Astma u kotów: objawy, czynniki wywołujące i leczenie

Co dzieje się w drogach oddechowych

Uważa się, że astma jest reakcją alergiczną na coś, co kot wdycha. Układ odpornościowy reaguje nadmiernie na te cząstki. Błona śluzowa małych dróg oddechowych puchnie, gromadzi się nadmiar śluzu, a mięśnie wokół dróg oddechowych się kurczą. Powietrzu trudniej się przez nie przedostać, a u niektórych kotów pojawia się świszczący oddech. Jeśli stan zapalny nie jest kontrolowany, może powoli powodować trwałe zmiany w ścianach dróg oddechowych. To jeden z powodów, dla których lekarze weterynarii starają się wcześnie opanować chorobę.

Czynniki wywołujące różnią się u poszczególnych kotów, a u wielu kotów nigdy nie udaje się ustalić jednego konkretnego czynnika.

Astma nie jest zakażeniem. Nie przenosi się na inne koty, psy ani ludzi. Niektóre choroby przypominające astmę mają związek z pasożytami lub drobnoustrojami, co jest jednym z powodów, dla których badanie weterynaryjne jest ważne.

Objawy, na które warto uważać

Objawy często pojawiają się i ustępują. Niektóre koty przez kilka dni lub tygodni wydają się zdrowe, a potem mają napad kaszlu lub ciężko oddychają po zabawie.

• Suchy, urywany kaszel, często napadowy
• Kulenie się nisko przy ziemi z szyją wyciągniętą do przodu podczas kaszlu
• Świszczący oddech, czyli gwiżdżący dźwięk podczas oddychania
• Szybki oddech w spoczynku lub podczas snu
• Oddychanie z widocznym wysiłkiem, gdy brzuch wyraźnie się wciąga i wypycha
• Odruchy wymiotne po napadzie kaszlu
• Szybkie męczenie się i rzadsze zabawy niż wcześniej

Łagodną astmę łatwo przeoczyć, a może ona powoli się nasilać. Regularny kaszel nie jest u kota normalny i warto skonsultować go z lekarzem weterynarii.

Jak odróżnić kaszel od zwracania kłaczków

Kot, który zwraca kłaczek, zwykle ma odruchy wymiotne z silnymi skurczami brzucha, a na końcu wydostaje się sierść lub jedzenie. Kaszlący kot zwykle kuli się blisko podłogi, wyciąga szyję nisko do przodu i wydaje suchy, urywany dźwięk. Często nic przy tym nie zwraca.

Jeśli twój kot pozornie raz po raz zwraca kłaczki, a sierść nigdy się nie pojawia, bardziej prawdopodobny jest kaszel. Krótki film z takiego epizodu nagrany telefonem bardzo pomaga lekarzowi weterynarii, ponieważ podczas wizyty kot może nie kaszleć.

Kiedy to nagły przypadek

Ciężki atak astmy może zagrażać życiu. Natychmiast zadzwoń do lekarza weterynarii lub całodobowej lecznicy weterynaryjnej, jeśli zauważysz którykolwiek z tych objawów.

• Oddychanie z otwartym pyszczkiem w spoczynku
• Niebieskie lub szare dziąsła albo język
• Szybki, ciężki oddech, który nie uspokaja się po kilku minutach odpoczynku
• Siedzenie w skulonej pozycji z łokciami odwiedzionymi na zewnątrz, bez chęci położenia się
• Zapaść lub nagłe osłabienie

Stres utrudnia oddychanie, dlatego dobrze jest zadbać o spokój kota i dotykać go jak najmniej. Delikatnie umieść go w transporterze i zadbaj, by w samochodzie było cicho i chłodno. W lecznicy kot w ciężkim stanie zwykle otrzymuje tlen i szybko działające leki rozszerzające drogi oddechowe. Większość badań przeprowadza się dopiero wtedy, gdy kot oddycha swobodniej.

Jak lekarze weterynarii stawiają diagnozę

Nie ma jednego testu na astmę. Lekarze weterynarii stawiają diagnozę, łącząc twój opis, badanie kliniczne i testy wykluczające inne przyczyny kaszlu i utrudnionego oddychania. Choroby serca, nicienie płucne, nicienie sercowe, zakażenia i zmiany rozrostowe w klatce piersiowej mogą dawać podobny obraz.

Lekarz weterynarii osłucha klatkę piersiową i może zalecić badania krwi oraz zdjęcia rentgenowskie klatki piersiowej, które mogą pokazać zmiany w drogach oddechowych. Często wykonuje się test w kierunku nicieni sercowych i specjalne badanie kału w kierunku nicieni płucnych, zwłaszcza u kotów z rejonów, w których te pasożyty występują. Badanie w kierunku nicieni płucnych wymaga świeżego kału i może być potrzebna więcej niż jedna próbka. U niektórych kotów lekarz weterynarii pobiera w znieczuleniu niewielką próbkę płynu z dróg oddechowych lub ogląda je od środka za pomocą cienkiej kamery. W niektórych lecznicach wykonuje się też tomografię komputerową.

Czasami lekarz weterynarii rozpoczyna leczenie i obserwuje reakcję kota. Wyraźna poprawa przemawia za diagnozą. Pomaga też prowadzenie prostego dziennika: kiedy pojawiają się epizody, jak długo trwają i co nowego pojawiło się w tym czasie w domu, np. inny żwirek lub środek czyszczący w sprayu.

Leczenie i inhalatory

Leczenie ma dwa cele. Pierwszym jest długoterminowe wyciszenie stanu zapalnego w drogach oddechowych. Drugim jest szybkie rozszerzenie dróg oddechowych, gdy kot walczy o oddech.

