Kardiomiopatia przerostowa u kotów: objawy i opieka

Co dzieje się w sercu

Lewa komora to silna jama serca, która wypompowuje krew do całego organizmu. W HCM jej ściany grubieją i tracą elastyczność. Przestrzeń w środku się zmniejsza, a komora nie może prawidłowo się rozluźnić i wypełnić między skurczami. U kotów mogą też występować inne rodzaje kardiomiopatii, takie jak postać restrykcyjna i rozstrzeniowa, ale są one rzadsze.

Krew cofa się wtedy do lewego przedsionka, czyli jamy serca położonej powyżej. Z czasem przedsionek rozciąga się i powiększa. Ciśnienie w naczyniach krwionośnych płuc rośnie, a płyn może przesączać się do płuc lub do klatki piersiowej wokół nich. Na tym polega zastoinowa niewydolność serca.

Powiększony lewy przedsionek sprzyja też tworzeniu się zakrzepów wewnątrz serca. Zakrzep, który się oderwie, może przemieścić się tętnicami i zablokować przepływ krwi do kończyn.

Które koty chorują

HCM może rozwinąć się u każdego kota. Badania wskazują, że dotyczy około 15 procent kotów w ogólnej populacji, a wśród starszych kotów odsetek ten jest wyższy. Większość chorych kotów to zwykłe koty nierasowe. Choroba może ujawnić się zarówno u kilkumiesięcznych kotów, jak i u kotów pod koniec drugiej dekady życia, choć większość kotów w chwili jej wykrycia jest w średnim wieku. Badania nie są zgodne co do tego, czy kocury chorują częściej, ale u kocurów ciężka postać choroby zwykle rozwija się w młodszym wieku.

W niektórych rasach HCM występuje rodzinnie. U kotów rasy maine coon i ragdoll wykryto konkretne mutacje genów związane z tą chorobą. Częściej opisuje się ją także u kotów brytyjskich i amerykańskich krótkowłosych, sfinksów, kotów perskich, bengalskich i norweskich leśnych oraz kilku innych ras.

Nadczynność tarczycy i wysokie ciśnienie krwi mogą w podobny sposób pogrubiać ściany serca. Lekarze weterynarii sprawdzają obie te możliwości, ponieważ leczenie przyczyny może pomóc sercu.

HCM nie jest zakażeniem. Nie przenosi się na inne koty, psy ani ludzi. Spokrewnione koty mogą być obciążone tym samym ryzykiem genetycznym.

Objawy, na które warto uważać

Wiele kotów z HCM wygląda na zupełnie zdrowe. Koty dobrze też ukrywają chorobę i zwykle po cichu zwalniają tempo. Poniższe objawy są powodem, by zadzwonić do lekarza weterynarii.

• Szybszy oddech w spoczynku lub podczas snu
• Oddychanie z większym wysiłkiem, przy którym brzuch porusza się bardziej niż zwykle
• Oddychanie z otwartym pyszczkiem lub dyszenie po niewielkim wysiłku
• Szybkie męczenie się, chowanie się lub dłuższy niż zwykle sen
• Zjadanie mniejszych ilości pokarmu lub utrata masy ciała
• Osłabienie lub kulawizna jednej albo obu tylnych kończyn
• Omdlenie lub krótkotrwała zapaść

Koty z niewydolnością serca kaszlą znacznie rzadziej niż psy. Kot, który nie kaszle, nadal może mieć płyn w płucach.

W domu warto nabrać nawyku liczenia oddechów kota podczas snu. Poczekaj, aż kot zaśnie głęboko i nie będzie mruczał. Policz, ile razy klatka piersiowa unosi się w ciągu 30 sekund, a potem pomnóż wynik przez dwa. Zdrowy śpiący kot zwykle wykonuje mniej niż 30 oddechów na minutę, a lekarze weterynarii specjalizujący się w kardiologii traktują tę wartość jako cel u kotów z chorobami serca. Jeśli liczba oddechów przez kilka dni stopniowo rośnie lub utrzymuje się powyżej 30, zadzwoń do lekarza weterynarii. Zapytaj go, przy jakiej wartości w przypadku twojego kota należy się z nim skontaktować.

