Köpeklerde Epilepsi ve Nöbetler: Belirtiler ve Yapılması Gerekenler

Nöbet nasıl görünür

Bazı köpekler nöbet başlamadan önce farklı davranır. Huzursuz, sahibinin yanından ayrılmayan, kaygılı veya içine kapanık görünebilir ya da saklanabilirler. Bu erken evre saatlerce, hatta günlerce sürebilir ve bazı sahipler bunu tanımayı öğrenir.

En iyi bilinen tür, tüm vücudu etkileyen jeneralize nöbettir. Köpek genellikle yan tarafına düşer ve kaskatı kesilir, ardından koşuyormuş gibi bacaklarıyla kürek çeker. Birçok köpek çenesini şaklatır, aşırı salya akıtır ya da idrarını veya dışkısını kaçırır. Köpek çevresinin farkında değildir; adına veya dokunuşa tepki vermez.

Diğer nöbetler fokaldir. Beynin bir bölümünde başlar ve vücudun bir bölümünü etkilerler. Fokal bir nöbet, yüzün bir tarafında seğirme, tekrarlayan göz kırpma veya bir bacakta istemsiz kasılmalar şeklinde görülebilir. Köpek çevresinin kısmen farkında kalabilir. Bazı fokal nöbetler yayılarak jeneralize nöbete dönüşür.

Nöbetten sonra çoğu köpek bir toparlanma evresinden geçer. Kafası karışık, uykulu, dengesiz veya huzursuz görünebilir. Bazıları bir aşağı bir yukarı dolanır, eşyalara çarpar ya da çok aç veya susamış gibi davranır. Bu evre birkaç dakikadan birkaç saate kadar, bazen de bir gün veya daha uzun sürebilir. Bu evre aynı zamanda veteriner hekimlerin nöbeti bayılmadan ayırt etmesine yardımcı olur, çünkü bayılan köpekler genellikle çabuk toparlanır.

Köpekler neden nöbet geçirir

Veteriner hekimler nöbet nedenlerini üç ana gruba ayırır.

İdiyopatik epilepsi, köpeğin tekrarlayan nöbetler geçirdiği ve altta yatan bir nedenin bulunamadığı anlamına gelir. Birçok köpekte kalıtsal olduğu düşünülür ve Beagle, Labrador ve Golden Retriever, Alman Çoban Köpeği, Belçika Tervuren, Sibirya Kurdu (Siberian Husky) ve İngiliz Springer Spaniel dâhil bazı ırklarda daha yaygındır. Melez köpeklerde de görülebilir. İlk nöbet genellikle altı ay ile altı yaş arasında ortaya çıkar.

Yapısal epilepsi, beynin içindeki bir sorunun nöbetleri tetiklediği anlamına gelir. Beyin iltihabı veya enfeksiyonu, kafa travması, beyin tümörü ya da köpeğin doğuştan sahip olduğu bir kusur buna örnektir. Esas olarak aşısız köpekleri etkileyen köpek gençlik hastalığı (distemper) virüsü, köpek enfekte olduktan haftalar ya da aylar sonra başlayan nöbetlere neden olabilir.

Reaktif nöbetler, sağlıklı bir beyin bir zehre veya vücut kimyasındaki bir soruna tepki verdiğinde ortaya çıkar. Zehirlenme ve düşük kan şekeri en sık tetikleyiciler arasındadır. Salyangoz zehri, bazı böcek ilaçları, antifriz, kurşun ve bazı şekersiz gıdalarda bulunan bir tatlandırıcı olan ksilitol nöbetlere yol açabilir. Karaciğer hastalığı, böbrek yetmezliği ve kandaki kalsiyum veya sodyum gibi tuzların anormal düzeyleri de nöbetlere neden olabilir. Bu nöbetler genellikle neden tedavi edildiğinde sona erer.

Nöbet sırasında ne yapmalı

Sakin olun ve köpeğinizin yanında kalın. Jeneralize bir nöbet sırasında köpeğiniz sizin farkınızda değildir; ona seslenmek veya dokunmak nöbeti durdurmaz. Aşağıdaki adımlar herkesin güvende kalmasına yardımcı olur.

• Mobilyaları ve diğer eşyaları uzaklaştırın; köpeğinizi merdivenlerden ve sudan uzak tutun.
• Ellerinizi ağzından uzak tutun. Köpekler dillerini yutamaz ve nöbet geçiren bir köpek istemeden ısırabilir.
• Köpeğinizi yere bastırıp tutmayın ve üzerine su serpmeyin.
• Diğer evcil hayvanları ve çocukları uzak tutun.
• Nöbetin başladığı ve bittiği saati not edin.
• Yapabiliyorsanız telefonunuzla kısa bir video çekin. Bu, veteriner hekiminize çok yardımcı olur.