Podstawą długoterminowego leczenia jest lek przeciwzapalny, zwykle kortykosteroid. Można go podawać w tabletkach, w zastrzykach lub przez inhalator. Lek wziewny działa głównie w drogach oddechowych, co może ograniczyć działania niepożądane w innych częściach ciała. Drugi rodzaj leku, nazywany lekiem rozszerzającym oskrzela, rozluźnia mięśnie wokół dróg oddechowych i często jest stosowany jako inhalator ratunkowy przy zaostrzeniach. Lekarze weterynarii stosują go razem z lekiem przeciwzapalnym, ponieważ sam w sobie nie działa na stan zapalny.

Koty nie mogą korzystać z inhalatora tak jak ludzie. Inhalator wkłada się do małej komory inhalacyjnej (spejsera) zakończonej miękką maską. Maskę zakłada się na nos i pyszczek kota, naciska inhalator, a kot wdycha lek przez kilka oddechów. Po pewnym czasie ćwiczeń wiele kotów dobrze to akceptuje.

Przyzwyczajenie kota do maski wymaga cierpliwości. Zacznij od zostawienia komory inhalacyjnej w miejscu, w którym kot może ją obwąchać, i nagradzaj spokojne zainteresowanie smakołykiem. Następnie na sekundę dotknij maską pyszczka kota i powoli dochodź do utrzymania jej na miejscu przez kilka oddechów. Najpierw ćwicz bez leku i poproś lekarza weterynarii lub technika weterynarii o pokazanie techniki.

Większość kotów wymaga leczenia przez całe życie. Lekarz weterynarii zwykle dąży do najmniejszej dawki leku, która utrzymuje objawy pod kontrolą, i może ją z czasem dostosowywać. Najlepiej nie odstawiać ani nie zmieniać leku bez rozmowy z lekarzem weterynarii, ponieważ objawy mogą powrócić.

Ograniczanie czynników wywołujących w domu

Zmiany w domu mogą sprawić, że epizody będą rzadsze. Działają razem z lekami i ich nie zastępują. Typowe czynniki wywołujące to pylący żwirek, dym papierosowy, perfumy i lakier do włosów, odświeżacze powietrza i świece zapachowe, dyfuzory olejków eterycznych, środki do czyszczenia dywanów, zapachowe środki do prania, pleśń, pyłki roślin i kurz domowy.

Wielu opiekunów przechodzi na mało pylący, bezzapachowy żwirek i pali tylko na zewnątrz, z dala od kota. Pomaga też rezygnacja ze sprayów i dyfuzorów w pomieszczeniach, z których korzysta kot, odkurzanie i ścieranie kurzu, gdy kot przebywa w innym pomieszczeniu, oraz usuwanie wilgoci i pleśni. Pomocny może być również oczyszczacz powietrza z filtrem HEPA w pomieszczeniach, w których kot spędza najwięcej czasu.

Nadwaga utrudnia oddychanie, a koty z nadwagą częściej zapadają na astmę. Jeśli twój kot ma nadwagę, zapytaj lekarza weterynarii o bezpieczny plan odchudzania. Nie jest znany sposób zapobiegania samej astmie. Czyste powietrze i prawidłowa masa ciała mogą zmniejszyć ryzyko zaostrzeń.

Uratowane i świeżo adoptowane koty

Kot, który kaszle wkrótce po adopcji, niekoniecznie ma astmę. U uratowanych kotów warto najpierw wykluczyć pasożyty. Koci nicień płucny występuje w całej Europie. Koty zwykle zarażają się nim, polując na gryzonie, ptaki i inne małe zwierzęta, które przenoszą larwy, a ślimaki z muszlą i ślimaki nagie są częścią jego cyklu rozwojowego. Bardziej narażone są bezdomne koty żyjące na zewnątrz oraz młode koty. Nicienie płucne mogą powodować kaszel, wydzielinę z nosa, szybki oddech i trudności z oddychaniem, podobnie jak astma, choć niektóre zarażone koty nie mają żadnych objawów. Nicienie sercowe, przenoszone przez komary, występują w wielu krajach południowej i południowo-wschodniej Europy. U kotów mogą wywoływać kaszel i problemy z oddychaniem, które lekarze weterynarii nazywają chorobą układu oddechowego związaną z nicieniami sercowymi. Żaden z tych pasożytów nie przenosi się bezpośrednio z kota na kota.

W Paw Squadron pierwsze przystanki po każdej akcji ratunkowej to weterynarz i kąpiel. Każde zwierzę przechodzi badanie, odrobaczanie i zabieg przeciw pchłom i innym pasożytom, a każdy kot przed adopcją otrzymuje szczepienia i mikroczip. Niektóre pasożyty wymagają specjalnych badań, więc jeśli twój adoptowany kot zacznie kaszleć, powiedz lekarzowi weterynarii, skąd pochodzi. Ułatwi to dobór odpowiednich badań. Nowy dom oznacza też nowe zapachy i produkty, więc wspomnij również o każdym nowym żwirku, środkach czystości czy zapachach.

U większości kotów astmę da się kontrolować. Dzięki leczeniu, spokojnej codziennej rutynie i mniejszej liczbie czynników wywołujących w domu wiele kotów z astmą cieszy się długim, aktywnym życiem. Jeśli myślisz o adopcji, na stronie Adopcje znajdziesz koty szukające domu, a więcej poradników o zdrowiu jest w dziale PawPedia.