Köpeklerde Katarakt: Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Kataraktın nedenleri

Köpeklerde kataraktların çoğu kalıtsaldır. Genç köpeklerde ya da hayatın ilerleyen dönemlerinde ortaya çıkabilirler. Riskinin daha yüksek olduğu bildirilen ırklar arasında Amerikan Cocker Spaniel, Labrador Retriever, Kaniş, Boston Terrier, Shih Tzu, Welsh Springer Spaniel ve Schnauzer’lar bulunur. Melez köpekler de dâhil her köpek etkilenebilir.

Diyabet, köpeklerde katarakt ile ilişkili en yaygın hastalıktır. Yüksek kan şekeri merceğin içindeki kimyasal yapıyı değiştirir. Mercek su çeker, şişer ve bulanıklaşır. Diyabetli köpeklerin çoğunda, diyabetleri iyi kontrol altında olsa bile, çoğu zaman tanıdan sonraki ilk yıl içinde katarakt gelişir. Bu kataraktlar hızla oluşabilir.

Diğer nedenler arasında göz yaralanmaları ve göz içinde uzun süren iltihaplanma bulunur. Nadir durumlarda, belirli besin maddelerinden yoksun bir süt mamasıyla büyütülen öksüz yavru köpeklerde katarakt gelişir. Bazı kataraktlar ise yalnızca yaşla birlikte ortaya çıkar.

Katarakt mı, normal yaşlanma mı

Birçok köpekte orta yaşa ve yaşlılığa ulaştıkça merceğin ortasında mavimsi gri bir puslanma gelişir. Buna nükleer skleroz ya da lentiküler skleroz denir. Mercek yıllar içinde sertleşir ve daha sıkı bir yapı kazanır; bu nedenle belirli ışıklarda ortası bulanık görünür. Bu, yaşlanmaya bağlı normal bir değişikliktir. Nükleer sklerozu olan köpekler genellikle işlevsel görmelerini korur. Yakın mesafeleri daha az iyi değerlendirebilir, kendilerine atılan bir oyuncağı kaçırabilir ya da merdivenlerde tedirgin görünebilirler.

Katarakt ise ışığı engelleyen gerçek bir opaklıktır. Çoğu zaman daha beyaz ya da tebeşirimsi görünür; tek bir noktada kalabilir ya da merceğin tamamına yayılabilir. Bu ikisi bir sahibin gözüne birbirine benzer görünebilir ve ikisi aynı gözde birlikte bulunabilir. Veteriner hekiminiz göz muayenesi sırasında bunları birbirinden ayırt edebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Erken evredeki katarakt nadiren belirgin sorunlara yol açar. Köpekler büyük ölçüde koku alma ve işitme duyularına dayandığı için birçoğu yavaş ilerleyen görme kaybına uyum sağlar. Sahipler durumu ancak iki göz de etkilendiğinde fark edebilir. Belirtiler şunlardır.

• Gözbebeğinde beyaz, gri ya da mavi-gri bir bulanıklık
• Özellikle loş ışıkta ya da yeni bir yerde mobilyalara, kapılara veya duvarlara çarpma
• Merdivenlerde ve kaldırım kenarlarında ya da kanepeye çıkmak veya inmek için atlamadan önce tereddüt etme
• Atılan bir oyuncağı ya da ödül mamasını kaçırma
• Size her zamankinden daha yakın durma ya da yürüyüşlerde daha temkinli hareket etme
• Parlak ışıkta loş ışıktakinden daha iyi görme ya da tam tersi

Bu değişikliklerin bazıları normal yaşlanmayla da görülür; bu nedenle nedeni bulmanın yolu göz muayenesidir.

Köpeğiniz aniden çok daha fazla su içiyor ve idrara çıkıyor, daha çok yiyor ve kilo kaybediyorsa veteriner hekiminizden diyabet kontrolü yapmasını isteyin. Bu belirtilerle birlikte ortaya çıkan bulanık gözler, vakit kaybetmeden veterinere gitmeyi gerektirir.

