Jak koty zauważają, że dzieje się coś złego

Jaką opinię mają koty

O kotach często mówi się, że są zdystansowane. Popularne powiedzenie głosi, że psy kochają swoich ludzi, a koty – dom, a kot, który ignoruje cię, gdy wracasz do domu, zdaje się to potwierdzać.

Częściowo problem polega na tym, że koty okazują uczucia po cichu. Mrugają do ciebie powoli z drugiego końca pokoju, siadają blisko, nie dotykając cię, ocierają się głową o twoją dłoń, chodzą za tobą z pokoju do pokoju albo ugniatają koc na twoich kolanach. Nic z tego nie jest tak głośne jak pies witający cię w drzwiach, więc łatwo to przeoczyć.

Ta różnica ma swoją przyczynę. Kot domowy pochodzi od żbika afrykańskiego, samotnego łowcy, a psy pochodzą od wilków, które żyją i polują w grupach. Psy odziedziczyły bogaty zestaw sygnałów służących do współpracy z innymi, a sygnały, których używają koty, są subtelniejsze i łatwiej je przeoczyć.

Co łączy te historie

Historie o kotach, które podnoszą alarm, pojawiają się regularnie. Kot budzi rodzinę, gdy dom wypełnia się dymem, nie przestaje miauczeć przy swoim starszym opiekunie, który upadł, albo trąca łapą śpiącą osobę, której oddech się zmienił. Większości tych historii nie da się sprawdzić, a niektóre z każdym powtórzeniem obrastają w szczegóły, ale wiele z nich ma wspólny schemat.

• Zachowanie jest nietypowe dla danego kota. Cichy kot staje się głośny, a niezależny nie odstępuje kogoś na krok.
• Jest skierowane na konkretną osobę lub miejsce, na przykład na jedne drzwi do sypialni albo twarz jednej osoby.
• Trwa i się nasila: głośniejsze wołanie, trącanie łapą, bieganie tam i z powrotem między tą osobą a kimś innym, kto jest w domu.
• Ustaje, gdy człowiek pójdzie sprawdzić, co się dzieje.

Najbardziej znanym przypadkiem jest Oscar, kot z oddziału dla osób z demencją w domu opieki w stanie Rhode Island w Stanach Zjednoczonych. W 2007 r. pracujący tam lekarz opisał w czasopiśmie New England Journal of Medicine, jak Oscar zwykle zwijał się w kłębek obok pacjentów w ich ostatnich godzinach. Nikt nie wykazał, w jaki sposób to robił, a jeden kot dowodzi bardzo niewiele. Często przypuszcza się, że wyczuwał zmiany zapachu albo zmiany w aktywności personelu wokół łóżka.

Kocie wyobrażenie o tym, co normalne

Koty są przywiązane do rutyny. Kot, który żyje blisko z jedną osobą, uczy się, kiedy ta osoba wstaje, jak brzmią jej kroki, na którym krześle siada, jak pachnie i kiedy zwykle napełnia się miska z jedzeniem. W ciągu miesięcy wszystko to składa się na szczegółowy obraz zwykłego dnia.

Gdy coś zaburza ten obraz, kot to zauważa. Osoba, która nie wstaje o zwykłej porze, dziwny zapach, dźwięk z niewłaściwego pokoju czy ktoś leżący na podłodze – wszystko to jest zmianą. Zmiana niepokoi wiele kotów, a kot, który nauczył się szukać pomocy u swojego człowieka, pójdzie z tym właśnie do niego.

Pomagają w tym zmysły. Kot ma znacznie czulszy węch niż my, a jego słuch obejmuje dużo wyższe dźwięki niż słuch człowieka, a nawet psa. Dym albo zmiana w brzmieniu czyjegoś oddechu mogą dotrzeć do kota znacznie wcześniej niż do kogokolwiek innego w domu.

Częścią tego obrazu jest też miauczenie. Kocięta miauczą do matki, ale dorosłe koty rzadko miauczą do siebie nawzajem i zachowują ten zwyczaj głównie dla ludzi. Kot, który miauczy do ciebie coraz bardziej natarczywie, mówi właśnie do ciebie, używając sygnału, którym – jak się nauczył – można skłonić człowieka, by ruszył się z miejsca.

Uwaga to rodzaj przywiązania

Dwa znane badania wspierają tezę, że koty przywiązują się do swoich ludzi. Badacze w Japonii odkryli, że koty potrafią odróżnić głos swojego opiekuna od głosu obcej osoby, nawet jeśli okazują to tylko ruchem uszu lub głowy. W 2019 r. zespół z Oregon State University zastosował test opracowany pierwotnie dla niemowląt i psów i stwierdził, że większość badanych kotów wykazywała oznaki bezpiecznego przywiązania do swoich opiekunów.

