Wirus niedoboru immunologicznego kotów (FIV): objawy, testy i opieka

Czym jest FIV

FIV należy do grupy lentiwirusów, tej samej, do której należy HIV u ludzi. Zakaża wyłącznie koty. Gdy kot zostanie zakażony, wirus pozostaje w jego organizmie do końca życia. Z czasem może uszkadzać białe krwinki, które zwalczają zakażenia, przez co kot gorzej radzi sobie z codziennymi drobnoustrojami. Badania prowadzone w różnych częściach świata wykazały FIV u około 1–14% zdrowych kotów, zależnie od regionu, oraz u większego odsetka kotów chorych.

Zakażenie zwykle przebiega w trzech fazach.

• Faza wczesna. Od kilku tygodni do kilku miesięcy po zakażeniu niektóre koty mają lekką gorączkę, mniej energii, słabszy apetyt lub powiększone węzły chłonne. Ta faza ma często tak łagodny przebieg, że opiekunowie jej nie zauważają.
• Faza bezobjawowa. Kot wygląda i zachowuje się jak zdrowy, podczas gdy wirus powoli się namnaża. Ta faza często trwa latami, a niektóre koty pozostają zdrowe do końca życia.
• Faza późna. Układ odpornościowy jest słabszy, a kot łatwiej łapie zakażenia lub ma trudności z ich zwalczeniem.

Jak przenosi się FIV

Główną drogą zakażenia jest głęboka rana po ugryzieniu. Wirus jest obecny w ślinie, a ugryzienie wprowadza go pod skórę. Dlatego najbardziej narażone są niekastrowane kocury, które wędrują na zewnątrz i walczą o terytorium.

Inne drogi zakażenia są rzadkie. Kotka może przekazać wirusa kociętom, najczęściej wtedy, gdy zostanie świeżo zakażona w czasie ciąży lub karmienia. Korzystanie ze wspólnych misek na jedzenie i wodę oraz kuwet, a także wzajemne wylizywanie się wiążą się z niskim ryzykiem. Kolejną rzadką drogą jest transfuzja krwi od zakażonego kota. Wirus nie przetrwa długo poza organizmem i ginie pod wpływem mydła oraz typowych domowych środków dezynfekujących.

Objawy, na które warto uważać

Wiele kotów z FIV przez lata nie ma żadnych objawów. Gdy pojawiają się problemy, zwykle wynikają z innych zakażeń, których osłabiony układ odpornościowy nie potrafi opanować. Opiekunowie najczęściej zauważają następujące zmiany.

• Zaczerwienione, obrzęknięte lub bolesne dziąsła, nieświeży oddech albo trudności z jedzeniem
• Utrata masy ciała i słaby apetyt
• Okresowo pojawiająca się gorączka i spadek energii
• Powiększone węzły chłonne, wyczuwalne jako małe, twarde guzki pod żuchwą lub za kolanami
• Zakażenia skóry, oczu, pęcherza moczowego albo nosa i gardła, które nawracają lub powoli ustępują
• Biegunka, która nie ustępuje
• Rzadziej zmiany w zachowaniu lub koordynacji ruchowej

Koty z FIV są też bardziej narażone na niektóre nowotwory, zwłaszcza chłoniaka, oraz na pewne choroby nerek. Żaden z tych objawów nie występuje wyłącznie przy FIV. Wiele innych chorób wygląda tak samo, dlatego aby sprawdzić, czy kot jest nosicielem wirusa, potrzebne jest badanie krwi.

Kiedy szybko udać się do lekarza weterynarii

Samo zakażenie FIV rzadko jest nagłym przypadkiem. Towarzyszące mu zakażenia mogą przybrać poważny obrót szybciej niż u zdrowego kota. Skontaktuj się z lekarzem weterynarii tego samego dnia, jeśli kot FIV-dodatni nie je od doby, ma trudności z oddychaniem, jest bardzo słaby lub nie wstaje, jest gorący w dotyku i apatyczny, ma blade lub żółte dziąsła albo ma napad drgawek. Bolesny obrzęk po bójce może być ropniem i również wymaga szybkiej pomocy. Świeżą ranę po ugryzieniu przez obcego kota warto pokazać lekarzowi weterynarii, zarówno aby ją opatrzyć, jak i aby zaplanować późniejszy test na FIV. Drobne problemy, takie jak łzawiące oko czy bolesność w jamie ustnej, również warto sprawdzić wcześnie.

Jak lekarze weterynarii wykrywają FIV

Diagnostyka zaczyna się od prostego badania krwi, często wykonywanego na miejscu w lecznicy, które wykrywa przeciwciała wytwarzane przez kota przeciwko wirusowi. Wynik ujemny jest zwykle wiarygodny. Wynik dodatni u zdrowego kota o niskim ryzyku zakażenia często potwierdza się drugim, innym testem laboratoryjnym.

Czas ma znaczenie w dwóch sytuacjach. Po możliwym narażeniu, na przykład ugryzieniu przez obcego kota, pojawienie się przeciwciał może trwać do dwóch miesięcy, a czasem dłużej. Dlatego lekarze weterynarii często powtarzają test mniej więcej dwa miesiące później. Drugą sytuacją są kocięta. Kocię może otrzymać przeciwciała od matki FIV-dodatniej wraz z jej mlekiem, a te mogą sprawić, że test wypadnie dodatnio, nawet jeśli kocię nie jest zakażone. Zwykle zanikają do wieku około czterech miesięcy, ale mogą utrzymywać się do wieku sześciu miesięcy. Dodatni wynik u młodego kocięcia zwykle sprawdza się ponownie później, czasem więcej niż raz. Kocię, które miało jedynie przeciwciała matki, po ich zaniknięciu uzyska wynik ujemny.