Kiedy to nagły przypadek

HCM może nagle stać się groźna, nawet u kota, który wydawał się zdrowy. Jeśli zauważysz którykolwiek z poniższych objawów, natychmiast jedź do lekarza weterynarii lub do całodobowej lecznicy weterynaryjnej.

• Walka o oddech, oddychanie z otwartym pyszczkiem lub skulona pozycja z wyciągniętą szyją
• Blade, szare lub sine dziąsła albo język
• Nagłe osłabienie lub porażenie jednej albo obu tylnych kończyn, często z głośnym zawodzeniem i wyraźnym bólem
• Zimne w dotyku tylne kończyny lub łapy, z bladymi lub sinawymi opuszkami
• Zapaść lub omdlenie

Nagłe porażenie tylnych kończyn z towarzyszącym bólem jest typowe dla zakrzepu, który utkwił w miejscu, gdzie główna tętnica rozgałęzia się w kierunku tylnych kończyn. Lekarze weterynarii nazywają ten stan chorobą zakrzepowo-zatorową aorty lub zakrzepem siodłowym. Jest bardzo bolesny i wymaga pilnej pomocy. Rokowanie jest często złe, a wiele kotów nie przeżywa tego stanu lub nie odzyskuje władzy w kończynach. Koty, u których zajęta jest tylko jedna kończyna, zwykle radzą sobie lepiej, a niektóre koty po kilku tygodniach znów zaczynają chodzić.

W drodze do lecznicy trzymaj kota w transporterze i dotykaj go delikatnie oraz jak najmniej. Stres dodatkowo obciąża kota, który już walczy o oddech.

Jak lekarze weterynarii stawiają diagnozę

Pierwsza wskazówka często pojawia się podczas rutynowego badania. Osłuchując kota stetoskopem, lekarz weterynarii może usłyszeć szmer serca, dodatkowy dźwięk zwany „rytmem cwałowym” lub nieregularny rytm serca. Każdy z tych objawów jest powodem do dokładniejszej diagnostyki. Same w sobie nie dowodzą jednak HCM. Wiele zdrowych kotów ma szmer serca, a co najmniej co trzeci kot z HCM nie ma żadnego szmeru.

Podstawowym badaniem jest USG serca, czyli echokardiografia. Pokazuje grubość ścian serca, wielkość lewego przedsionka i to, jak sprawnie pracuje serce. Często wykonuje je lekarz weterynarii kardiolog lub lekarz weterynarii z dodatkowym przygotowaniem z kardiologii.

Pełniejszy obraz dają inne badania. Zdjęcia rentgenowskie klatki piersiowej pokazują płyn w płucach lub wokół nich. Mierzy się ciśnienie krwi, a badanie krwi pozwala ocenić tarczycę, zwłaszcza u kotów w wieku około sześciu lat i starszych. Jeśli rytm serca brzmi nieregularnie, wykonuje się EKG, które go rejestruje. Badanie krwi o nazwie NT-proBNP może pomóc ustalić, czy problemy z oddychaniem wynikają z choroby serca, czy z innej przyczyny. Jest mniej wiarygodne przy łagodnej HCM, dlatego nie zastępuje USG serca.

Dla mutacji wykrytych u kotów rasy maine coon i ragdoll dostępne są testy DNA, z których korzystają głównie hodowcy. Zdarzało się jednak, że koty tych ras z ujemnym wynikiem testu mimo to zachorowały na HCM, dlatego prawidłowy wynik nie wyklucza choroby.

Leczenie i życie z HCM

HCM nie da się wyleczyć. Leczenie ma odciążyć serce, usunąć płyn z płuc i zmniejszyć ryzyko zakrzepów. Plan leczenia zależy od stopnia zaawansowania choroby.

