Köpeklerde Gözyaşı Lekeleri ve Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı: Nedenleri, Bakımı ve Tedavisi

Gözyaşları normalde nasıl boşalır

İnce bir gözyaşı tabakası gözü nemli ve temiz tutar. Fazla sıvı, her gözün iç köşesinde biri üst göz kapağında, diğeri alt göz kapağında bulunan iki küçük açıklıktan boşalır. Bu açıklıklardan kısa kanallar küçük bir keseye uzanır ve nazolakrimal kanal gözyaşlarını oradan buruna taşır.

Bu yolun herhangi bir bölümü daraldığında, tıkandığında veya gözyaşlarının ulaşması zorlaştığında, gözyaşları bunun yerine alt göz kapağından taşar. Gözün altındaki tüyler nemli kalır ve yavaş yavaş kırmızımsı kahverengiye döner. Bu renk, gözyaşlarında normal olarak bulunan ve demir içeren pigmentler olan porfirinlerden kaynaklanır. En çok beyaz ve krem rengi tüylerde belli olur, ancak her renkten köpekte gözyaşı taşması görülebilir.

Sık görülen nedenler

Gözyaşı taşmasının iki genel nedeni vardır. Ya bir şey gözü tahriş eder ve göz fazladan gözyaşı üretir ya da gözyaşları düzgün şekilde boşalamaz. Veteriner hekimler sıklıkla aşağıdakilerden bir veya birkaçını saptar.

• Yüz yapısı. Pug, Pekinez ve Bulldog gibi basık yüzlü ırklarda gözler sığ göz çukurlarında yer alır ve gözyaşları boşaltım açıklıklarına ulaşmadan yüzden akıp gidebilir.
• Gözün iç köşesinde, açıklıkları örten veya gözyaşlarını yüze doğru çeken tüyler.
• İçe (entropiyon) veya dışa (ektropiyon) dönük göz kapakları ya da göze sürtünen fazladan kirpikler.
• Konjonktivit, alerjiler, kornea ülserleri ve diğer göz enfeksiyonları veya yaralanmaları.
• Glokom, yani göz içi basıncının ağrılı şekilde yükselmesi.
• İltihaplanma, birikinti, bir yaralanmadan sonra oluşan yara dokusu veya bitki parçası gibi bir yabancı cisim nedeniyle tıkanmış gözyaşı kanalı. Nadiren kanalın yakınındaki bir kitle kanala baskı yapar.
• Hiç oluşmamış bir boşaltım açıklığı; buna imperfore punktum denir. Seyrek görülen bir nedendir ve genç köpeklerde ortaya çıkar.

Gözü beyaz ve rahat görünen, yüzünden berrak gözyaşları akan bir köpekte çoğu zaman yüz yapısından ya da boşaltımdan kaynaklanan bir sorun vardır. Kızarıklık, gözü kısma veya koyu kıvamlı akıntıyla birlikte görülen göz yaşarması ise daha çok tahrişe, enfeksiyona veya ağrıya işaret eder.

Tıkanıklık sürerse kanalın başındaki küçük kese iltihaplanabilir ve enfekte olabilir. Buna dakriyosistit denir. Alt göz kapağının iç köşesinde şişliğe, boşaltım açıklıklarından yapışkan akıntıya ve olağan tedaviyle geçmeyen konjonktivite yol açabilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Çoğu sahip önce lekeyi fark eder. Gözün kendisine ve çevresindeki deriye de bakmakta fayda var.

• Bir veya iki gözün iç köşesinin altında ıslak tüyler ya da nemli bir iz
• Gözlerin altındaki tüylerde kırmızımsı kahverengi lekelenme
• Bölgeden gelen bir koku ya da kızarmış ve tahriş olmuş deri
• Berrak yerine koyu kıvamlı, yapışkan, sarı veya yeşil akıntı
• Alt göz kapağının iç köşesinde şişlik
• Gözünü kısma, gözünü ovuşturma veya kapalı tutma

Hemen veterinere gitmeniz gereken durumlar

Rahat görünen bir köpekte uzun süredir var olan gözyaşı lekeleri acil bir durum değildir, ancak yine de rutin bir veteriner kontrolü iyi bir fikirdir. Daha önce hiç leke olmayan bir köpekte ortaya çıkan lekelenmeyi de veterinere göstermekte fayda var. Bazı belirtiler aynı gün ya da mümkün olan en kısa sürede veterinere gitmenizi gerektirir. Bunlar arasında çoğu zaman ağrıya işaret eden gözünü kısma, gözünü kapalı tutma veya patisiyle gözünü kaşıma yer alır. Gözün bulanık veya mavimsi görünmesi, görünür bir yara ya da uzun otlar veya çalılık arasında yapılan bir yürüyüşün ardından aniden başlayan yoğun göz yaşarması da hızla ilgilenilmesini gerektirir. Gözün iç köşesindeki ağrılı şişlik ve koyu kıvamlı sarı veya yeşil akıntı için de aynısı geçerlidir. Kornea ülserleri gibi göz sorunları hızla kötüleşebilir ve tedavi edilmezse görmeyi etkileyebilir.

