Zacieki łzowe i niedrożność kanalików łzowych u psów: przyczyny, opieka i leczenie

Jak normalnie odpływają łzy

Cienka warstwa łez utrzymuje oko wilgotne i czyste. Nadmiar płynu odpływa przez dwa maleńkie otwory w wewnętrznym kąciku każdego oka, jeden na górnej, a drugi na dolnej powiece. Od tych otworów krótkie kanaliki prowadzą do małego woreczka, a stamtąd przewód nosowo-łzowy odprowadza łzy do nosa.

Gdy jakakolwiek część tej drogi jest zwężona, zablokowana lub łzy z trudem do niej docierają, przelewają się one przez dolną powiekę. Sierść pod okiem pozostaje wilgotna i powoli nabiera czerwonobrązowego koloru. Barwa pochodzi od porfiryn, czyli zawierających żelazo barwników, które są normalnym składnikiem łez. Najbardziej widać ją na białej i kremowej sierści, choć nadmierne wypływanie łez może wystąpić u psów o każdym umaszczeniu.

Częste przyczyny

Nadmierne wypływanie łez ma dwie główne przyczyny. Albo coś podrażnia oko i wytwarza ono więcej łez, albo łzy nie mogą prawidłowo odpływać. Lekarze weterynarii często stwierdzają jedną lub kilka z poniższych przyczyn.

• Kształt pyska. U ras o płaskim pysku, takich jak mopsy, pekińczyki i buldogi, oczy są osadzone w płytkich oczodołach, a łzy mogą spływać po pysku, zanim dotrą do otworów odpływowych.
• Włosy w wewnętrznym kąciku oka, które zakrywają otwory lub kierują łzy na pysk.
• Powieki podwinięte do wewnątrz (entropium) lub wywinięte na zewnątrz (ektropium) albo dodatkowe rzęsy, które ocierają oko.
• Zapalenie spojówek, alergie, owrzodzenia rogówki oraz inne zakażenia lub urazy oka.
• Jaskra, czyli bolesny wzrost ciśnienia wewnątrz oka.
• Kanalik łzowy zablokowany przez stan zapalny, zanieczyszczenia, tkankę bliznowatą po urazie lub ciało obce, na przykład fragment rośliny. Rzadko uciska go narośl znajdująca się w jego pobliżu.
• Otwór odpływowy, który nigdy się nie wykształcił, zwany atrezją punktu łzowego. Jest to niezbyt częsta przyczyna i ujawnia się u młodych psów.

Jeśli oko psa jest białe i nie sprawia mu dyskomfortu, a po pysku spływają przejrzyste łzy, przyczyną najczęściej jest kształt pyska lub problem z odpływem łez. Łzawienie, któremu towarzyszy zaczerwienienie, mrużenie oka lub gęsta wydzielina, wskazuje raczej na podrażnienie, zakażenie lub ból.

Jeśli niedrożność się utrzymuje, mały woreczek na początku przewodu może ulec zapaleniu i zakażeniu. Nazywa się to zapaleniem woreczka łzowego. Może ono powodować obrzęk w wewnętrznym kąciku dolnej powieki, lepką wydzielinę z otworów odpływowych oraz zapalenie spojówek, które nie ustępuje po zwykłym leczeniu.

Objawy, na które warto uważać

Większość opiekunów najpierw zauważa przebarwienie. Warto jednak przyjrzeć się także samemu oku i skórze wokół niego.

• Mokra sierść lub wilgotna smuga pod wewnętrznym kącikiem jednego lub obu oczu
• Czerwonobrązowe przebarwienia sierści pod oczami
• Nieprzyjemny zapach z tej okolicy albo zaczerwieniona i podrażniona skóra
• Wydzielina gęsta, lepka, żółta lub zielona zamiast przejrzystej
• Obrzęk w wewnętrznym kąciku dolnej powieki
• Mrużenie oka, pocieranie go lub trzymanie zamkniętego

