Zapalenie błony naczyniowej oka u kotów: objawy, przyczyny i leczenie

Czym jest zapalenie błony naczyniowej oka

Błona naczyniowa to środkowa warstwa oka. Obejmuje tęczówkę, czyli kolorową część oka, oraz położone za nią ciało rzęskowe, które wytwarza płyn wewnątrz oka. Należy do niej także naczyniówka – warstwa naczyń krwionośnych odżywiająca siatkówkę w tylnej części oka.

Zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego nazywa się zapaleniem przedniego odcinka błony naczyniowej. Zapalenie w tylnej części oka to zapalenie tylnego odcinka błony naczyniowej, a zapalenie obejmujące całą błonę naczyniową określa się jako panuveitis. Zapalenie błony naczyniowej może dotyczyć jednego oka lub obu. Uraz lub guz wewnątrz oka zwykle dotyczy tylko jednego oka. Choroby obejmujące cały organizm częściej dotyczą obu oczu, choć u kotów mogą też zaczynać się tylko w jednym.

Objawy, na które warto uważać

Niektóre koty wyraźnie okazują ból. U innych pojawiają się łagodne zmiany, które rozwijają się powoli i łatwo je przeoczyć, zwłaszcza gdy problem trwa już od jakiegoś czasu. Mogą wystąpić następujące objawy.

• Mrużenie oka lub trzymanie jednego oka na wpół zamkniętego
• Wodnista lub lepka wydzielina
• Wrażliwość na jasne światło
• Zaczerwienienie białka oka lub wewnętrznej strony powiek
• Trzecia powieka widoczna w wewnętrznym kąciku oka
• Zmętniały lub zamglony wygląd oka
• Mała źrenica lub źrenice różnej wielkości
• Zmiana koloru lub struktury tęczówki
• Krew lub jasna warstwa ropy gromadząca się w dolnej części przedniego odcinka oka
• Pocieranie oka łapą, ukrywanie się lub unikanie dotyku w okolicy głowy

Niektóre koty mają też drobne jasne plamki na wewnętrznej powierzchni rogówki, czyli przezroczystej przedniej części oka. To skupiska komórek zapalnych. Jeśli twój kot dodatkowo traci na wadze, ma słaby apetyt lub mało energii, warto przeprowadzić pełne badanie, ponieważ zmiany w oku mogą wskazywać na chorobę, która nie ogranicza się do oka.

Częste przyczyny

U wielu kotów nawet po badaniach nie udaje się ustalić przyczyny. Lekarze weterynarii nazywają to idiopatycznym zapaleniem błony naczyniowej oka i uważa się, że rolę odgrywa w nim układ odpornościowy. W jednym z brytyjskich badań przeanalizowano 92 koty przyjęte w specjalistycznych lecznicach referencyjnych z powodu zapalenia błony naczyniowej oka, które nie było spowodowane urazem. Nieco mniej niż połowa przypadków miała charakter idiopatyczny. Jeśli przyczynę uda się ustalić, często jest to jedna z poniższych.

• Zakaźne zapalenie otrzewnej kotów (FIP) – najczęstsza znana przyczyna w tym brytyjskim badaniu
• Wirus białaczki kotów (FeLV) i wirus niedoboru odporności kotów (FIV)
• Toksoplazmoza – zakażenie jednokomórkowym pasożytem
• Nowotwory, zwłaszcza chłoniak
• Wysokie ciśnienie krwi, u starszych kotów często związane z chorobą nerek lub nadczynnością tarczycy
• Uraz oka, np. zadrapanie lub ugryzienie podczas bójki

Wskazówką może być wiek. W brytyjskim badaniu koty z FIP były zwykle młode, a koty z nowotworami – zwykle starsze. Rzadziej przyczyną są zakażenia grzybicze lub bakteryjne, cukrzyca, drażniące substancje chemiczne w oku albo białko wyciekające z uszkodzonej soczewki.

Kilka z tych przyczyn to poważne choroby, które można leczyć, dlatego lekarze weterynarii zwykle szukają choroby leżącej u podłoża, zanim rozpoznają idiopatyczne zapalenie błony naczyniowej oka. Dobrym przykładem jest FIP. Kiedyś ta choroba niemal zawsze kończyła się śmiercią. Obecnie leczenie przeciwwirusowe pomaga wyzdrowieć większości kotów z FIP, choć nie jest dostępne w każdym kraju. Wczesna diagnoza daje kotu największe szanse.