Nöbet sona erdiğinde köpeğinizin yanında kalın ve onunla yumuşak bir sesle konuşun. Köpeğinizin sessiz ve güvenli bir yerde dinlenmesine izin verin. Mama veya su vermeden önce köpeğinizin dengesini bulmasını ve tamamen kendine gelmesini bekleyin. Bu ilk nöbetiyse, köpeğiniz normale dönmüş gibi görünse bile aynı gün veteriner hekiminizi arayın. Köpeğinizin zaten bir teşhisi varsa nöbeti not edin ve veteriner hekiminizin size verdiği plana uyun.

Ne zaman acil durumdur

Nöbetlerin çoğu bir ila iki dakika içinde sona erer. Bir nöbet daha uzun sürerse, size hazırlıklı olmaları için veteriner hekiminizi ya da en yakın acil veteriner kliniğini arayın. Şu durumlarda vakit kaybetmeden kliniğe gidin.

• Nöbet beş dakikadan uzun sürüyor.
• Nöbetler art arda geliyor ve köpeğiniz aralarda tam olarak kendine gelmiyor.
• Köpeğiniz 24 saat içinde iki veya daha fazla nöbet geçiriyor.
• Köpeğinizin zehirli bir şey yemiş olabileceğini düşünüyorsunuz.
• Köpeğiniz nöbetten sonra yaralı, nefes almakta zorlanıyor ya da dokunduğunuzda çok sıcak.

Beş dakikadan uzun süren bir nöbete ya da arada köpeğin tam olarak kendine gelmediği iki veya daha fazla nöbete status epileptikus denir. Kaslar o kadar yoğun çalışır ki vücut ısısı yükselebilir ve durum hayati tehlike oluşturabilir. Gecikmeden tedavi edilmesi gerekir. 24 saat içinde iki veya daha fazla nöbete genellikle küme nöbetler denir ve bunlar da hızlı müdahale gerektirir. Köpeğinizin küme nöbetler geçirdiği biliniyorsa veteriner hekiminizden yazılı bir acil durum planı isteyin. Bu plan, evde verebileceğiniz bir acil durum ilacını içerebilir. Diğer acil durumlar ve ilk yardım çantasında nelerin bulunması gerektiği için köpek ve kedilerde ilk yardım rehberimize bakın.

Veteriner hekimler nedeni nasıl bulur

İdiyopatik epilepsiyi tek başına gösteren bir test yoktur. Veteriner hekimler tanıya diğer nedenleri dışlayarak ulaşır. Veteriner hekiminiz nöbeti, köpeğinizin yaşını, beslenmesini, aşılarını ve yemiş olabileceği her şeyi soracaktır. Çektiğiniz video ve aldığınız notlar bu noktada çok işe yarar.

İlk adımlar genellikle eksiksiz bir fiziksel ve nörolojik muayene, kan testleri ve bir idrar testini kapsar; çoğu zaman karaciğer fonksiyon testi de yapılır. Başka bir hastalığı araştırmak için göğüs röntgeni veya karın ultrasonu eklenebilir. Bazı durumlarda veteriner hekiminiz beynin MR ile görüntülenmesini ve beyni ve omuriliği çevreleyen sıvıdan örnek alınmasını önerebilir. Bu durumlar arasında altı aylık olmadan önce ya da altı yaşından sonra geçirilen ilk nöbet, nöbetler arasındaki muayenede bulunan sorunlar, başlangıçta görülen küme nöbetler veya status epileptikus ve ilaca yanıt vermeyen nöbetler yer alır. Bu testler anestezi altında, çoğu zaman sevk edilen uzman bir merkezde yapılır.

Bir köpek aralarında 24 saatten uzun süre bulunan en az iki nöbet geçirmişse, bunların ilki altı aylık ile altı yaş arasında olmuşsa ve nöbetler arasında muayene ve test sonuçları normalse, veteriner hekimler genellikle idiyopatik epilepsi tanısı koyar.

Tedavi ve günlük yaşam

Zehirlenme, düşük kan şekeri veya karaciğer hastalığı gibi bir neden bulunursa önce o nedenin tedavisi gelir. İdiyopatik epilepside olağan tedavi, her gün verilen nöbet önleyici ilaçtır. Tedavinin amacı nöbetleri kontrol altına almaktır ve tedavi çoğu zaman ömür boyu sürer.