Kiedy szybko udać się do lekarza weterynarii

Utrzymujące się od dawna zacieki łzowe u psa, który nie wykazuje dyskomfortu, nie są nagłym przypadkiem, choć rutynowe badanie u lekarza weterynarii i tak jest dobrym pomysłem. Warto też pójść do lekarza weterynarii, jeśli przebarwienia pojawią się u psa, który wcześniej ich nie miał. Niektóre objawy wymagają wizyty tego samego dnia lub tak szybko, jak to możliwe. Należą do nich mrużenie oka, trzymanie go zamkniętego lub pocieranie łapą, co często oznacza ból. Szybkiej reakcji wymagają także mętny lub niebieskawy wygląd oka, widoczna rana albo nagłe, obfite łzawienie po spacerze przez wysoką trawę lub zarośla. Podobnie jest z bolesnym obrzękiem w wewnętrznym kąciku oka oraz gęstą żółtą lub zieloną wydzieliną. Problemy z oczami, takie jak owrzodzenia rogówki, mogą szybko się pogarszać i jeśli nie są leczone, mogą wpłynąć na wzrok.

Jak lekarze weterynarii ustalają przyczynę

Lekarz weterynarii zwykle zaczyna od pełnego badania oczu, oglądając powieki, rzęsy, powierzchnię oka i otwory odpływowe w wewnętrznym kąciku. Może też zmierzyć wytwarzanie łez i ciśnienie wewnątrz oka. Częstym kolejnym krokiem jest test z fluoresceiną. Do oka podaje się kroplę nieszkodliwego barwnika. Jeśli drogi odpływu łez są drożne, barwnik zwykle pojawia się przy nozdrzu w ciągu kilku minut. Jeśli się nie pojawi, lekarz weterynarii przeprowadzi dalsze badania, ponieważ brak wyniku nie zawsze oznacza niedrożność. Ten sam barwnik uwidacznia też zadrapania i owrzodzenia na powierzchni oka.

Następnym krokiem jest często przepłukanie. Lekarz weterynarii wprowadza bardzo cienką, tępo zakończoną rurkę do otworu w wewnętrznym kąciku i delikatnie przepycha przez przewód sterylną sól fizjologiczną. Płyn wypływający z nosa świadczy o tym, że przewód jest drożny. Opór albo płyn i wydzielina wypływające z powrotem drugim otworem wskazują na niedrożność. Wiele psów wymaga do tego sedacji lub krótkiego znieczulenia. W przypadku długotrwałej lub niejasnej niedrożności lekarz weterynarii może zalecić zdjęcia rentgenowskie wykonane po podaniu do przewodu środka kontrastowego albo inne badania obrazowe.

Jak wygląda leczenie

Leczenie zależy od przyczyny ustalonej przez lekarza weterynarii.

Przepłukanie może usunąć zanieczyszczenia i udrożnić zablokowany przewód, a ciało obce, takie jak fragment rośliny, często udaje się wypłukać lub usunąć. Jeśli istnieje ryzyko, że przewód ponownie się zamknie, lekarz weterynarii może pozostawić w nim na kilka tygodni cienką, miękką rurkę, dopóki się nie zagoi. Jeśli woreczek lub przewód jest zakażony, lekarz weterynarii może przepisać krople do oczu z antybiotykiem, a czasem także lek podawany doustnie.

Gdy otwór odpływowy nigdy się nie wykształcił, można go otworzyć niewielkim zabiegiem. Potem często pozostawia się w nim rurkę na kilka tygodni, aby nowy otwór pozostał drożny.

Problemy z powiekami i rzęsami leczy się u źródła. Powieki podwinięte do wewnątrz zwykle koryguje się chirurgicznie, a dodatkowe rzęsy ocierające oko można usunąć. Zakażenia, alergie, owrzodzenia i jaskra wymagają odrębnego leczenia, właściwego dla każdego z tych problemów. W rzadkich przypadkach, gdy drogi odpływu łez są poważnie uszkodzone, specjalista może wytworzyć nową drogę odpływu łez.

U psów, u których główną przyczyną jest kształt pyska, całkowite rozwiązanie problemu może nie być możliwe. Wiele z nich ma łzawienie, które pojawia się i ustępuje przez całe życie, a dobra codzienna pielęgnacja utrzymuje skórę w zdrowiu. Długotrwałe podawanie antybiotyków w niskich dawkach nie jest już zalecane przy zaciekach łzowych, ponieważ takie stosowanie sprzyja powstawaniu oporności bakterii. Niektórzy lekarze weterynarii proponują codzienne podawanie probiotyku. Istnieją pewne dowody, że to pomaga, choć na efekty trzeba czasem poczekać parę miesięcy. Zanim zaczniesz stosować jakikolwiek preparat na zacieki łzowe lub suplement, zapytaj lekarza weterynarii.