Kot bezpiecznie przywiązany traktuje swojego człowieka jak bezpieczną bazę. W obcym pomieszczeniu najpierw szuka kontaktu z opiekunem, a potem się odpręża i zaczyna eksplorować. Historie o alarmach pokazują to samo zachowanie: gdy dzieje się coś przerażającego, kot idzie do swojego człowieka.

Nic z tego nie oznacza, że koty rozumieją chorobę tak jak my. Uczciwe wyjaśnienie jest prostsze: coś jest inaczej, kot jest zaniepokojony i chce, żeby jego człowiek się tym zajął. Kot, który ze swoimi zmartwieniami idzie do jednej konkretnej osoby, jest do niej przywiązany, bez względu na to, jaką ma opinię.

Uratowane koty też się przywiązują

Ludzie czasem zakładają, że kot z ulicy albo porzucony pozostanie nieufny na całe życie. Kot, który jako małe kocię nigdy nie miał łagodnego kontaktu z ludźmi, może pozostać płochliwy, ale wiele bezdomnych kotów było kiedyś kotami domowymi. Gdy dawniej bezdomny kot komuś zaufa, może się do tej osoby bardzo przywiązać: chodzi za nią po domu i śpi w nocy blisko niej.

Zdobycie zaufania jednego kota może potrwać kilka dni, a innego wiele miesięcy. Pozwól kotu zacząć od jednego cichego pokoju z jedzeniem, wodą, kuwetą i kryjówką, podawaj posiłki i baw się z nim codziennie o tych samych porach oraz pozwól kotu przyjść do ciebie. Wędka dla kota pozwala nieśmiałemu kotu bawić się z tobą tak, by nie trzeba go było dotykać. Nasz poradnik o tym, przez co przechodzi uratowany kot, zanim zadomowi się w nowym domu, opisuje pierwsze tygodnie.

Paw Squadron ratuje także kocięta i koty, choć większość naszych filmów pokazuje szczenięta. W historii ratunku suczki Milky Cyrus szczeniak spędza część swojego drugiego dnia na cichym podwórku z kociakiem, którego również uratowaliśmy. Koty otrzymują od nas taką samą opiekę jak psy: badanie weterynaryjne, leczenie, szczepienia i mikroczip, a także sterylizację lub kastrację, gdy zwierzę jest wystarczająco silne, by przejść zabieg.

Nie polegaj na kocie jak na alarmie

Kot, który podnosi alarm, to dobra historia, ale nie plan bezpieczeństwa. Zamontuj czujniki dymu i regularnie je sprawdzaj. Jeśli ktoś w domu ma schorzenie takie jak padaczka czy cukrzyca, zapytaj jego lekarza o odpowiednie urządzenia alarmowe. Niektóre psy są szkolone, by ostrzegać ludzi o zmianach poziomu cukru we krwi, ale dla kotów nie ma porównywalnego szkolenia, a doniesienia o kotach to anegdoty.

Gdy twój kot rzeczywiście zachowuje się dziwnie, najpierw sprawdź dom. Poszukaj dymu, wycieku, otwartego okna, zwierzęcia na zewnątrz albo osoby, która potrzebuje pomocy.

Potem przyjrzyj się kotu. Nagła zmiana zachowania jest często pierwszym objawem tego, że to sam kot źle się czuje, a koty ukrywają ból, dopóki nie stanie się poważny. Starszy kot, który zaczyna zawodzić w nocy, może na przykład mieć nadczynność tarczycy, wysokie ciśnienie krwi, niedosłuch lub dezorientację związaną z wiekiem, a każdy z tych problemów jest powodem do wizyty u lekarza weterynarii.

Objawy, przy których kot potrzebuje lekarza weterynarii

Ta sama uważność działa w obie strony. Znasz normalne zachowanie swojego kota lepiej niż ktokolwiek inny, więc zaufaj sobie, gdy coś wydaje się nie tak, i zadzwoń do lekarza weterynarii, jeśli zauważysz którykolwiek z poniższych objawów.

• Kot nic nie jadł od co najmniej 24 godzin. Brak jedzenia jest dla kotów ryzykowny, więc nie czekaj, czy samo przejdzie.
• Kocur raz po raz wraca do kuwety, ale oddaje tylko kilka kropli moczu albo wcale. Może to oznaczać niedrożność cewki moczowej, która jest nagłym przypadkiem, więc natychmiast zadzwoń do lekarza weterynarii.
• Kot oddycha szybko w spoczynku albo oddycha z otwartym pyskiem.
• Kot chowa się i nie wychodzi, nawet do jedzenia.
• Wymioty lub biegunka powracają albo pojawia się w nich krew.
• Kot traci na wadze, choć je normalnie, albo pije znacznie więcej niż zwykle.

Przed wizytą zapisz swoje obserwacje: co się działo, kiedy to się zaczęło i co mniej więcej w tym czasie zmieniło się w domu, na przykład przeprowadzka, nowe zwierzę albo nowa karma. Takie notatki pozwalają uniknąć zgadywania podczas wizyty.