Zakrzep siodłowy u kotów: objawy i pomoc w nagłym przypadku

Czym jest zakrzep siodłowy

Lekarze weterynarii nazywają ten stan chorobą zakrzepowo-zatorową aorty u kotów, w skrócie często FATE lub ATE. Zaczyna się od zakrzepu krwi, który tworzy się wewnątrz serca, zwykle w lewym przedsionku, czyli górnej jamie serca po lewej stronie. Zakrzep lub jego fragment odrywa się i wraz z krwią trafia do aorty, głównej tętnicy organizmu.

W okolicy dolnej części grzbietu aorta rozgałęzia się na tętnice zaopatrujące tylne kończyny i ogon. Zakrzep często zatrzymuje się dokładnie w miejscu tego rozwidlenia i leży na nim jak siodło – stąd nazwa. Przepływ krwi do tylnych kończyn gwałtownie spada, a mięśnie są pozbawione tlenu. Powoduje to nagłe osłabienie i silny ból.

Zakrzepy mogą też utknąć w innych tętnicach. Czasami zajęta jest tylko jedna tylna kończyna albo obie w różnym stopniu. Rzadziej dotyczy to przedniej kończyny.

Dlaczego tak się dzieje

Większość zakrzepów siodłowych jest powikłaniem choroby serca. Najczęstszą chorobą serca u kotów jest kardiomiopatia przerostowa (HCM), w której mięsień sercowy staje się nieprawidłowo gruby. Każdy problem z sercem, który powiększa lewy przedsionek, zwiększa ryzyko, ponieważ krew przepływa wolno przez rozciągniętą jamę serca i łatwiej krzepnie. Mogą do tego prowadzić także inne postacie kardiomiopatii, nadczynność tarczycy oraz wrodzone wady serca. Rzadziej zakrzepy są związane z nowotworem, ciężkim zakażeniem lub chorobą nerek, która powoduje utratę białka.

Wiele kotów z chorobą serca nie wykazuje w domu żadnych objawów. U części z nich zakrzep siodłowy jest pierwszym sygnałem, że z sercem dzieje się coś złego.

Może to dotyczyć każdego kota. Zakrzep siodłowy występuje najczęściej u kotów w średnim wieku i starszych, a u samców rozpoznaje się go częściej niż u samic. W opisach przypadków częściej pojawiają się koty nierasowe i niektóre rasy, takie jak kot abisyński, ragdoll i kot birmański.

Zakrzep siodłowy nie jest zaraźliwy. Powstaje we własnym sercu i naczyniach krwionośnych kota, więc nie może przenieść się na inne koty, psy ani ludzi.

Objawy, na które warto uważać

Objawy zwykle pojawiają się nagle, często w ciągu kilku minut.

• Nagłe osłabienie lub porażenie jednej lub obu tylnych kończyn, które kot często ciągnie za sobą
• Krzyk, głośne zawodzenie lub inne oznaki silnego bólu
• Tylne łapy, które w dotyku są zimne w porównaniu z przednimi
• Blade lub sinawe opuszki łap i łożyska pazurów na zajętych kończynach
• Twarde, bolesne mięśnie w tylnej części podudzi
• Szybki, ciężki oddech lub oddychanie z otwartym pyskiem
• Chowanie się, niepokój, a czasem wymioty

Gdy zajęta jest tylko jedna kończyna, kot może po prostu wyglądać, jakby kulał. Łatwo pomylić to z urazem po upadku. Zimna łapa z bladą lub sinawą opuszką wskazuje na zakrzep i wymaga tak samo pilnej pomocy.

Kiedy to nagły przypadek

Zakrzep siodłowy to zawsze nagły przypadek. Nagłe osłabienie lub porażenie tylnych kończyn z towarzyszącym bólem wymaga natychmiastowej pomocy lekarza weterynarii, w dzień czy w nocy. Szczególnie poważne są jednoczesne trudności z oddychaniem. Mogą oznaczać, że rozwija się niewydolność serca, a w płucach lub wokół nich gromadzi się płyn.

Gdy szykujesz się do wyjścia, mogą pomóc następujące kroki.

• Zadzwoń do swojej lecznicy lub najbliższej całodobowej lecznicy weterynaryjnej i powiedz, że podejrzewasz zakrzep krwi, aby zespół mógł się przygotować.
• Delikatnie przenieś kota do transportera wyłożonego ręcznikiem, podtrzymując całe jego ciało. Jak najmniej dotykaj tylnych kończyn.
• Zadbaj o spokój i ciszę – zarówno wokół kota, jak i w samochodzie. Stres może utrudniać oddychanie.
• Zanotuj, o której godzinie pojawiły się objawy, i przekaż to lekarzowi weterynarii.
• Nie podawaj żadnych leków przeciwbólowych przeznaczonych dla ludzi. Wiele z nich jest trujących dla kotów.

Najlepiej nie czekać, czy stan kończyn sam się poprawi. Ból jest silny, a lekarz weterynarii może podać leki przeciwbólowe zaraz po przyjeździe.

Jak lekarze weterynarii diagnozują i leczą parwowirozę

Badanie kliniczne często wyraźnie wskazuje na zakrzep. Lekarz weterynarii sprawdza, czy kończyny są zimne, opuszki blade lub sinawe, mięśnie twarde, a tętno w pachwinie słabe lub niewyczuwalne. Osłuchiwanie klatki piersiowej może ujawnić szmer sercowy, dodatkowy ton serca zwany rytmem cwałowym lub nieregularny rytm.

