Rany i pogryzienia u psów i kotów: pierwsza pomoc i opieka

Dlaczego rany po ugryzieniu są gorsze, niż wyglądają

Ugryzienie rzadko pozostawia czyste cięcie. Zęby przebijają skórę, a szczęki ściskają, rozrywają i miażdżą tkanki pod nią. Skóra może przesunąć się z powrotem nad otworami, więc na powierzchni widać czasem tylko kilka małych śladów lub siniak. Pod spodem mięśnie mogą być rozerwane. Ugryzienie w okolicy klatki piersiowej lub brzucha może złamać żebra lub uszkodzić narządy wewnętrzne, nawet gdy skóra wygląda niemal normalnie.

Każde ugryzienie wtłacza też bakterie z pyska drugiego zwierzęcia głęboko w tkanki. Zęby kota są cienkie i ostre. Pozostawiają drobne rany kłute, które szybko się zasklepiają i więżą bakterie w środku. Takie rany często ulegają zakażeniu i tworzy się w nich ropień, czyli nagromadzenie ropy pod skórą. Z tych powodów lekarze weterynarii zalecają, by każdą ranę po ugryzieniu skontrolować, nawet jeśli wygląda na niegroźną.

Objawy, na które warto uważać

Tuż po bójce urazy łatwo przeoczyć pod gęstą sierścią. Delikatnie przesuń dłonie po ciele zwierzęcia i rozgarnij sierść, aby obejrzeć skórę na głowie, szyi, nogach, tułowiu i ogonie. Szukaj krwawienia, mokrych lub zlepionych kępek sierści i małych ranek kłutych. Zwierzę, które kuleje, liże jedno miejsce lub wzdryga się przy dotyku, może mieć ranę, której jeszcze nie widać.

W ciągu kolejnych kilku dni obserwuj, czy jakieś miejsce nie staje się obrzęknięte, zaczerwienione lub cieplejsze w dotyku i czy nie pojawia się ropa lub nieprzyjemny zapach. U kotów ropień często pojawia się kilka dni po bójce, której nikt nie widział. Kot może się ukrywać, wydawać się zmęczony i jeść mniej, zanim pojawi się jakiekolwiek zgrubienie. Obrzęk może potem pęknąć i sączyć gęsty płyn o przykrym zapachu. Kot, u którego ropień pękł samoistnie, nadal wymaga wizyty u lekarza weterynarii, ponieważ zakażenie może pozostać pod skórą.

Kiedy to nagły przypadek

Zadzwoń do lekarza weterynarii lub najbliższej całodobowej lecznicy weterynaryjnej i od razu tam jedź, jeśli zauważysz którąkolwiek z poniższych sytuacji.

• Krwawienie, które nie ustaje po kilku minutach mocnego uciskania
• Trudności z oddychaniem albo jakiekolwiek ugryzienie lub rana na klatce piersiowej
• Rana na brzuchu albo głęboka rana, w której widać mięśnie lub tłuszcz
• Blade lub sinawe dziąsła, osłabienie albo zapaść
• Noga, której zwierzę nie może używać, albo możliwe złamanie kości
• Jakikolwiek uraz oka lub okolicy oka
• Liczne ugryzienia albo atak znacznie większego psa

Skaleczenia, których brzegi się rozchylają lub które wyglądają na głębokie, mogą wymagać szycia i najlepiej, by lekarz weterynarii obejrzał je tego samego dnia. Rana, która długo pozostaje otwarta, staje się bardziej zanieczyszczona. Wtedy lekarz weterynarii może być zmuszony początkowo zostawić ją otwartą i zamknąć dopiero później.

Pierwsza pomoc w domu

Zwierzę, które odczuwa ból, może ugryźć, nawet łagodny domowy pupil, dlatego poruszaj się powoli, mów spokojnie i poproś kogoś o pomoc w przytrzymaniu zwierzęcia. Jak bezpiecznie obchodzić się ze zwierzęciem i co robić przy silnym krwawieniu, przeczytasz w poradniku o pierwszej pomocy dla psów i kotów.