Kiedy to nagły przypadek

Bolesne oko najlepiej jak najszybciej pokazać lekarzowi weterynarii, w miarę możliwości tego samego dnia. Zapalenie błony naczyniowej oka może szybko uszkodzić oko. Może też przypominać inne pilne problemy, takie jak owrzodzenie rogówki czy jaskra, czyli wysokie ciśnienie wewnątrz oka.

Pilnie skontaktuj się z lekarzem weterynarii, jeśli twój kot nagle wydaje się niewidomy, wpada na przedmioty lub ma rozszerzone źrenice, które pozostają duże w jasnym świetle. To samo dotyczy krwi wewnątrz oka, oka, które wygląda na powiększone lub bardzo zmętniałe, albo silnego bólu, przy którym kot trzyma oko zamknięte. U starszych kotów nagła ślepota z rozszerzonymi źrenicami może być oznaką odwarstwienia siatkówki spowodowanego wysokim ciśnieniem krwi. Szybkie leczenie daje największą szansę na zachowanie wzroku.

Jak lekarze weterynarii stawiają diagnozę

Diagnostyka zaczyna się od dokładnego obejrzenia oka w jasnym świetle i w powiększeniu. Lekarz weterynarii często nakłada barwnik, aby sprawdzić, czy na rogówce nie ma zadrapań ani owrzodzeń, oraz mierzy ciśnienie wewnątrz oka. Przy zapaleniu błony naczyniowej oka ciśnienie jest zwykle niskie, a przy jaskrze wysokie, więc ten pomiar pomaga odróżnić te dwie choroby i ukierunkować leczenie.

Następnie szuka się przyczyny. Często obejmuje to badanie kliniczne, badania krwi i moczu, testy w kierunku FIV i FeLV, badania w kierunku toksoplazmozy i innych zakażeń oraz pomiar ciśnienia krwi. Zdjęcia rentgenowskie lub USG pozwalają poszukać zmian chorobowych w klatce piersiowej i jamie brzusznej. Niektóre koty są kierowane do lekarza weterynarii specjalizującego się w okulistyce, który może szczegółowo zbadać tylną część oka lub przebadać niewielką próbkę płynu z wnętrza oka.

Badania wymagają czasu i mogą być kosztowne, a nawet pełna diagnostyka nie zawsze pozwala ustalić przyczynę. Lekarz weterynarii może pomóc ci zdecydować, które badania są najbardziej sensowne w przypadku twojego kota.

Jak wygląda leczenie

Leczenie ma dwa cele. Pierwszym jest wyciszenie stanu zapalnego i złagodzenie bólu. Drugim – znalezienie i wyleczenie ewentualnej przyczyny leżącej u podłoża.

Zwykle zaczyna się od przeciwzapalnych kropli lub maści do oczu. Często stosuje się krople ze steroidami, ale lekarze weterynarii sięgają po nie dopiero wtedy, gdy test barwnikowy wykaże, że na rogówce nie ma owrzodzenia. Krople rozszerzające źrenicę mogą łagodzić ból wywołany skurczem wewnątrz oka i pomagać zapobiegać przywieraniu tęczówki do soczewki. Niektóre koty potrzebują też leków przeciwzapalnych podawanych doustnie. Lekarze weterynarii starannie dobierają ich rodzaj, ponieważ steroidy podawane doustnie mogą nasilać niektóre zakażenia.

Jeśli uda się ustalić przyczynę, ją również się leczy. Może to oznaczać antybiotyk w przypadku toksoplazmozy, leczenie przeciwwirusowe w przypadku FIP, leki na nadciśnienie lub leczenie przeciwnowotworowe. Koty z idiopatycznym zapaleniem błony naczyniowej oka mogą potrzebować kropli miesiącami, a niektóre wymagają długotrwałego leczenia, aby utrzymać zaostrzenia pod kontrolą.

Regularne wizyty kontrolne pozwalają lekarzowi weterynarii ponownie zmierzyć ciśnienie w oku i dostosować plan leczenia. Zanim odstawisz jakikolwiek lek, zapytaj lekarza weterynarii, nawet jeśli oko wygląda lepiej.