Koty z niewielkim pogrubieniem ścian serca i lewym przedsionkiem o prawidłowej wielkości często początkowo nie potrzebują leków. Lekarz weterynarii zwykle zaleci powtarzanie badań kontrolnych i USG serca. U wielu z tych kotów objawy nigdy się nie pojawiają. Koty z powiększonym lewym przedsionkiem są bardziej narażone na niewydolność serca i zakrzepy, a lekarze weterynarii często zalecają im codzienny lek zmniejszający ryzyko zakrzepów.

Kot z niewydolnością serca zwykle najpierw wymaga leczenia szpitalnego. Może ono obejmować podawanie tlenu, zastrzyki usuwające płyn z płuc, a czasem odciągnięcie płynu z klatki piersiowej za pomocą igły. Większość kotów potrzebuje potem codziennych leków w domu do końca życia. Lekarz weterynarii z czasem dostosowuje leczenie na podstawie badań kontrolnych i twoich pomiarów liczby oddechów.

W domu podawaj leki dokładnie według zaleceń i porozmawiaj z lekarzem weterynarii, zanim cokolwiek zmienisz lub odstawisz. Prowadź prosty dziennik liczby oddechów podczas snu. Zapewnij kotu spokojny dom, łatwy dostęp do jedzenia, wody i kuwety oraz dietę zaakceptowaną przez lekarza weterynarii. Przed każdym znieczuleniem, kroplówką lub zastrzykiem steroidu o przedłużonym działaniu przypomnij lekarzowi weterynarii, że twój kot ma HCM, ponieważ mogą one wywołać niewydolność serca u kotów z grupy ryzyka.

Rokowanie bywa bardzo różne. Wiele kotów z łagodną postacią choroby dobrze funkcjonuje przez lata. Jest ono gorsze, gdy wystąpiła już niewydolność serca lub zakrzep, choć dzięki leczeniu wiele kotów ma przed sobą jeszcze okres dobrej jakości życia.

Zapobieganie i badania przesiewowe

Nie da się zapobiec HCM u konkretnego kota. Opiekunowie mogą jednak wcześnie ją wykryć i zmniejszyć ryzyko nagłego kryzysu. Badanie co najmniej raz w roku daje lekarzowi weterynarii szansę, by usłyszeć nowy szmer lub zmianę rytmu serca. Jeśli się pojawi, zapytaj, czy warto wykonać echokardiografię. Sprawdzanie poziomu hormonów tarczycy i ciśnienia krwi u kotów w średnim wieku i starszych pomaga wykryć przyczyny pogrubienia ścian serca, które można leczyć.

W rasach z grupy ryzyka eksperci zalecają testy DNA, jeśli test jest dostępny, oraz regularne badania USG serca kotów hodowlanych. Nie zaleca się rozmnażania kotów z HCM.

Co to oznacza dla adoptowanych kotów

Większość kotów z HCM to koty nierasowe, więc jest całkiem prawdopodobne, że osoby adoptujące uratowane koty się z nią zetkną. W Paw Squadron każde zwierzę przed adopcją przechodzi badanie i leczenie, jest szczepione i otrzymuje mikroczip. Badanie może wykryć szmer lub nietypowy rytm serca. Nie pozwala jednak wykluczyć HCM, ponieważ choroba często przebiega bezobjawowo, a wiele chorych kotów nie ma szmeru.

W pierwszych spokojnych tygodniach w domu poznaj prawidłową liczbę oddechów kota podczas snu i zapisz ją jako punkt odniesienia. Przekaż swojemu lekarzowi weterynarii wszystkie wyniki dotyczące serca i wspomnij o nich ponownie przed zabiegami stomatologicznymi lub każdym innym zabiegiem w znieczuleniu.

Jeśli masz pytania dotyczące kota, którego adopcję rozważasz, wyślij nam zgłoszenie adopcyjne. Więcej poradników o zdrowiu kotów znajdziesz w dziale PawPedia.