπορείτε να δείτε ακόμη.

Τις επόμενες μέρες, προσέξτε αν εμφανιστεί πρήξιμο, κοκκίνισμα ή θερμότητα σε ένα σημείο, καθώς και πύον ή άσχημη μυρωδιά. Στις γάτες, ένα απόστημα εμφανίζεται συχνά λίγες μέρες μετά από έναν καβγά που δεν είδε κανείς. Η γάτα μπορεί να κρύβεται, να φαίνεται κουρασμένη και να τρώει λιγότερο πριν εμφανιστεί οποιοδήποτε εξόγκωμα. Το πρήξιμο μπορεί στη συνέχεια να σπάσει και να βγάλει παχύρρευστο, δύσοσμο υγρό. Μια γάτα της οποίας το απόστημα έσπασε από μόνο του χρειάζεται και πάλι κτηνίατρο, επειδή η λοίμωξη μπορεί να παραμένει κάτω από το δέρμα.

Πότε είναι επείγον

Καλέστε τον κτηνίατρό σας ή το πλησιέστερο κτηνιατρείο επειγόντων περιστατικών και πηγαίνετε αμέσως αν παρατηρήσετε οποιοδήποτε από τα παρακάτω.

• Αιμορραγία που δεν σταματά μετά από αρκετά λεπτά σταθερής πίεσης
• Δυσκολία στην αναπνοή ή οποιοδήποτε δάγκωμα ή τραύμα στον θώρακα
• Τραύμα στην κοιλιά ή βαθύ τραύμα όπου φαίνονται μύες ή λίπος
• Ωχρά ή γαλαζωπά ούλα, αδυναμία ή κατάρρευση
• Πόδι που το κατοικίδιό σας δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει ή πιθανό κάταγμα
• Οποιοσδήποτε τραυματισμός στο μάτι ή κοντά σε αυτό
• Πολλά δαγκώματα ή επίθεση από πολύ μεγαλύτερο σκύλο

Τα κοψίματα που χάσκουν ή φαίνονται βαθιά μπορεί να χρειάζονται ράμματα και καλό είναι να τα δει κτηνίατρος την ίδια μέρα. Ένα τραύμα που μένει ανοιχτό για πολύ χρόνο επιμολύνεται περισσότερο. Τότε ο κτηνίατρος μπορεί να χρειαστεί να το αφήσει ανοιχτό αρχικά και να το κλείσει αργότερα.

Πρώτες βοήθειες στο σπίτι

Ένα ζώο που πονά μπορεί να δαγκώσει, ακόμη και ένα ήμερο οικογενειακό κατοικίδιο, γι' αυτό κινηθείτε αργά, μιλήστε ήρεμα και ζητήστε από κάποιον να σας βοηθήσει να κρατήσετε το κατοικίδιό σας. Για τον ασφαλή χειρισμό και για το τι να κάνετε σε έντονη αιμορραγία, δείτε τις πρώτες βοήθειες για σκύλους και γάτες.

• Πιέστε σταθερά ένα καθαρό επίθεμα γάζας ή ένα πανί πάνω σε τραύμα που αιμορραγεί. Αν το αίμα το διαποτίσει, αφήστε την πρώτη στρώση στη θέση της, προσθέστε κι άλλες στρώσεις από πάνω και συνεχίστε να πιέζετε.
• Αν η σοβαρή αιμορραγία από ένα πόδι ή από την ουρά δεν σταματά με σταθερή πίεση, οι κτηνιατρικές οδηγίες υποστηρίζουν ως επόμενο βήμα την τοποθέτηση τουρνικέ πάνω από το τραύμα. Σημειώστε την ώρα που το τοποθετήσατε και ενημερώστε τον κτηνίατρο.
• Αν το τραύμα είναι μικρό και η αιμορραγία έχει σταματήσει, ξεπλύνετέ το απαλά με άφθονο καθαρό χλιαρό νερό ή αποστειρωμένο φυσιολογικό ορό, για να απομακρύνετε τη βρομιά και τις τρίχες.
• Μη βάζετε στο τραύμα υπεροξείδιο του υδρογόνου (οξυζενέ), οινόπνευμα ή ισχυρά απολυμαντικά. Βλάπτουν τον υγιή ιστό και μπορεί να καθυστερήσουν την επούλωση.
• Καλύψτε την περιοχή με καθαρό επίθεμα ή πανί για τη διαδρομή μέχρι το κτηνιατρείο.
• Αποφύγετε τις κρέμες και τα φάρμακα για ανθρώπους, εκτός αν σας τα συστήσει ο κτηνίατρός σας. Πολλά φάρμακα για ανθρώπους είναι επιβλαβή για τα κατοικίδια, και οι γάτες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες.