Rokowanie

Przy szybkim leczeniu u wielu kotów poprawa zaczyna się w ciągu dnia lub dwóch, choć ustąpienie zmętnienia lub krwi w oku może potrwać dłużej. Rokowanie zależy od przyczyny i od tego, jak szybko rozpocznie się leczenie. Ciężki lub nawracający stan zapalny może prowadzić do jaskry, zaćmy, przemieszczenia soczewki, odwarstwienia siatkówki lub bliznowatych zrostów, przy których tęczówka przywiera do sąsiednich tkanek. Mogą one spowodować trwałą ślepotę. Jeśli oko trwale straci wzrok i nadal boli, lekarz weterynarii może zaproponować jego usunięcie, aby zakończyć ból.

Ryzyko dla innych zwierząt i ludzi

Samo zapalenie błony naczyniowej oka nie jest zaraźliwe. Niektóre jego przyczyny mogą się przenosić, a ryzyko zależy od konkretnej przyczyny.

FIV przenosi się między kotami głównie przez głębokie rany po ugryzieniach. FeLV przenosi się przez bliski kontakt, np. wzajemne wylizywanie się, ugryzienia oraz wspólne miski lub kuwety. Nie ma dowodów na to, że którykolwiek z tych wirusów wywołuje choroby u ludzi lub psów.

Pasożyt wywołujący toksoplazmozę może zarażać ludzi. Większość osób zaraża się przez niedogotowane mięso, a przegląd badań wykazał, że kontakt z kotami nie był czynnikiem ryzyka. Kot zwykle wydala pasożyta z kałem tylko raz w życiu, przez krótki czas po pierwszym zakażeniu. Wydalone jaja potrzebują co najmniej doby w kuwecie, aby stać się zakaźne, dlatego codzienne sprzątanie kuwety i mycie rąk po nim dodatkowo zmniejsza ryzyko. Kobietom w ciąży i osobom z osłabionym układem odpornościowym zwykle zaleca się unikanie kontaktu ze żwirkiem dla kota. Poproś o radę swojego lekarza.

Zapobieganie

Nie jest znany sposób zapobiegania idiopatycznemu zapaleniu błony naczyniowej oka. Ryzyko związane z wieloma znanymi przyczynami można zmniejszyć. Trzymanie kotów w domu lub w zabezpieczonej przestrzeni na zewnątrz ogranicza bójki, rany po ugryzieniach i polowanie. Zmniejsza to narażenie na FIV, FeLV i toksoplazmozę. Szczepienie przeciw FeLV zaleca się kociętom oraz kotom, które mogą spotykać inne koty na zewnątrz, dlatego zapytaj lekarza weterynarii, czy jest odpowiednie dla twojego kota. Karmienie ugotowanym jedzeniem lub karmą komercyjną zamiast surowego mięsa zmniejsza ryzyko toksoplazmozy. U starszych kotów lekarze weterynarii często zalecają regularne badania kontrolne obejmujące pomiar ciśnienia krwi.

Uratowane i świeżo adoptowane koty

Historia uratowanych kotów często jest nieznana. Życie na ulicy może oznaczać bójki, urazy oczu, polowanie i kontakt z chorymi kotami. W Paw Squadron pierwsze przystanki po każdej akcji ratunkowej to weterynarz i kąpiel, a także badanie, odrobaczanie i zabieg przeciw pchłom i innym pasożytom. Przed adopcją każde zwierzę przechodzi badanie i leczenie oraz otrzymuje szczepienia i mikroczip.

Zmiany w oczach mogą mimo to pojawić się później. Zaplanuj wizytę u swojego lekarza weterynarii wkrótce po adopcji i zabierz otrzymaną dokumentację. Zapytaj, czy wykonano testy na FIV i FeLV, ponieważ zaleca się je, zanim nowy kot pozna inne koty w twoim domu.

Jeśli zauważysz zaczerwienione, zmętniałe lub zmrużone oko, szybko umów wizytę u lekarza weterynarii. Więcej poradników o zdrowiu kotów znajdziesz w dziale PawPedia, a koty szukające domu – na naszej stronie Adopcje.