Katarakt nasıl ilerler

Veteriner hekimler kataraktı çoğu zaman merceğin ne kadarını kapladığına göre tanımlar. Başlangıç evresindeki (insipiyen) katarakt merceğin küçük bir bölümünü kaplar ve görmeyi belirgin şekilde etkilemez. Olgunlaşmamış (immatür) katarakt daha geniş bir alanı kaplar ve görmeyi bulanıklaştırabilir. Olgun (matür) katarakt merceğin tamamını kaplar ve o gözdeki işlevsel görmeyi engeller. Aşırı olgun (hipermatür) katarakt ise parçalanmaya ve küçülmeye başlamıştır; bu da gözde iltihaplanmaya yol açabilir.

Bazı kataraktlar uzun süre küçük kalır. Diğerleri ise özellikle diyabetli köpeklerde hızla büyür.

Ne zaman acil durumdur

Katarakt tek başına genellikle ağrılı değildir. Sorun, merceğe ait proteinler göz içine sızdığında başlar. Vücut bu proteinleri yabancı olarak algılar ve göz iltihaplanır. Buna lens kaynaklı üveit denir. Tedavi edilmezse göz içi basıncını yükseltebilir ve çok ağrılı olabilen, köpeğin gözünü kaybetmesine yol açabilen glokoma neden olabilir. Bu belirtilerden herhangi birini fark ederseniz aynı gün bir veteriner hekime başvurmanız en iyisidir.

• Kızarık göz, gözü kısma, gözyaşı akması ya da patisiyle gözünü kaşıma
• Gözün tüm ön yüzeyini kaplayan puslu, mavi bir bulanıklık
• Bir gözün diğerinden daha büyük görünmesi ya da gözbebeğinin sürekli genişlemiş halde kalması
• Bir ya da iki gözde ani körlük
• Görme yetisini hızla kaybeden ya da hasta görünen diyabetli bir köpek

Ani körlük retinadaki sorunlardan da kaynaklanabilir; bu nedenle her zaman vakit kaybetmeden muayene gerektirir.

Veteriner hekimler kataraktı nasıl teşhis eder

Veteriner hekiminiz, çoğu zaman gözbebeğini büyüten damlalar uyguladıktan sonra, iki gözü de parlak bir ışık ve oftalmoskopla muayene eder. Genellikle göz içi basıncını ölçer ve iltihaplanma olup olmadığına bakar. Kan ve idrar testleri, değişikliğin altında diyabetin ya da başka bir hastalığın yatıp yatmadığını gösterebilir. Veteriner hekiminiz sizi, gözler konusunda uzmanlaşmış bir veteriner hekim olan veteriner oftalmoloğa yönlendirebilir.

Tedavi seçenekleri

Hiçbir göz damlasının, takviyenin veya diyetin kataraktı çözdüğü ya da ilerlemesini yavaşlattığı kanıtlanmamıştır. Bu amaçla tanıtılan bazı ürünler kataraktı daha da kötüleştirebilir bile. Kataraktı ortadan kaldıran tek tedavi ameliyattır. Ameliyattan önce uzman genellikle kan testleri, göz ultrasonu ve retinanın elektroretinogram adı verilen elektriksel testini yapar. Bu testler önemlidir, çünkü kataraktın alınması ancak arkasındaki retina hâlâ çalışıyorsa görmeyi geri kazandırır.

Standart ameliyatın adı fakoemülsifikasyondur. Genel anestezi altında cerrah korneada çok küçük bir kesi açar, bulanık merceği ultrasonla parçalar ve çıkarır. Köpeklerin çoğunda eski merceğin yerine yapay bir mercek yerleştirilir. Ameliyat başarılı geçtiğinde birçok köpek uyandıktan kısa süre sonra yeniden görebilir. Bildirilen başarı oranları yaklaşık %80 ila %95 arasındadır. Sonuçlar genellikle ameliyat, katarakt tamamen olgunlaşmadan ve iltihaplanma başlamadan önce yapıldığında en iyidir.

Ameliyat sonrası bakım kararlılık ister. Köpekler çoğu zaman geceyi hastanede geçirir, ardından gözlerini ovuşturamamaları için evde huni şeklinde koruyucu bir yaka takarlar. Sahipler göz damlalarını oftalmoloğun belirlediği bir programa göre uygular ve birkaç kontrol ziyareti yapılır. Olası komplikasyonlar arasında uzun süreli iltihaplanma, glokom, kornea ülserleri, enfeksiyon, yapay merceğin çevresinde yeniden bulanıklık oluşması ve retina dekolmanı bulunur.