Μετά τις πρώτες βοήθειες, τηλεφωνήστε στον κτηνίατρό σας ακόμη κι αν το τραύμα φαίνεται μικρό. Μπορεί να σας πει αν το κατοικίδιό σας πρέπει να εξεταστεί σήμερα.

Πώς αντιμετωπίζουν οι κτηνίατροι τα τραύματα και τα δαγκώματα

Ο κτηνίατρος ελέγχει πρώτα την αναπνοή και την κυκλοφορία και αντιμετωπίζει ό,τι απειλεί τη ζωή. Συνήθως χορηγούνται νωρίς παυσίπονα. Ο καθαρισμός και η διερεύνηση ενός τραύματος είναι επώδυνα και απαιτούν να μένει ακίνητο το ζώο, γι' αυτό συχνά γίνονται υπό καταστολή ή γενική αναισθησία.

Το τρίχωμα γύρω από το τραύμα κουρεύεται και το τραύμα ξεπλένεται με άφθονο αποστειρωμένο υγρό. Ο νεκρός ή σοβαρά κατεστραμμένος ιστός αφαιρείται. Στα τραύματα από δάγκωμα, ο κτηνίατρος μπορεί να ανοίξει περισσότερο το τραύμα για να δει πόσο εκτείνεται η βλάβη. Ακτινογραφίες ή υπερηχογράφημα μπορεί να χρησιμοποιηθούν όταν ένα δάγκωμα βρίσκεται στον θώρακα ή στην κοιλιά ή όταν μπορεί να έχει επηρεαστεί κάποιο οστό.

Ο τρόπος που κλείνει το τραύμα εξαρτάται από το πόσο καθαρό είναι και πόσος ιστός έχει υποστεί βλάβη. Ένα καθαρό, πρόσφατο κόψιμο μπορεί συχνά να κλείσει αμέσως με ράμματα, χειρουργικούς συνδετήρες ή ιστική κόλλα. Τα τραύματα από δάγκωμα και τα βρόμικα τραύματα είναι συνήθως πολύ επιμολυσμένα για να κλείσουν πλήρως αμέσως. Ο κτηνίατρος μπορεί να τα κλείσει γύρω από μια παροχέτευση, δηλαδή έναν μικρό μαλακό σωλήνα που επιτρέπει στα υγρά να βγαίνουν, ή να τα κλείσει λίγες μέρες αργότερα. Κάποια αφήνονται να επουλωθούν από μέσα προς τα έξω με τακτικές αλλαγές επιδέσμων. Ένα απόστημα από δάγκωμα γάτας συνήθως ανοίγεται, παροχετεύεται και ξεπλένεται.

Όταν είναι πιθανή μια λοίμωξη, ο κτηνίατρος μπορεί να συνταγογραφήσει αντιβιοτικά και μπορεί να στείλει δείγμα σε εργαστήριο για να διαπιστωθεί ποιο φάρμακο θα δράσει καλύτερα. Καλό είναι να δίνετε κάθε φάρμακο ακριβώς όπως έχει συνταγογραφηθεί, για όσο διάστημα σας συμβουλεύει ο κτηνίατρός σας, ακόμη κι αν το τραύμα φαίνεται ήδη καλύτερα.

Φροντίδα του τραύματος στο σπίτι

Πριν φύγετε από το κτηνιατρείο, ζητήστε να σας δείξουν πώς να καθαρίζετε το τραύμα ή να αλλάζετε τον επίδεσμο. Τα περισσότερα κατοικίδια πρέπει να εμποδίζονται να γλείφουν ή να μασούν την περιοχή, επειδή έτσι μπαίνουν βακτήρια και μπορεί να ανοίξουν τα ράμματα. Ένα κολάρο-χωνί ή μια μαλακή φόρμα ανάρρωσης συνήθως λειτουργεί καλά.

Διατηρείτε τους επιδέσμους καθαρούς και στεγνούς και ελέγχετέ τους κάθε μέρα. Επικοινωνήστε με τον κτηνίατρό σας αν ένας επίδεσμος γλιστρήσει, βραχεί ή μυρίζει άσχημα, ή αν πρηστούν τα δάχτυλα κάτω από αυτόν. Κρατήστε τις βόλτες σύντομες και με λουρί μέχρι να σας πει διαφορετικά ο κτηνίατρος. Τα ζώα που είναι αδύνατα, αναιμικά ή αδιάθετα τείνουν να επουλώνονται πιο αργά, γι' αυτό η καλή τροφή και η ξεκούραση βοηθούν.

Πηγαίνετε σε κάθε επανέλεγχο που προγραμματίζει ο κτηνίατρος. Τηλεφωνήστε νωρίτερα αν δείτε περισσότερο κοκκίνισμα ή πρήξιμο, θερμότητα, πύον, άσχημη μυρωδιά ή τραύμα που ανοίγει ξανά, ή αν το κατοικίδιό σας έχει πυρετό, φαίνεται κουρασμένο ή σταματήσει να τρώει.