W niektórych przypadkach lekarz weterynarii może też zaproponować test PCR, który wykrywa samego wirusa, a nie przeciwciała. Może on pomóc u młodych kociąt oraz u kotów zaszczepionych przeciw FIV w innym kraju, ponieważ szczepionka może powodować dodatni wynik niektórych testów na przeciwciała. Żaden pojedynczy test nie jest idealny, dlatego lekarz weterynarii może zestawić kilka wyników. Rutynowe badania krwi i badanie moczu pokazują, jak radzi sobie reszta organizmu.

Leczenie i codzienna opieka

Nie ma lekarstwa na FIV, a w Europie i Ameryce Północnej nie sprzedaje się szczepionki przeciw FIV. W niektórych innych krajach szczepionka jest dostępna, ale nie zapewnia pełnej ochrony, ponieważ istnieje kilka szczepów wirusa. Opieka skupia się na utrzymaniu kota w dobrym zdrowiu i wczesnym leczeniu innych problemów. Lekarze weterynarii czasem stosują u chorych kotów leki przeciwwirusowe, ale mogą one mieć działania niepożądane i wymagają regularnej kontroli krwi, więc nie są odpowiednie dla każdego kota. Lekarz weterynarii zdecyduje, co będzie odpowiednie dla twojego kota.

W ramach codziennej opieki lekarze weterynarii zwykle zalecają badanie co najmniej co sześć miesięcy, a badania krwi i moczu mniej więcej raz w roku. O każdej chorobie informuj lekarza weterynarii wcześnie, ponieważ zakażenia łatwiej leczyć, gdy zostaną szybko wykryte. Pomaga dobra pielęgnacja zębów, ponieważ choroby dziąseł i jamy ustnej są częste u kotów z FIV. Pamiętaj o regularnym zabezpieczaniu przed pchłami i odrobaczaniu. Zapytaj lekarza weterynarii, które szczepienia mają sens, ponieważ u kotów z FIV o szczepieniach decyduje się indywidualnie.

Zapewnij kotu pełnowartościową, zbilansowaną dietę. Surowe mięso, surowe jajka i niepasteryzowany nabiał mogą przenosić drobnoustroje, z którymi kotu FIV-dodatniemu trudniej sobie poradzić, dlatego lekarze weterynarii radzą ich unikać. Lekarze weterynarii zalecają też trzymanie kota w domu lub w zabezpieczonej przestrzeni na zewnątrz. Chroni to kota przed zakażeniami przenoszonymi przez inne zwierzęta i zapobiega szerzeniu się wirusa przez bójki. Zalecana jest również kastracja, ponieważ ogranicza wędrówki i bójki. Pomaga także spokojny, przewidywalny rytm dnia.

Życie z innymi kotami, zwierzętami i ludźmi

Wirus jest swoisty dla kotów. Ludzie nie mogą zarazić się FIV, a psy i inne zwierzęta domowe niebędące kotami nie są zagrożone.

Wspólne życie z innymi kotami jest często możliwe. W spokojnych domach, w których wykastrowane koty dobrze się dogadują i nie walczą, ryzyko przeniesienia zakażenia jest niskie. W jednym badaniu koty FIV-dodatnie i FIV-ujemne mieszkały razem, korzystały ze wspólnych misek, kuwet i posłań, wylizywały się nawzajem, a wirus się nie przeniósł. Niektórzy lekarze weterynarii mimo to wolą, aby kot FIV-dodatni mieszkał sam lub tylko z innymi kotami FIV-dodatnimi, zwłaszcza jeśli któryś kot w domu ma skłonność do bójek. Jeśli planujesz wspólne mieszkanie kotów FIV-dodatnich i FIV-ujemnych, najpierw omów to z lekarzem weterynarii. Zapoznawaj koty powoli, daj każdemu własne miejsca do odpoczynku i obserwuj, czy syczenie nie przechodzi w prawdziwą walkę. Jeśli koty walczą lub się gryzą, rozdziel je. Każdy nowy kot powinien przejść test na FIV, zanim pozna twoje pozostałe koty.

Adopcja kota z FIV

Bezdomne koty i koty żyjące na ulicy, zwłaszcza niekastrowane kocury, które biorą udział w bójkach, są bardziej narażone na FIV niż koty trzymane w domu. Wytyczne weterynaryjne zalecają test na FIV u każdego nowo adoptowanego kota. W Paw Squadron po każdej akcji ratunkowej zaczynamy od wizyty u lekarza weterynarii i kąpieli: zwierzę jest badane, odrobaczane i przechodzi zabieg przeciw pchłom i innym pasożytom. Przed adopcją każde zwierzę jest badane, leczone, szczepione i otrzymuje mikroczip. Adoptując kota, zapytaj o wynik jego testu na FIV i o to, kiedy test wykonano, a następnie przekaż te informacje swojemu lekarzowi weterynarii podczas pierwszej wizyty. Jeśli kot był małym kocięciem lub miał świeże rany po ugryzieniach, lekarz weterynarii może zaproponować powtórzenie testu.

Dodatni wynik nie sprawia, że kot jest złym wyborem jako domowy towarzysz. Przy dobrej opiece wiele kotów FIV-dodatnich ma normalną długość życia, a wytyczne weterynaryjne wskazują, że kota nigdy nie należy usypiać wyłącznie z powodu dodatniego wyniku testu. Takie koty potrzebują tego samego rytmu dnia i uwagi co każdy kot, a do tego regularnych badań i szybkiej pomocy, gdy źle się czują. Jeśli chcesz dać dom kotu FIV-dodatniemu, wyślij zgłoszenie adopcyjne lub odwiedź naszą stronę Adopcje.