Kurtarılmış Bir Hayvanla Bağ Kurmak

Güven neden zaman alır

Kurtarılan pek çok hayvan, insanların ve yerlerin öngörülemez olduğunu öğrenmiştir. Bazıları terk edilmiş, bazıları sokakta hayatta kalmayı başarmış, birçoğu da kısa bir süre içinde birkaç kez yer değiştirmiştir: bulundukları yerden bir veteriner kliniğine, oradan kurtarma kuruluşuna ve şimdi de sizin evinize. Her taşınma yeni kokular, yeni sesler ve yeni kurallar getirir.

Hayvan kurtarmayla uğraşan pek çok kişi ilk ayları 3-3-3 kuralıyla özetler: hayvanın gerginliğini atması için kabaca üç gün, evin günlük düzenine alışması için üç hafta ve kendini gerçekten evinde hissetmesi için yaklaşık üç ay. Bunu bir zaman çizelgesi olarak değil, esnek bir rehber olarak kullanın. Bazı hayvanlar birkaç gün içinde rahatlar, bazılarının ise yarım yıla ihtiyacı olur; ancak bu örüntü bilinmeye değecek kadar yaygındır.

İlk günler: az, çoktur

İlk günlerde sizin göreviniz sakin ve öngörülebilir olmaktır. Evi sessiz tutun, misafirleri erteleyin ve beslenme, yürüyüş ve uyku saatlerinde her gün aynı sırayı izleyin. Sırada ne olacağını tahmin edebilen bir hayvanın sürekli tetikte durması gerekmez; dinlenebilmesini sağlayan da budur.

Hayvana yalnızca kendisine ait bir yer verin. Bu, bir köpek için sessiz bir köşedeki bir yatak, bir kedi için ise birkaç saklanma yeri olan tek bir oda olabilir. Kimse o yere elini uzatmaz ya da hayvanı oradan çekip çıkarmaz; bu kural ne kadar istikrarlı uygulanırsa hayvan da o kadar çabuk kendiliğinden ortaya çıkar.

Bazı tuhaf davranışlar bekleyin. Kurtarılan pek çok hayvan başta az yer, uzun süre uyur ya da durgun ve içine kapanık görünür; bunun nedeni genellikle kişilik değil, strestir. Bir kedi ya da yetişkin bir köpek tam bir gün boyunca hiçbir şey yemezse veya ikisinden biri kusmaya devam ederse, ishali geçmezse ya da ishalinde kan varsa veya güçsüz görünürse beklemeyin, veterinerinizi arayın. Küçük yavru köpek ve kediler için bu aramayı daha erken yapmak gerekir, çünkü vücut rezervleri çok daha azdır.

Elden besleme ve diğer küçük başarılar

Elle beslemek, güven oluşturmanın basit ve güvenilir bir yoludur. Günlük mamayı ölçüp ayırın ve siz yakınında sessizce otururken bir kısmını, her seferinde birkaç parça olmak üzere elinizle verin. Hiçbir maliyeti yoktur ve hayvandan hazır olmadığı hiçbir şeyi yapmasını istemeden sizi güzel şeylerin kaynağı hâline getirir.

Hayvan henüz elinizden mama almıyorsa, parçaları biraz uzağa atın, sonra her gün biraz daha yakına. Çok çekingen bir kedi söz konusuysa, o yemek yerken odada oturup kitap okuyun. Ona gözünüzü dikmeden yemek saatlerinde orada bulunmak da yine önemlidir.

• Koklama yürüyüşleri: Sessiz bir güzergâhta köpeğin yavaş bir tempo belirlemesine ve dilediği kadar koklamasına izin verin. Koklamak çoğu köpeğin gevşemesine yardımcı olur.
• Kısa eğitim seansları: mama ödülü kullanarak iki ya da üç dakika boyunca “otur” komutunu veya burnuyla elinize dokunmayı öğretmek ve hayvan hâlâ devam etmek isterken bitirmek.
• Sessiz bir arkadaşlık: Yan tarafınız hayvana dönük olacak şekilde yere oturun ve kitap okuyun ya da telefonunuza bakın. Bırakın o size gelsin.
• Onun koşullarında oyun: köpek için bir çekiştirme oyuncağı, kedi için bir olta oyuncağı; oyun, aşırı heyecana dönüşmeden önce bitirilir.

Temas kurmayı hayvana bırakın

Çoğumuz sevgimizi dokunarak gösteririz, ancak kurtarılan pek çok hayvan buna hazır değildir. Sarılmak, başından öpmek ve başın üzerinden aşağıya uzanan eller, gergin bir köpeği en çok tedirgin edebilecek şeyler arasındadır. Hayvanın tepesinde dikilmek yerine yan dönerek çömelin, elinizi aşağıdan uzatın ve aradaki mesafeyi onun kapatmasına izin verin.

Basit bir onay kontrolü işe yarar. Göğsünü ya da boynunun yan tarafını yaklaşık üç saniye okşayın, sonra durun. Hayvan size doğru yaslanıyor, burnuyla elinizi dürtüyor ya da yakınınızda kalıyorsa daha fazlasını istiyordur. Uzaklaşıyor, silkiniyor ya da donup kalıyorsa ona bu kadarı yeterlidir; buna saygı göstermek, güveni büyüten şeyin ta kendisidir.