• Mocno przyciśnij czysty gazik lub kawałek tkaniny do krwawiącej rany. Jeśli krew przesiąknie, zostaw pierwszą warstwę na miejscu, dołóż kolejne warstwy na wierzch i dalej uciskaj.
• Jeśli silne krwawienie z nogi lub ogona nie ustaje mimo mocnego ucisku, wytyczne weterynaryjne uznają opaskę uciskową założoną powyżej rany za kolejny krok. Zanotuj godzinę jej założenia i przekaż ją lekarzowi weterynarii.
• Jeśli rana jest mała, a krwawienie ustało, delikatnie przepłucz ją dużą ilością czystej, letniej wody lub jałowej soli fizjologicznej, aby wypłukać brud i sierść.
• Nie stosuj na ranę wody utlenionej, alkoholu ani silnych środków dezynfekujących. Uszkadzają one zdrową tkankę i mogą spowolnić gojenie.
• Na czas drogi do lecznicy przykryj to miejsce czystym opatrunkiem lub kawałkiem tkaniny.
• Unikaj kremów i leków przeznaczonych dla ludzi, chyba że zaleci je lekarz weterynarii. Wiele leków dla ludzi jest szkodliwych dla zwierząt, a koty są szczególnie wrażliwe.

Po udzieleniu pierwszej pomocy zadzwoń do lekarza weterynarii, nawet jeśli rana wydaje się niewielka. Powie ci, czy zwierzę trzeba zbadać jeszcze dziś.

Jak lekarze weterynarii leczą rany i pogryzienia

Lekarz weterynarii najpierw sprawdza oddech i krążenie oraz zajmuje się wszystkim, co zagraża życiu. Leki przeciwbólowe podaje się zwykle wcześnie. Oczyszczanie i rewizja rany są bolesne i wymagają, by zwierzę pozostało nieruchome, dlatego często wykonuje się je w sedacji lub znieczuleniu ogólnym.

Sierść wokół rany jest strzyżona, a ranę płucze się dużą ilością jałowego płynu. Martwą lub mocno uszkodzoną tkankę usuwa się. W przypadku ran po ugryzieniu lekarz weterynarii może poszerzyć ranę, aby sprawdzić, jak daleko sięgają uszkodzenia. Zdjęcie rentgenowskie lub USG mogą zostać wykonane, gdy ugryzienie znajduje się w okolicy klatki piersiowej lub brzucha albo gdy może być uszkodzona kość.

Sposób zamknięcia rany zależy od tego, jak bardzo jest czysta i jak dużo tkanki zostało uszkodzone. Czyste, świeże skaleczenie często można od razu zamknąć szwami, zszywkami lub klejem tkankowym. Rany po ugryzieniu i rany zabrudzone są zwykle zbyt zanieczyszczone, by od razu całkowicie je zamknąć. Lekarz weterynarii może zamknąć je wokół drenu, czyli małej miękkiej rurki, która umożliwia odpływ płynu, albo zamknąć je kilka dni później. Niektóre pozostawia się do gojenia od wewnątrz, z regularną zmianą opatrunku. Ropień po ugryzieniu kota zwykle się nacina, drenuje i przepłukuje.

Gdy zakażenie jest prawdopodobne, lekarz weterynarii może przepisać antybiotyki i może wysłać próbkę do laboratorium, aby sprawdzić, który lek zadziała najlepiej. Najlepiej podawać każdy lek dokładnie zgodnie z zaleceniem i tak długo, jak zaleci lekarz weterynarii, nawet jeśli rana wygląda już lepiej.

Pielęgnacja rany w domu

Zanim wyjdziesz z lecznicy, poproś, by pokazano ci, jak czyścić ranę lub zmieniać opatrunek. Większości zwierząt trzeba uniemożliwić lizanie lub gryzienie tego miejsca, ponieważ wprowadza to bakterie i może rozerwać szwy. Zwykle dobrze sprawdza się kołnierz ochronny lub miękkie ubranko pooperacyjne.