Ameliyat her köpek için uygun değildir. Retina çalışmıyor olabilir, köpeğin başka sağlık sorunları olabilir ya da maliyet ve ameliyat sonrası bakım aile için mümkün olmayabilir. Kataraktı alınmayan bir köpeğin de düzenli göz kontrollerine ve birkaç ayda bir göz içi basıncının ölçülmesine ihtiyacı vardır, çünkü zamanla iltihaplanma ve glokom gelişebilir. Veteriner hekiminiz gözü korumak için iltihap giderici göz damlaları önerebilir. Bazı genç köpeklerde mercek maddesi yeniden emildikçe katarakt kendiliğinden kısmen açılır, ancak buna güvenilemez.

İyi göremeyen bir köpekle yaşamak

Birçok köpek görme kaybıyla iyi baş eder. Evlerini koku, ses ve hafıza yoluyla öğrenirler. Mobilyaları, mama kaplarını ve yatakları aynı yerlerde tutmak, merdivenleri ve havuzları kapılarla kapatmak yardımcı olur. Köpeğinize dokunmadan önce onunla konuşun ve misafirlerden de aynısını yapmalarını isteyin. Tanımadığı yerlerde tasma en güvenli seçenektir; kaldırımlardan ve merdivenlerden önce “basamak” gibi kısa bir kelime söylemek de yardımcı olabilir. Farklı dokulardaki halılar ve diğer evcil hayvanlara takılan küçük bir zil de köpeğin yolunu bulmasına yardımcı olabilir. Görme yetisi zayıf olan köpeklerin çoğu yürüyüşlerden, koku oyunlarından ve aileleriyle geçirdikleri zamandan keyif almaya devam eder.

Kalıtım ve korunma

Katarakt bulaşıcı değildir. Diğer evcil hayvanlara ya da insanlara geçmez. Kalıtsal katarakt ebeveynlerden yavrulara geçebilir; bu nedenle sorumlu yetiştiriciler, çiftleştirmeden önce köpeklerinin gözlerini sertifikalı bir veteriner göz muayene uzmanına muayene ettirir. Avrupa’da bu muayeneler, ulusal kennel ve ırk kulüplerine bağlı göz tarama programları aracılığıyla yapılır. Uzmanlar, kalıtsal kataraktı olan köpeklerin çiftleştirilmemesini önerir.

Tek bir köpekte kataraktı önlemenin kanıtlanmış bir yolu yoktur. Düzenli kontroller, veteriner hekiminizin mercekteki erken değişiklikleri ve diyabeti fark etmesine yardımcı olur. Köpeğinizin gözlerinin görünümündeki her değişikliği, küçük bile olsa, veteriner hekiminize söyleyin. Göz yaralanmalarının ve kızarık, ağrılı gözlerin vakit kaybetmeden kontrol ettirilmesi en iyisidir, çünkü göz içindeki iltihaplanma kataraktlara ve başka hasarlara yol açabilir.

Kurtarılmış ve yeni sahiplenilmiş köpekler

Kurtarılan köpeklerin geçmişi çoğu zaman bilinmez. Yaşlı bir köpeğin gözleri zaten bulanık olabilir ve bunun normal yaşlanma mı, katarakt mı, yoksa eski bir yaralanmanın ya da iltihaplanmanın sonucu mu olduğu net olmayabilir. Paw Squadron’da her kurtarmanın ardından ilk duraklar veteriner ve banyodur; her hayvan veteriner kontrolünden geçirilir, iç parazit tedavisi yapılır ve pirelere ve diğer parazitlere karşı tedavi uygulanır. Sahiplenmeden önce her hayvanın kontrolü, tedavisi ve aşıları yapılır ve mikroçipi takılır.

Gözleri bulanık bir köpek sahiplenirseniz, ilk haftalarda kendi veteriner hekiminizle bir randevu almanız iyi olur. Daha sonraki değişiklikleri takip etmek kolaylaşsın diye gözlerin şu anki görünümünü kayda geçirmesini isteyin. Görme yetisi sınırlı bir köpeğin yeni bir evi öğrenmesi daha uzun sürebilir; bu nedenle başlangıçta basit ve değişmeyen bir düzen yardımcı olur. Daha fazla rehberi PawPedia’da bulabilir ya da yuva bekleyen köpeklerle Sahiplendirme sayfamızda tanışabilirsiniz.