Küçük stres işaretlerini de öğrenin: dudak yalama, yorgun değilken esneme, gözlerin beyazını gösterme, kuyruğu bacakların arasına sıkıştırma, başını başka yöne çevirme ya da bir kedinin kuyruğunu iki yana sertçe savurması. Bunlar, biraz alan tanınması için yapılan kibar ricalardır. Kibar ricaları görmezden gelinen bir hayvan bu ricaları bırakıp doğrudan hırlamaya, tıslamaya ya da ısırmaya yeltenmeye geçebilir.

Onunla konuşun

İlk günlerde bile yeni hayvanınızla konuşun. Macaristan’da uyanık köpeklerin beyinlerini tarayan araştırmacılar, köpeklerin hem söylediğimiz kelimeleri hem de bunları hangi tonla söylediğimizi işlediğini buldu. Bu konuda daha fazlasını köpeklerin nasıl düşündüğüne dair makalemizde bulabilirsiniz.

Özel kelimelere ihtiyacınız yok. Sık kullanılan sakin ve sıcak bir ses, hayvana güvende olduğunu anlatan tanıdık şeylerden biri hâline gelir. Gündelik her olaya kendi kelimesini verin: mama için bir kelime, yürüyüş için başka bir kelime. Bu kelimeyi her seferinde aynı şekilde söyleyin. Birkaç hafta içinde pek çok hayvan sırada ne olacağını tahmin etmeye başlar.

Kedilerin kendine özgü sessiz bir işareti vardır. Yavaş göz kırpmayı deneyin: Kediye yumuşak bakışlarla bakın, gözlerinizi yavaşça kapatın ve yeniden açın. Rahat bir kedi çoğu zaman aynı şekilde karşılık verir; bu da yavaş göz kırpmayı, hiçbir şey talep etmeden merhaba demenin nazik bir yolu yapar.

İlerleme ve gerilemeler

Sahiplenen pek çok kişi üçüncü hafta civarında bir değişiklik fark eder. Sessiz ve temkinli hayvan sınırları zorlamaya, kapıya havlamaya ya da bildiğini sandığınız şeyleri görmezden gelmeye başlar. Bu genellikle ilerlemenin bir işaretidir. Çoğu zaman hayvanın gerçek kişiliğini gösterecek kadar kendini güvende hissettiği anlamına gelir; artık ona evinizin nasıl işlediğini öğretmeye başlayabilirsiniz. Bu aşamaları küçük bir köpek özelinde hafta hafta incelemek için küçük bir kurtarılmış köpekle ilk 30 gün rehberimize göz atın.

Hayvanı her gün gördüğünüzde ilerlemeyi gözden kaçırmak kolaydır. Güvenin büyüdüğünü gösteren işaretlerden bazıları şunlardır:

• Eve geldiğinizde, bir anlığına da olsa sizi karşılamaya gelir.
• Normal şekilde yemek yer ve sizinle aynı odada uykuya dalar.
• Bir saklanma yerinde kıvrılmak yerine açıkta, boylu boyunca uzanarak uyur.
• Köpek yürüyüşlerde ara ara size dönüp bakar ya da bir şeyden ürktüğünde size yönelir.
• Korktuğunda ilk haftalara göre daha çabuk toparlanır.
• Oyuncaklarla ya da sizinle oynamaya başlar.

Gerçekten kötü günler de olacaktır: yürüyüşte yaşanan bir korku, fazla hızlı hareket eden bir misafir, gök gürültülü bir fırtına. Bir adım geri gidin, rutini sabit tutun ve hayvana toparlanması için zaman tanıyın. Bağırmaktan tasmayı sertçe çekmeye kadar her türlü ceza, güveni, nezaketin onu inşa ettiğinden çok daha hızlı zedeler. Köpeğiniz pek çok şeyden korkuyorsa, ürkek bir köpekle çalışmak üzerine makalemiz konuyu daha ayrıntılı ele alıyor.

Ne zaman yardım istenmeli

Hayvanın davranışı aniden değişirse, örneğin bir noktasına dokunulduğunda hırlıyor, topallıyor ya da önceden sakin olduğu hâlde ısırmaya yelteniyorsa, veterinerinizden onu muayene etmesini isteyin. Kötü davranış gibi görünen şeylerin yaygın nedenlerinden biri ağrıdır. Korku ya da saldırganlık birkaç hafta sonra hâlâ düzelmiyorsa, ödüle dayalı yöntemler kullanan nitelikli bir davranış uzmanı bir plan oluşturmanıza yardımcı olabilir.

Hayvanınızı bizden sahiplendiyseniz, bununla tek başınıza uğraşmak zorunda değilsiniz. Ne kadar küçük görünürse görünsün her sorunuz için bize yazın ve hayvanın ne yaptığını, bunun ne zaman olduğunu anlatın. Bizden sahiplenen ailelerle iletişimi sürdürüyoruz ve net bir açıklama, işe yarar bir öneride bulunmamızı çok kolaylaştırır.