Zapalenie trzustki u psów: objawy, leczenie i zapobieganie

Co jest przyczyną

U większości psów lekarze weterynarii nie są w stanie ustalić jednej jednoznacznej przyczyny. Z większym ryzykiem wiąże się kilka czynników.

• Jedzenie tłustych pokarmów, takich jak kąski ze stołu, skórka z pieczeni, tłuste ścinki czy tłuste resztki posiłków
• Wyjadanie ze śmieci
• Nadwaga
• Wysoki poziom tłuszczów we krwi
• Choroby hormonalne, takie jak choroba Cushinga, niedoczynność tarczycy czy cukrzyca
• Niektóre leki
• Poważny uraz albo operacja i znieczulenie
• Niektóre zakażenia, w tym babeszjoza i leiszmanioza

Niektóre rasy chorują częściej. Sznaucery miniaturowe chorują znacznie częściej niż inne rasy i podejrzewa się podłoże genetyczne. Częściej chorują także yorkshire teriery, cocker spaniele, jamniki, pudle i psy zaprzęgowe. Zapalenie trzustki może jednak rozwinąć się u każdego psa.

Jeden duży, tłusty posiłek może wystarczyć, by wywołać atak. Lekarze weterynarii zwykle notują więcej przypadków w okolicach świąt i uroczystości rodzinnych, gdy łatwo dostać się do resztek jedzenia, a goście dzielą się jedzeniem ze stołu.

Zapalenie trzustki nie jest zaraźliwe. Pies z zapaleniem trzustki nie może przenieść go na inne psy, koty ani ludzi. Jeśli dwa psy z tego samego domu zachorują w tym samym czasie, przyczyną może być coś, co oba zjadły, lub inna wspólna choroba. Oba psy powinny zostać zbadane przez lekarza weterynarii.

Objawy, na które warto uważać

Objawy zależą od tego, jak ciężki jest atak. W łagodnych przypadkach mogą być niejednoznaczne, a niektóre psy nie okazują prawie niczego. Do częstych objawów należą wymienione poniżej.

• Wymioty, często wielokrotne
• Utrata apetytu
• Ból brzucha – twój pies może się wzdrygać przy dotyku lub nie pozwalać się podnieść
• Zgarbiony grzbiet lub „pozycja modlitewna” – przednie łapy i klatka piersiowa przy podłodze, a zad uniesiony
• Biegunka
• Zmęczenie i osłabienie
• Odwodnienie
• Gorączka

Pozycja modlitewna może przypominać ukłon zapraszający do zabawy. Pies, który odczuwa ból, zwykle utrzymuje ją dłużej i sprawia wrażenie, że czuje dyskomfort. Wiele psów przyjmuje tę pozycję, aby złagodzić ból brzucha.

Ból brzucha łatwo przeoczyć. Lekarze weterynarii zakładają, że pies z zapaleniem trzustki odczuwa ból, nawet jeśli trudno go dostrzec.

Kiedy to nagły przypadek

Najlepiej zadzwonić do lekarza weterynarii tego samego dnia, jeśli pies zwymiotuje więcej niż raz, odmawia jedzenia albo wydaje się obolały lub nietypowo zmęczony. Zalecana jest natychmiastowa, pilna pomoc weterynaryjna, jeśli pies ciągle wymiotuje, zwraca wypitą wodę, przechodzi zapaść, ma blade dziąsła lub wydaje się bardzo osłabiony.

Ciężkie zapalenie trzustki może wywołać wstrząs i niewydolność innych narządów, a także może zakończyć się śmiercią. Szybkie leczenie daje psu większe szanse. Wymioty i ból brzucha mają też wiele innych przyczyn, w tym połknięty przedmiot, który blokuje przewód pokarmowy, dlatego badanie u lekarza weterynarii jest ważne.

Powiedz lekarzowi weterynarii, jeśli pies mógł zjeść coś tłustego lub dobrać się do śmieci, nawet jeśli zdarzyło się to dzień lub dwa wcześniej. Warto też mieć przy sobie nazwy wszystkich leków, które pies przyjmuje.

Jak lekarze weterynarii stawiają diagnozę

Nie ma jednego prostego testu. Lekarz weterynarii łączy wywiad dotyczący twojego psa, badanie kliniczne i wyniki kilku badań.

Rutynowe badania krwi pokazują odwodnienie, oznaki stanu zapalnego oraz to, jak radzą sobie inne narządy, takie jak wątroba i nerki. Specjalne badanie krwi mierzy lipazę trzustkową – enzym wytwarzany przez trzustkę, którego poziom we krwi rośnie, gdy narząd jest objęty stanem zapalnym. To najbardziej swoiste badanie krwi w kierunku zapalenia trzustki. Wiele lecznic może wykonać szybką wersję testu na miejscu, a dokładniejszą wersję zlecić w laboratorium.

Badanie USG jamy brzusznej może pokazać objętą stanem zapalnym trzustkę i płyn wokół niej. Może jednak nie wykryć niektórych przypadków, zwłaszcza długotrwałych. Zdjęcia rentgenowskie pomagają wykluczyć inne problemy, takie jak połknięty przedmiot. U nielicznych psów, by mieć pewność, potrzebna jest mała próbka tkanki.

Jak wygląda leczenie

Leczenie wspiera organizm, dopóki stan zapalny nie ustąpi. Plan leczenia zależy od tego, jak bardzo pies jest chory.

