Jak pomóc lękliwemu psu

Jak strach wyraża się w ciele psa

Psy pokazują nam, jak się czują, na długo zanim ugryzą, zaszczekają lub uciekną. Wczesne sygnały są drobne i łatwo je przeoczyć u nowego psa, którego normalnego zachowania jeszcze nie znasz. Odczytuj je łącznie: pojedyncze ziewnięcie niewiele znaczy, ale ziewnięcie, oblizanie się i odwrócenie głowy w ciągu kilku sekund mówią bardzo wiele.

• Ogon nisko opuszczony lub podkulony między nogami
• Uszy położone do tyłu lub przyciśnięte do głowy
• Oblizywanie się, ziewanie lub otrząsanie się, choć nic się nie wydarzyło
• „Oko wieloryba”: głowa odwrócona, ale oczy wciąż patrzą na ciebie, odsłaniając białka
• Obniżona sylwetka, ciężar ciała przeniesiony do tyłu lub uniesiona jedna przednia łapa
• Zastyganie w bezruchu lub bardzo powolne poruszanie się
• Ziajanie, drżenie lub ślinienie się, choć psu nie jest gorąco i nie jest zmęczony
• Odmowa jedzenia, nawet ulubionego przysmaku

Szczekanie, warczenie i rzucanie się do przodu również mogą być wyrazem strachu. Pies, który czuje się osaczony, często próbuje przegonić to, czego się boi, bo sam nie może uciec. Dlatego warczenie zasługuje na szacunek. To informacja, a karanie za nie uczy psa jedynie tego, by następnym razem pominąć ostrzeżenie.

Dlaczego tak wiele uratowanych psów jest lękliwych

Szczenięta przechodzą okres wrażliwy dla socjalizacji, mniej więcej między trzecim a czternastym tygodniem życia. To, co szczenię spokojnie pozna w tych tygodniach, zwykle wydaje mu się normalne przez całe życie. Szczenię urodzone na ulicy lub w opuszczonym budynku może zetknąć się z ruchem ulicznym, głodem i ludźmi, którzy je przeganiają, a zobaczyć bardzo niewiele z tego, co jest w domu.

Dlatego dzwonek do drzwi, odkurzacz czy śliska podłoga w kuchni mogą być dla dorosłego uratowanego psa czymś zupełnie nowym. Jeśli dojdzie do tego nagła przeprowadzka, jazda samochodem i dom pełen obcych ludzi, niektóre psy spędzają pierwsze tygodnie w stanie wzmożonej czujności. Swoją rolę odgrywa też genetyka, a psy z natury ostrożne przy odpowiednim wsparciu wciąż mogą stać się spokojnymi towarzyszami.

Drugą ważną przyczyną jest ból, który łatwo przeoczyć. Pies z bolącym biodrem, bolącym zębem lub zapaleniem ucha może wzdrygać się pod dotykiem lub kłapać zębami, gdy się go chwyta. Jeśli u psa, który wcześniej był pewny siebie, nagle pojawia się strach, udaj się z nim do lekarza weterynarii, zanim rozpoczniesz jakikolwiek plan treningowy.

Zacznij od bezpieczeństwa i stałego rytmu dnia

Lękliwy pies potrzebuje w domu jednego miejsca, do którego nikt nie wchodzi bez zaproszenia: otwartej klatki kenelowej, legowiska za fotelem lub małego pokoju za bramką ochronną. Nikt tam nie sięga ręką, nikt nie wyciąga stamtąd psa i to miejsce nigdy nie służy jako kara. Wyjaśnij tę zasadę dzieciom więcej niż raz, a gościom – już w drzwiach. Pies, który wie, że wycofanie się zawsze działa, zwykle rzadziej musi się wycofywać.

Wiele psów czuje się bezpieczniej w małej, zamkniętej przestrzeni niż w otwartym pokoju, o ile wchodzą do niej z własnej woli. W dniu, w którym Merrill Street została wyprowadzona z opuszczonego magazynu, w cichym parku obwąchała jedzenie, ale go nie zjadła, bo ważniejsze było dla niej to, by zostać przy nas. Gdy wróciła do swojego transportera – mniejszej i bardziej osłoniętej przestrzeni – zdołała zjeść kilka malutkich kęsów, a potem odpoczęła.

Stały rytm dnia to druga połowa bezpieczeństwa. Lękliwe psy najszybciej dochodzą do siebie w domach, w których jest trochę nudno: te same pory spacerów, ta sama kolejność karmienia i tych samych kilka osób. Gdy pies wie, co wydarzy się za chwilę, zostaje mu energia na odkrywanie otoczenia. Wprowadzaj nowe rzeczy pojedynczo i dopiero wtedy, gdy ta podstawa jest stabilna.

Pozwól psu decydować o kontakcie

Najszybszym sposobem na zdobycie zaufania lękliwego psa jest przestać o nie zabiegać. Usiądź na podłodze, lekko bokiem, i pozwól psu podejść do ciebie. Unikaj pochylania się nad psem, sięgania ręką nad jego głową i patrzenia mu prosto w oczy. Ludzie robią to w ramach przyjaznego powitania, ale wiele psów odbiera takie gesty jako zagrożenie.