Dbaj, aby opatrunki były czyste i suche, i sprawdzaj je codziennie. Skontaktuj się z lekarzem weterynarii, jeśli opatrunek się zsunie, zamoczy lub brzydko pachnie albo jeśli palce poniżej niego spuchną. Spacery powinny być krótkie i na smyczy, dopóki lekarz weterynarii nie zdecyduje inaczej. Zwierzęta wychudzone, z anemią lub chore zwykle goją się wolniej, więc dobre jedzenie i odpoczynek pomagają.

Zgłaszaj się na każdą wizytę kontrolną wyznaczoną przez lekarza weterynarii. Zadzwoń wcześniej, jeśli zauważysz większe zaczerwienienie lub obrzęk, miejscowe ocieplenie, ropę, nieprzyjemny zapach albo ponowne otwarcie się rany lub jeśli zwierzę ma gorączkę, wydaje się zmęczone albo przestaje jeść.

Ryzyko zakażeń dla zwierząt i ludzi

Sama rana nie jest zaraźliwa. Niektóre zakażenia mogą przenosić się przez ugryzienia, a kilka z nich ma znaczenie także dla ludzi.

U kotów wirus niedoboru immunologicznego kotów (FIV) szerzy się głównie przez głębokie rany po ugryzieniu przez zakażonego kota. Po bójce lekarz weterynarii może zaproponować test w kierunku FIV i wirusa białaczki kotów (FeLV) z powtórzeniem badania po kilku tygodniach, ponieważ świeże zakażenie może nie zostać wykryte w pierwszym teście.

Wścieklizna również przenosi się przez ugryzienia. W Europie została w dużej mierze wyeliminowana u psów domowych, ale nadal występuje u niektórych dzikich zwierząt, na przykład u lisów. Jeśli twoje zwierzę zostało ugryzione przez dzikie zwierzę albo przez psa lub kota o nieznanym statusie szczepień, powiedz o tym lekarzowi weterynarii. Dalsze postępowanie zależy od lokalnych przepisów oraz od tego, czy szczepienie twojego zwierzęcia przeciw wściekliźnie jest aktualne. Może ono obejmować szczepienie przypominające i okres obserwacji. Po głębokich, zanieczyszczonych ranach kłutych może dojść do tężca, choć psy i koty są na niego dość odporne.

Podczas oczyszczania zakażonej rany zakładaj rękawiczki, a potem umyj ręce. Jeśli ranne zwierzę cię ugryzie lub podrapie, dokładnie umyj to miejsce i skontaktuj się ze swoim lekarzem.

Zapobieganie bójkom i urazom

Wiele ran po ugryzieniach to skutek bójek, których można uniknąć. Niekastrowane samce, zwłaszcza koty wychodzące na zewnątrz, zwykle częściej wędrują i wdają się w bójki. Kastracja oraz trzymanie kotów w domu lub w zabezpieczonej przestrzeni na zewnątrz zmniejszają to ryzyko. W nieznanych miejscach wyprowadzaj psy na smyczy, nadzoruj zabawę psów o bardzo różnej wielkości i karm zwierzęta osobno, jeśli bronią jedzenia. Nowe zwierzę zapoznawaj ze zwierzętami, które już mieszkają w twoim domu, powoli i na początku zapewnij im oddzielne przestrzenie. Mała apteczka z gazą, materiałem opatrunkowym, solą fizjologiczną, ręcznikiem, miękkim kagańcem i numerem telefonu do twojego lekarza weterynarii pomoże ci szybko działać.

Uratowane zwierzęta mogą mieć stare blizny lub gojące się rany. W Paw Squadron pierwszym krokiem po każdej akcji ratunkowej jest wizyta u lekarza weterynarii i kąpiel, a przed adopcją każde zwierzę przechodzi badanie, leczenie i szczepienia oraz dostaje mikroczip. Jeśli adoptujesz kota, zapytaj lekarza weterynarii o testy w kierunku FIV i FeLV, które są zalecane u wszystkich nowo adoptowanych kotów. Więcej poradników na temat nagłych przypadków i codziennej opieki znajdziesz w dziale PawPedia.