Veteriner hekimler nedeni nasıl bulur

Veteriner hekim genellikle göz kapaklarını, kirpikleri, gözün yüzeyini ve iç köşedeki boşaltım açıklıklarını inceleyen kapsamlı bir göz muayenesiyle başlar. Gözyaşı üretimini ve göz içi basıncını da ölçebilir. Sık uygulanan bir sonraki adım floresein testidir. Göze bir damla zararsız boya damlatılır. Boşaltım sistemi açıksa boya genellikle birkaç dakika içinde burun deliğinde görünür. Görünmezse veteriner hekim incelemeyi sürdürür, çünkü boyanın görünmemesi her zaman tıkanıklık olduğu anlamına gelmez. Aynı boya, gözün yüzeyindeki çizikleri ve ülserleri de görünür hâle getirir.

Çoğu zaman bir sonraki adım kanalın yıkanmasıdır. Veteriner hekim, iç köşedeki açıklıklardan birine çok ince, ucu küt bir tüp yerleştirir ve steril serum fizyolojiği nazikçe kanalın içinden geçirir. Sıvının burunda görünmesi kanalın açık olduğunu gösterir. Direnç hissedilmesi ya da sıvının ve akıntının diğer açıklıktan geri gelmesi tıkanıklığa işaret eder. Birçok köpekte bu işlem için sedasyon veya kısa süreli anestezi gerekir. Uzun süredir devam eden ya da nedeni belirsiz tıkanıklıklarda veteriner hekim, kanala kontrast madde verildikten sonra çekilen röntgen filmlerini veya başka görüntüleme yöntemlerini önerebilir.

Nasıl tedavi edilir

Tedavi, veteriner hekimin bulduğu nedene bağlıdır.

Yıkama birikintiyi temizleyip tıkalı bir kanalı yeniden açabilir; bitki parçası gibi bir yabancı cisim de çoğu zaman yıkanarak dışarı atılabilir veya çıkarılabilir. Kanalın yeniden kapanma olasılığı varsa veteriner hekim, kanal iyileşirken birkaç hafta boyunca içinde ince ve yumuşak bir tüp bırakabilir. Kese veya kanal enfekte olmuşsa veteriner hekim antibiyotikli göz damlası, bazen de ayrıca ağızdan verilen bir ilaç reçete edebilir.

Bir boşaltım açıklığı hiç oluşmamışsa küçük bir işlemle açılabilir. Yeni açıklığın açık kalması için sonrasında çoğu zaman birkaç hafta boyunca yerinde bir tüp bırakılır.

Göz kapağı ve kirpik sorunları kaynağında tedavi edilir. İçe dönük göz kapakları genellikle cerrahi yolla düzeltilir, göze sürtünen fazladan kirpikler ise alınabilir. Enfeksiyonlar, alerjiler, ülserler ve glokomun her biri kendine özgü bir tedavi gerektirir. Boşaltım sisteminin ciddi şekilde hasar gördüğü nadir durumlarda bir uzman, gözyaşlarının boşalması için yeni bir yol oluşturabilir.

Asıl nedenin yüz yapısı olduğu köpeklerde kesin bir çözüm olmayabilir. Bu köpeklerin birçoğunda göz yaşarması ömür boyu gelip gider ve iyi bir günlük bakım deriyi sağlıklı tutar. Gözyaşı lekeleri için uzun süreli, düşük dozlu antibiyotik kullanımı artık önerilmemektedir, çünkü bu kullanım bakterilerin direnç kazanmasına katkıda bulunur. Bazı veteriner hekimler günlük bir probiyotik önerir. Yararlı olduğuna dair bazı kanıtlar vardır, ancak sonuçların görülmesi bir iki ay sürebilir. Herhangi bir gözyaşı lekesi ürününe veya takviyesine başlamadan önce veteriner hekiminize danışın.