Pomaga tu prosta zabawa „przysmak i odwrót”. Rzuć przysmak w stronę psa, a następny rzuć nieco za niego, tak by pies zbierał jedzenie, oddalając się od ciebie. Uczy się, że podchodzenie się opłaca, a odejście jest zawsze dozwolone, i po kilku sesjach większość psów zaczyna sama zostawać bliżej.

Gdy pies już do ciebie podejdzie, spróbuj krótkiego testu zgody: pogłaszcz go pod brodą lub wzdłuż łopatki, powoli licząc do trzech, a potem zabierz rękę. Jeśli pies przysunie się bliżej lub trąci twoją dłoń, głaszcz dalej. Jeśli odsunie się lub obliże pysk, na razie wystarczy, a przerwanie pokazuje psu, że go słuchasz.

Nie zmuszaj też psa do jedzenia ani picia. Milky Cyrus drżała i była pokryta pchłami, gdy późną nocą do niej dotarliśmy, i nie tknęła wody, którą jej podaliśmy. Odpuściliśmy i czekaliśmy w pobliżu, a gdy pojawiło się jedzenie, przyjmowała je malutkimi kęsami, podczas gdy jej drżenie powoli ustępowało.

Pracuj poniżej progu strachu

Każdy lękliwy pies ma swój próg: odległość, głośność lub intensywność, przy której bodziec staje się zbyt silny. Poniżej progu pies zauważa bodziec i wciąż może jeść, węszyć i reagować na swoje imię. Powyżej niego pies nie jest w stanie nauczyć się niczego poza tym, że bodziec jest straszny.

Jeśli twój pies reaguje na obcych z odległości trzech metrów, ćwicz z odległości sześciu. Pozwól psu popatrzeć na człowieka, a potem daj mu coś, co uwielbia, na przykład mały kawałek kurczaka. Trenerzy nazywają to desensytyzacją i przeciwwarunkowaniem: małe dawki tego, co budzi strach, zawsze w połączeniu z czymś przyjemnym, aż bodziec zacznie zapowiadać dobre rzeczy.

Kończ każdą sesję po kilku minutach, póki pies jest jeszcze rozluźniony. Postępy mierzy się w tygodniach, a nie w sesjach. Jedno zbyt pospieszne zetknięcie z bodźcem, na przykład gość, który koniecznie chce pogłaskać psa, może cofnąć postępy wielu tygodni starannej pracy, dlatego chroń psa zarówno przed ludźmi o dobrych intencjach, jak i przed prawdziwymi zagrożeniami.

Częste błędy, które nasilają strach

• Zalewanie bodźcem, czyli wystawienie psa naraz na dużą dawkę tego, czego się boi, aby się do tego przyzwyczaił. Zwykle przynosi to odwrotny skutek.
• Karanie za warczenie, szczekanie lub chowanie się. Strach zostaje, a ostrzeżenie znika.
• Ciągnięcie psa na smyczy w stronę czegoś, czego próbuje unikać.
• Pozwalanie gościom podchodzić prosto do psa lub karmić go, zanim sam zdecyduje się podejść.
• Codzienne zmienianie rytmu dnia, gdy pies wciąż jeszcze adaptuje się w nowym domu.

Jedną obawę możesz odłożyć na bok – tę dotyczącą pocieszania. Łagodne mówienie do przestraszonego psa czy pozwolenie mu, by się o ciebie oparł, nie nagradza strachu, a spokojne wsparcie zaufanej osoby pomaga wielu psom szybciej dojść do siebie. O tym, jak rośnie to zaufanie, piszemy w artykule Budowanie więzi z uratowanym zwierzęciem.

Kiedy szukać pomocy specjalisty

Stan większości lękliwych psów poprawia się dzięki czasowi, przestrzeni i stałemu rytmowi dnia. Niektóre potrzebują więcej pomocy, a im wcześniej o nią poprosisz, tym zwykle łatwiejsza jest praca. Porozmawiaj z lekarzem weterynarii, jeśli u twojego psa wystąpi którakolwiek z poniższych sytuacji.

• Nie je dłużej niż dobę lub zaczyna tracić na wadze.
• Wpada w panikę, gdy zostaje sam, do tego stopnia, że robi sobie krzywdę albo niszczy drzwi i okna.
• Warczy, kłapie zębami lub gryzie, gdy się go dotyka, albo strach pojawił się nagle.
• Po kilku tygodniach starannej pracy nie widać żadnej poprawy.

Lekarz weterynarii może sprawdzić, czy przyczyną nie jest ból lub inne problemy zdrowotne, a w niektórych przypadkach może zaproponować leki, które obniżą lęk na tyle, by trening przynosił efekty. Ta decyzja należy do lekarza weterynarii. Jeśli chodzi o trening, poszukaj wykwalifikowanego behawiorysty, który stosuje metody oparte na nagrodach i unika metod opartych na bólu, strachu i zastraszaniu.

Jeśli twój pies został adoptowany z Paw Squadron, napisz do nas przez stronę Kontakt i opisz, co obserwujesz. Utrzymujemy kontakt z osobami, które adoptowały nasze zwierzęta, i pomożemy w miarę możliwości. W międzyczasie codziennie krótko zapisuj, co przestraszyło psa i jak szybko doszedł do siebie, bo prawdziwe postępy trudno dostrzec z dnia na dzień.