Codzienna pielęgnacja i zapobieganie

Niektórym przyczynom nie da się zapobiec. Prosta codzienna pielęgnacja i tak pomaga utrzymać okolice oczu w czystości i wcześnie zauważyć zmiany.

Raz lub dwa razy dziennie przecieraj okolice oczu czystą, miękką ściereczką lub wacikiem. Zwilż je ciepłą wodą lub bezpiecznym dla oczu preparatem do przemywania zaleconym przez lekarza weterynarii, przecieraj w kierunku od oka i do każdego oka używaj nowego wacika. Potem delikatnie osusz sierść. Wilgotna sierść sprzyja narastaniu przebarwień i może prowadzić do podrażnienia skóry lub namnażania się drożdżaków.

Pomaga też utrzymywanie krótkiej sierści wokół oczu. Długie włosy mogą zakrywać otwory odpływowe i utrzymywać wilgoć przy skórze. Groomer lub lekarz weterynarii może je bezpiecznie przyciąć nożyczkami z zaokrąglonymi końcami. Lekarze weterynarii zalecają trzymanie produktów wybielających, nadtlenku wodoru i domowych środków czystości z dala od pyska, ponieważ mogą poważnie uszkodzić oko, jeśli się do niego dostaną. Krople do oczu najlepiej stosować tylko wtedy, gdy przepisał je lub zaakceptował twój lekarz weterynarii.

Sierść, która już się przebarwiła, zwykle pozostaje przebarwiona. Gdy łzawienie jest pod kontrolą, nowa sierść odrasta czysta, a przebarwione włosy można przycinać w miarę, jak odrastają. Dobrym nawykiem jest też sprawdzanie oczu psa po spacerach w wysokiej trawie lub zaroślach, a regularne badania pozwalają lekarzowi weterynarii wcześnie wykryć problemy z powiekami i rzęsami.

Uratowane i świeżo adoptowane psy

W Paw Squadron pierwsze przystanki po każdej akcji ratunkowej to lekarz weterynarii i kąpiel. Każde zwierzę jest badane, odrobaczane i przechodzi zabieg przeciw pchłom i innym pasożytom. Przed adopcją każde zwierzę jest też leczone, szczepione i otrzymuje mikroczip.

Psy, które żyły na ulicy lub w schronisku, mogą trafić do nowego domu z długą, skołtunioną sierścią wokół oczu, w której zatrzymują się łzy i zanieczyszczenia. Przycięcie sierści i delikatne oczyszczenie często są częścią adaptacji w nowym domu. Jeśli twój nowy pies ma zacieki łzowe, wspomnij o nich podczas pierwszej wizyty u swojego lekarza weterynarii i zabierz otrzymaną dokumentację zdrowotną, aby lekarz mógł zobaczyć, co już zostało sprawdzone.

Kolejną przyczyną łzawienia, o której warto wiedzieć, są nicienie oczne. Te cienkie, białe robaki żyją na powierzchni oka i pod powiekami. Z jednego zwierzęcia na drugie przenoszą je małe muchy, które żywią się łzami. Występują w wielu częściach Europy, a przypadki u psów odnotowano na Bałkanach, w tym w Bułgarii, Serbii i Grecji. Zarażony pies może mieć łzawienie, wydzielinę z oczu lub zaczerwienione oczy albo pocierać pysk. Lekarz weterynarii zwykle potrafi dostrzec robaki podczas badania oczu, usunąć je i doradzić leczenie. Te same muchy mogą zarażać nimi także koty, a rzadko również ludzi.

Niedrożny kanalik łzowy i wywołane nim przebarwienia nie przenoszą się na inne zwierzęta ani na ludzi. Niektóre zakażenia oczu mogą przechodzić między zwierzętami, dlatego jeśli wydzielina jest gęsta lub zabarwiona, warto używać osobnych ściereczek dla każdego zwierzęcia, dopóki lekarz weterynarii nie obejrzy oka. Jeśli myślisz o przyjęciu psa do domu, na naszej stronie Adopcje poznasz psy szukające rodzin, a w dziale PawPedia znajdziesz więcej poradników o opiece.