Κίνδυνοι λοίμωξης για κατοικίδια και ανθρώπους

Ένα τραύμα από μόνο του δεν είναι μεταδοτικό. Ορισμένες λοιμώξεις μπορούν να μεταδοθούν μέσω δαγκωμάτων, και κάποιες από αυτές έχουν σημασία και για τους ανθρώπους.

Στις γάτες, ο ιός της ανοσοανεπάρκειας της γάτας (FIV) μεταδίδεται κυρίως μέσω βαθιών τραυμάτων από δάγκωμα μολυσμένης γάτας. Μετά από έναν καβγά, ο κτηνίατρός σας μπορεί να προτείνει εξέταση για FIV και για τον ιό της λευχαιμίας της γάτας (FeLV), με επανάληψη της εξέτασης μερικές εβδομάδες αργότερα, αφού μια πρόσφατη λοίμωξη μπορεί να μη φανεί στην πρώτη εξέταση.

Η λύσσα μεταδίδεται επίσης μέσω δαγκωμάτων. Στην Ευρώπη έχει εξαλειφθεί σε μεγάλο βαθμό στους σκύλους συντροφιάς, ενώ εξακολουθεί να εμφανίζεται σε ορισμένα άγρια ζώα, όπως οι αλεπούδες. Αν το κατοικίδιό σας δαγκώθηκε από άγριο ζώο ή από σκύλο ή γάτα με άγνωστη εμβολιαστική κατάσταση, ενημερώστε τον κτηνίατρό σας. Τα επόμενα βήματα εξαρτώνται από τους τοπικούς κανόνες και από το αν ο αντιλυσσικός εμβολιασμός του κατοικιδίου σας είναι σε ισχύ. Μπορεί να περιλαμβάνουν αναμνηστική δόση και μια περίοδο παρακολούθησης. Ο τέτανος μπορεί να εμφανιστεί μετά από βαθιά, ρυπαρά νυγμώδη τραύματα, αν και οι σκύλοι και οι γάτες είναι αρκετά ανθεκτικοί σε αυτόν.

Φοράτε γάντια όταν καθαρίζετε ένα μολυσμένο τραύμα και πλένετε τα χέρια σας μετά. Αν ένα τραυματισμένο ζώο σας δαγκώσει ή σας γρατζουνίσει, πλύνετε καλά την περιοχή και επικοινωνήστε με τον γιατρό σας.

Πρόληψη καβγάδων και τραυματισμών

Πολλά τραύματα από δάγκωμα προέρχονται από καβγάδες που μπορούν να αποφευχθούν. Τα μη στειρωμένα αρσενικά, ιδιαίτερα οι γάτες που βγαίνουν έξω, τείνουν να περιφέρονται και να τσακώνονται περισσότερο. Η στείρωση, καθώς και η παραμονή των γατών μέσα στο σπίτι ή σε έναν ασφαλή εξωτερικό χώρο, μειώνει τον κίνδυνο. Βγάζετε τους σκύλους βόλτα με λουρί σε άγνωστα μέρη, επιβλέπετε το παιχνίδι ανάμεσα σε σκύλους πολύ διαφορετικού μεγέθους και ταΐζετε τα κατοικίδια χωριστά αν φυλάνε την τροφή τους. Συστήνετε σιγά σιγά ένα νέο κατοικίδιο στα ζώα που ήδη ζουν στο σπίτι σας, με χωριστούς χώρους στην αρχή. Με ένα μικρό φαρμακείο πρώτων βοηθειών που περιέχει γάζες, υλικό επίδεσης, φυσιολογικό ορό, μια πετσέτα, ένα μαλακό φίμωτρο και το τηλέφωνο του κτηνιάτρου σας, μπορείτε να ενεργήσετε γρήγορα.

Τα διασωσμένα ζώα μπορεί να φτάσουν με παλιές ουλές ή με τραύματα που επουλώνονται. Στην Paw Squadron, οι πρώτοι σταθμοί μετά από κάθε διάσωση είναι ο κτηνίατρος και ένα μπάνιο, και κάθε ζώο υποβάλλεται σε κτηνιατρικό έλεγχο, θεραπεία, εμβολιασμούς και τοποθέτηση μικροτσίπ πριν από την υιοθεσία. Αν υιοθετήσετε μια γάτα, ρωτήστε τον κτηνίατρό σας για τον έλεγχο για FIV και FeLV, που συνιστάται για όλες τις γάτες που μόλις υιοθετήθηκαν. Για περισσότερους οδηγούς σχετικά με τα επείγοντα περιστατικά και την καθημερινή φροντίδα, περιηγηθείτε στην PawPedia.