Günlük bakım ve korunma

Bazı nedenler önlenemez. Yine de basit günlük bakım bölgeyi temiz tutar ve değişiklikleri erkenden fark etmenize yardımcı olur.

Bölgeyi günde bir veya iki kez temiz, yumuşak bir bez veya pamuk pedle silin. Bezi ya da pedi ılık suyla veya veteriner hekiminizin önerdiği, göz için güvenli bir temizleyiciyle nemlendirin, gözden dışarıya doğru silin ve her göz için yeni bir ped kullanın. Ardından tüyleri hafifçe bastırarak kurulayın. Nemli tüyler lekelerin birikmesine yol açar ve deride tahrişe veya maya mantarı üremesine neden olabilir.

Gözlerin çevresindeki tüyleri kısa tutmak da yardımcı olur. Uzun tüyler boşaltım açıklıklarını örtebilir ve nemi derinin üzerinde tutabilir. Bir pet kuaförü veya veteriner hekiminiz bu tüyleri ucu küt bir makasla güvenle kesebilir. Veteriner hekimler beyazlatıcı ürünlerin, peroksitin ve ev temizlik ürünlerinin yüzden uzak tutulmasını önerir, çünkü göze kaçarlarsa gözü ciddi şekilde yaralayabilirler. Göz damlalarını yalnızca veteriner hekiminiz reçete ettiğinde veya onayladığında kullanmak en doğrusudur.

Önceden lekelenmiş tüylerin rengi genellikle düzelmez. Göz yaşarması kontrol altına alındığında yeni tüyler temiz çıkar, lekeli tüyler de uzadıkça kesilerek alınabilir. Uzun otlar veya çalılık arasındaki yürüyüşlerden sonra köpeğinizin gözlerini kontrol etmek de iyi bir alışkanlıktır; düzenli kontroller ise veteriner hekiminizin göz kapağı ve kirpik sorunlarını erken yakalamasını sağlar.

Kurtarılmış ve yeni sahiplenilmiş köpekler

Paw Squadron’da her kurtarmanın ardından ilk duraklar veteriner ve banyodur. Her hayvan muayene edilir; ayrıca iç parazit tedavisi yapılır, pirelere ve diğer parazitlere karşı da tedavi uygulanır. Bunun yanında her hayvana sahiplendirilmeden önce tedavi, aşılar ve mikroçip uygulanır.

Sokakta veya bir barınakta yaşamış köpekler, gözlerinin çevresinde gözyaşını ve kiri hapseden uzun, keçeleşmiş tüylerle gelebilir. Tüylerin kısaltılması ve nazik bir temizlik çoğu zaman yeni eve alışma sürecinin bir parçasıdır. Yeni köpeğinizde gözyaşı lekeleri varsa, kendi veteriner hekiminize yaptığınız ilk ziyarette bundan bahsedin ve size verilen sağlık kayıtlarını yanınızda götürün; böylece veteriner hekim nelerin daha önce kontrol edildiğini görebilir.

Göz kurtları, bilinmesinde fayda olan bir başka göz yaşarması nedenidir. Bu ince, beyaz kurtlar gözün yüzeyinde ve göz kapaklarının altında yaşar. Gözyaşıyla beslenen küçük sinekler onları bir hayvandan diğerine taşır. Avrupa’nın birçok bölgesinde görülürler ve Bulgaristan, Sırbistan ve Yunanistan dâhil Balkanlar’da köpeklerde vakalar bildirilmiştir. Enfekte bir köpekte göz yaşarması, akıntı veya gözlerde kızarıklık görülebilir ya da köpek yüzünü ovuşturabilir. Veteriner hekim kurtları genellikle göz muayenesi sırasında fark edebilir, çıkarabilir ve tedavi konusunda yol gösterebilir. Aynı sinekler bu kurtları kedilere ve nadiren insanlara da bulaştırabilir.

Tıkalı bir gözyaşı kanalı ve neden olduğu lekelenme diğer evcil hayvanlara veya insanlara bulaşmaz. Bazı göz enfeksiyonları hayvanlar arasında bulaşabilir; bu nedenle akıntı koyu kıvamlı veya renkliyse, veteriner hekiminiz gözü kontrol edene kadar her hayvan için ayrı bez kullanmak mantıklıdır. Bir köpeğe yuva açmayı düşünüyorsanız, aile arayan köpeklerle Sahiplendirme sayfamızda tanışabilir, daha fazla bakım rehberini de PawPedia’da bulabilirsiniz.