Veteriner hekimler tek bir nöbetten sonra her zaman ilaç tedavisine başlamaz. Uzun süreli tedavi genellikle şu durumlarda önerilir: köpek altı ay içinde iki veya daha fazla nöbet geçirdiğinde, herhangi bir küme nöbet ya da status epileptikus yaşandığında, nöbet sonrası toparlanma dönemi ağır geçtiğinde veya bir günden uzun sürdüğünde ya da nöbetler daha sık, daha uzun veya daha şiddetli hâle geldiğinde. Nöbetlerin ardında bilinen bir beyin hastalığı veya beyin yaralanması olduğunda da tedavi çoğu zaman önerilir.

Amaç, olabildiğince az yan etkiyle daha seyrek, daha kısa ve daha hafif nöbetlerdir. Bazı köpeklerde nöbetler tamamen durur, bazıları ise ara sıra yine nöbet geçirir. Köpeklerin yaklaşık üçte birine varan kısmında nöbetler kontrol altına alınması zor olmaya devam eder ve bu köpekler birden fazla ilaca ihtiyaç duyabilir.

İlacı her gün aynı saatlerde vermek yardımcı olur. İlacı aniden kesmek nöbetleri tetikleyebilir; bu nedenle ilaçta veya dozda yapılacak her değişiklik veteriner hekiminize danışılarak yapılmalıdır. Düzenli kontroller ve kan testleri, veteriner hekiminizin tedaviyi ayarlamasına ve yan etkileri izlemesine yardımcı olur. Her nöbetin tarihini, saatini, süresini ve kısa bir tanımını içeren bir nöbet günlüğünü her muayeneye götürmek çok faydalıdır.

Nöbetleri iyi kontrol altında olan birçok köpek normal ve hareketli bir yaşam sürer. Birkaç basit alışkanlık işe yarar. Nöbetler sıksa merdivenlerin önüne bir bariyer kapı koyabilir, köpeğiniz yüzerken başında durabilir ve köpeğinize bakan herkesin ilaç saatlerini ve nöbet sırasında ne yapması gerektiğini bildiğinden emin olabilirsiniz.

Korunma ve bulaşma

İdiyopatik epilepsiyi önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Bazı diğer nedenlerin riskini ise azaltabilirsiniz. Köpeğinizin aşılarını güncel tutmak onu gençlik hastalığına (distemper) karşı korur. Salyangoz zehrini, böcek ilaçlarını, antifrizi, insan ilaçlarını ve ksilitol içeren şekersiz yiyecekleri köpeğinizin ulaşamayacağı yerlerde saklamak en güvenlisidir. Köpeğinizin zararlı bir şey yediğini düşünüyorsanız veteriner hekiminizi arayın.

Epilepsi köpekten köpeğe ya da köpeklerden insanlara bulaşmaz. Ancak nöbetlerin bazı nedenleri bulaşabilir. Gençlik hastalığı köpekler arasında kolayca bulaşır; bu nedenle veteriner hekiminiz, gençlik hastalığından şüphelenilen bir köpeği diğer köpeklerden uzak tutmanızı önerebilir.

Kurtarılmış ve yeni sahiplenilmiş köpekler

Kurtarılmış ya da yeni sahiplenilmiş bir köpeğin geçmişi hakkında çoğu zaman pek az şey bilinir. Geçmişteki nöbetlerden, önceki hastalıklardan ya da köpeğin kurtarılmadan önce ne yediğinden haberiniz olmayabilir. Yeni köpeğiniz nöbet geçirirse bildiğiniz her şeyi veteriner hekiminize anlatın ve sahiplenme ile sağlık kayıtlarını yanınızda götürün. Paw Squadron’da her kurtarmanın ardından ilk duraklar veteriner ve banyodur. Sahiplenmeden önce her hayvanın kontrolü ve tedavisi yapılır, aşıları uygulanır ve mikroçipi takılır.

Epilepsi tek başına bir köpeğin aile yaşamına uygun olmadığı anlamına gelmez. Tedavi ve düzenli bir rutinle, nöbetleri iyi kontrol altında olan birçok köpek evde iyi bir yaşam sürer.

Kurtarılmış bir köpeğe yuva vermeyi düşünüyorsanız Sahiplendirme sayfamızı ziyaret edin ya da daha fazla sağlık rehberini PawPedia’da bulun.