Badanie krwi pozwala porównać stężenie glukozy i mleczanu we krwi pobranej z zajętej kończyny i ze zdrowej. Wyraźna różnica przemawia za rozpoznaniem. USG serca, czyli echokardiografia, pokazuje rodzaj choroby serca, a czasem także zakrzep, który wciąż znajduje się w sercu. Zdjęcia rentgenowskie klatki piersiowej pozwalają sprawdzić, czy w płucach lub wokół nich jest płyn. Rutynowe badania krwi oceniają pracę nerek, poziom potasu i uszkodzenie mięśni, a u starszych kotów często sprawdza się też, czy nie mają nadczynności tarczycy.

Leczenie prowadzi się w warunkach szpitalnych. Najpierw podaje się silne leki przeciwbólowe. Lekarz weterynarii zwykle podaje też leki, które zapobiegają powiększaniu się zakrzepu i zmniejszają ryzyko powstania nowych. Jeśli rozwija się niewydolność serca, kot może potrzebować tlenu i leków usuwających płyn z płuc. W pierwszych dniach kończyn dotyka się jak najmniej.

Gdy przepływ krwi do uszkodzonych mięśni powraca, mogą one uwalniać do krwi potas i kwasy. Może to zaburzyć rytm serca i zagrażać życiu, dlatego zespół uważnie monitoruje wyniki badań krwi. Istnieją leki rozpuszczające zakrzepy, ale wiążą się z poważnym ryzykiem, a specjalistyczne wytyczne opublikowane w 2020 r. odradzają ich stosowanie u kotów z tym schorzeniem.

Powrót do zdrowia i rokowanie

Powrót do zdrowia jest powolny. Ponad połowa kotów, które przeżyją pierwszy kryzys, w ciągu około czterech do sześciu tygodni częściowo odzyskuje władzę w tylnych kończynach. Gdy przepływ krwi się poprawi, pomocna może być delikatna fizjoterapia. W domu kot może potrzebować miękkiego posłania, pomocy przy korzystaniu z kuwety i dodatkowego sprzątania, dopóki nie porusza się sprawnie.

Zakrzep siodłowy to poważny stan, a rokowanie jest ostrożne. Lepiej radzą sobie zwykle koty, u których zajęta jest tylko jedna kończyna, które mają prawidłową temperaturę ciała i nie mają niewydolności serca. W opublikowanych badaniach około 70–80% kotów z jedną zajętą kończyną przeżyło i wróciło do domu, w porównaniu z 30–40%, gdy zajęte były obie tylne kończyny.

Wiele kotów z zakrzepem siodłowym zostaje uśpionych, często z powodu silnego bólu, niewydolności serca lub małych szans na powrót do zdrowia. To trudna decyzja, a lekarz weterynarii może pomóc ci rozważyć komfort kota i jego szanse. Jeśli zdecydujesz się na leczenie i nie wystąpią poważne powikłania, lekarze weterynarii często sugerują, aby prowadzić je przez jeden do trzech dni, zanim oceni się, jak kot na nie reaguje.

Zakrzepy często nawracają. Koty, które wracają do domu, zwykle potrzebują dożywotnio leków zmniejszających ryzyko nowych zakrzepów i kontrolujących chorobę serca. W badaniach mediana przeżycia kotów, które wróciły do domu, wynosiła od około sześciu miesięcy do roku, a niektóre żyły kilka lat.

Zapobieganie i wczesne wykrywanie

Nie ma pewnego sposobu, aby zapobiec zakrzepowi siodłowemu. Najbardziej pomocne jest wczesne wykrycie choroby serca, zanim powstanie zakrzep.

Regularne badania kontrolne dają lekarzowi weterynarii okazję do osłuchania serca. Jeśli lekarz usłyszy szmer, rytm cwałowy lub nieregularny rytm, zapytaj, czy zalecana jest echokardiografia. Niektóre koty z chorobą serca nie mają szmeru, więc zapytaj lekarza weterynarii, jakie badania są odpowiednie dla twojego kota. Kotom z powiększonym lewym przedsionkiem lub innymi oznakami wysokiego ryzyka zakrzepów często przepisuje się codzienny lek zmniejszający to ryzyko. Podawaj go zgodnie z zaleceniami i zapytaj lekarza weterynarii, zanim go odstawisz.

U kotów ze zdiagnozowaną chorobą serca lekarz weterynarii może poprosić o liczenie oddechów, gdy kot śpi. Rosnąca częstość oddechów może być wczesnym objawem niewydolności serca. Warto też wiedzieć, gdzie jest najbliższa całodobowa lecznica weterynaryjna, zanim kiedykolwiek będzie potrzebna.

Uratowane i świeżo adoptowane koty

Uratowane koty często trafiają pod opiekę bez żadnej historii medycznej. W Paw Squadron pierwsze przystanki po każdej akcji ratunkowej to lekarz weterynarii i kąpiel, a przed adopcją każde zwierzę przechodzi badanie, leczenie i szczepienia oraz otrzymuje mikroczip. Choroba serca u kotów może pojawić się w każdym wieku i długo nie dawać objawów, dlatego regularne badania kontrolne po adopcji wciąż są ważne.

Przekaż dokumentację zdrowotną z adopcji swojemu lekarzowi weterynarii i zwróć jego uwagę na każdy odnotowany w niej szmer sercowy. Jeśli adoptujesz starszego kota, zapytaj lekarza weterynarii, czy warto zbadać serce i tarczycę. Jeśli masz pytania dotyczące kota, którego adopcję rozważasz, wyślij nam zgłoszenie adopcyjne, a więcej poradników o zdrowiu znajdziesz w dziale PawPedia.