Psy z łagodnym atakiem często mogą być leczone ambulatoryjnie. Wracają do domu z lekami od lekarza weterynarii na nudności i ból i dostają małe posiłki niskotłuszczowej, lekkostrawnej karmy. Psy z ciężkim atakiem zwykle wymagają leczenia szpitalnego, często przez kilka dni. Otrzymują tam płyny podawane dożylnie w celu wyrównania odwodnienia, leki hamujące wymioty i leki przeciwbólowe. Bardzo chore psy mogą potrzebować karmienia przez sondę lub intensywniejszej opieki.

Zalecenia dotyczące karmienia się zmieniły. Dawniej lekarze weterynarii przez kilka dni nie podawali psom z zapaleniem trzustki jedzenia. Obecne wytyczne przemawiają za wczesnym rozpoczęciem karmienia, gdy tylko wymioty zostaną opanowane, a wczesne karmienie uważa się dziś za część procesu zdrowienia. Jedzenie wstrzymuje się zwykle tylko wtedy, gdy nie da się opanować wymiotów. Twój lekarz weterynarii powie ci, kiedy zacząć karmienie i czym karmić psa.

Antybiotyki nie są podawane rutynowo, ponieważ zapalenie trzustki zwykle nie jest wywoływane przez bakterie. Twój lekarz weterynarii zdecyduje, czy pies ich potrzebuje.

Większość psów po łagodnym ataku dobrze wraca do zdrowia. Rokowanie po ciężkim ataku jest mniej pewne i zależy od tego, jak organizm reaguje na leczenie.

Powrót do zdrowia i długoterminowa opieka

U niektórych psów występuje tylko jeden epizod. U innych ataki się powtarzają – lekarze weterynarii nazywają to przewlekłym lub nawracającym zapaleniem trzustki. Powtarzający się stan zapalny może z czasem prowadzić do bliznowacenia trzustki.

Mogą pojawić się dwa długotrwałe problemy. Pierwszy to cukrzyca, gdy trzustka nie wytwarza już wystarczającej ilości insuliny. Objawy to między innymi wzmożone pragnienie, oddawanie większej ilości moczu i utrata masy ciała. Drugi to zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki, gdy trzustka nie wytwarza już wystarczającej ilości enzymów trawiennych. Objawy to między innymi utrata masy ciała mimo dobrego apetytu oraz obfite, blade, tłuste stolce. Powiedz lekarzowi weterynarii, jeśli zauważysz którykolwiek z nich.

Po ataku wielu lekarzy weterynarii zaleca długoterminowo dietę niskotłuszczową i niskotłuszczowe przysmaki. Zalecenie to jest szczególnie częste w przypadku psów, które przeszły więcej niż jeden epizod lub należą do rasy z grupy wysokiego ryzyka. Zapytaj lekarza weterynarii, jaka karma będzie odpowiednia dla twojego psa.

Jak zmniejszyć ryzyko

Zapaleniu trzustki nie zawsze da się zapobiec, ponieważ wiele przypadków nie ma jednoznacznej przyczyny. Kilka prostych nawyków zmniejsza ryzyko.

Trzymaj tłuste ludzkie jedzenie z dala od psa – w tym skórkę z pieczeni, tłuste ścinki, kiełbasy, boczek, masło i sos pieczeniowy. Pomocny jest kosz na śmieci z dobrze zamykaną pokrywą. W czasie świąt i przyjęć poproś gości, by nie karmili psa, i szybko sprzątaj talerze oraz resztki jedzenia.

Pomaga też utrzymanie prawidłowej masy ciała. Wybieraj niskotłuszczowe przysmaki i podawaj odmierzone posiłki zamiast przekąsek ze stołu. Jeśli twój pies należy do rasy z grupy wysokiego ryzyka lub przechodził już zapalenie trzustki, zapytaj lekarza weterynarii o niskotłuszczową karmę i regularne badania kontrolne.

Uratowane i świeżo adoptowane psy

Pierwsze tygodnie w nowym domu przynoszą wiele zmian, a nowe rodziny często chcą rozpieszczać psa przysmakami. Ciężkostrawne jedzenie ze stołu to jedno z ryzyk, których najłatwiej uniknąć. Zapytaj, co pies jadł przed adopcją, i na każdą nową karmę przechodź powoli, przez kilka dni.

W Paw Squadron pierwsze przystanki po każdej akcji ratunkowej to lekarz weterynarii i kąpiel. Każde zwierzę przechodzi badanie, odrobaczanie i zabieg przeciw pchłom i innym pasożytom. Przed adopcją każde zwierzę otrzymuje też szczepienia i mikroczip. Badanie stanu zdrowia nie pozwala przewidzieć zapalenia trzustki, dlatego opisane wyżej codzienne nawyki są ważne w każdym domu.

Większość akcji ratunkowych Paw Squadron odbywa się na Bałkanach. Babeszjoza występuje w wielu częściach Europy, a leiszmanioza jest powszechna w rejonie Morza Śródziemnego. U niektórych psów oba te zakażenia powiązano z zapaleniem trzustki. Powiedz lekarzowi weterynarii, skąd pochodzi twój pies, bo to pomoże mu dobrać odpowiednie badania.

Więcej poradników o zdrowiu psów i opiece nad nimi znajdziesz w dziale PawPedia. Jeśli myślisz o tym, by dać dom uratowanemu psu, zajrzyj na naszą stronę Adopcje.