Giardioza u psów i kotów: objawy, leczenie i zapobieganie

Czym jest Giardia

Giardia to jednokomórkowy organizm zwany pierwotniakiem, o wiele za mały, aby można go było zobaczyć w kale. Przyczepia się do błony śluzowej jelita cienkiego i utrudnia jelitom wchłanianie pokarmu i wody. Zakażone zwierzęta wydalają z kałem maleńkie cysty, a te cysty przenoszą zakażenie.

Jak się przenosi

Zwierzę zaraża się pierwotniakiem Giardia, połykając cysty z kału innego zakażonego zwierzęcia. Pies może pić z kałuży, stawu lub strumienia, lizać trawę w miejscu, gdzie był inny pies, albo zjadać kał, co robi wiele szczeniąt. Kot może zebrać cysty na łapy lub sierść we wspólnej kuwecie i połknąć je podczas mycia się. Cysty mogą się znajdować także na miskach na jedzenie i wodę, zabawkach i legowiskach.

Cysty mogą zarazić inne zwierzę zaraz po wydaleniu i wystarczy ich zaledwie kilka. W chłodnych, wilgotnych miejscach mogą przetrwać tygodnie, a nawet miesiące.

Cysty zwykle pojawiają się w kale w ciągu około dwóch tygodni od zakażenia. Zakażone zwierzę może je wydalać przez tygodnie lub miesiące, niezależnie od tego, czy wygląda na chore, i wciąż na nowo zarażać siebie oraz zwierzęta, z którymi mieszka.

Ryzyko dla innych zwierząt i ludzi

Giardia łatwo przenosi się między zwierzętami tego samego gatunku. Jeśli jeden pies w domu jest zakażony, pozostałe psy są zagrożone, a to samo dotyczy kotów. Lekarz weterynarii może zaproponować zbadanie pozostałych zwierząt. Psy i koty zwykle są nosicielami różnych typów Giardia, dlatego przeniesienie zakażenia między psem a kotem wydaje się rzadkie.

Ryzyko dla ludzi jest niskie. Typy zakażające psy i koty zwykle różnią się od tych, które wywołują chorobę u ludzi, a eksperci w dziedzinie zdrowia publicznego twierdzą, że zarażenie się pierwotniakiem Giardia od własnego zwierzęcia jest mało prawdopodobne. Ryzyko nie jest jednak zerowe, dlatego warto starannie dbać o higienę, zwłaszcza w domach, w których są małe dzieci lub osoby z osłabionym układem odpornościowym. Każdy domownik, który również ma biegunkę, może rozważyć wizytę u swojego lekarza.

Objawy, na które warto uważać

Wiele zakażonych zwierząt, zwłaszcza dorosłych psów, nie ma żadnych objawów. Jeśli objawy się pojawiają, dotyczą głównie przewodu pokarmowego.

• Miękki, jasny lub tłusty kał, często ze śluzem i o silnym, nieprzyjemnym zapachu
• Biegunka, która pojawia się i ustępuje na przestrzeni dni lub tygodni
• Więcej gazów niż zwykle lub objawy bólu brzucha
• Utrata masy ciała
• Mniej energii niż zwykle lub słaby apetyt
• Wymioty, choć zdarzają się rzadziej

Krew w kale nie jest typowa dla zakażenia pierwotniakiem Giardia. Jeśli ją zauważysz, przyczyną może być coś innego – zamiast pierwotniaka Giardia lub równolegle z nim.

Kiedy to nagły przypadek

U zdrowego dorosłego zwierzęcia sama Giardia rzadko zagraża życiu. Głównym niebezpieczeństwem jest odwodnienie spowodowane przedłużającą się biegunką, które może szybko rozwinąć się u małych szczeniąt i kociąt, starszych zwierząt oraz zwierząt z innymi chorobami. Skontaktuj się z lekarzem weterynarii tego samego dnia lub z całodobową lecznicą weterynaryjną, jeśli zauważysz którykolwiek z tych objawów.

• Krew w kale lub czarny, smolisty kał
• Powtarzające się wymioty lub zwierzę zwraca wypitą wodę
• Osłabienie, zapaść lub nietypowe wyciszenie
• Suche lub lepkie dziąsła albo zapadnięte oczy
• Szczeniak lub kociak z biegunką, który przestaje jeść lub pić
• Spuchnięty lub bolesny brzuch

U młodego szczeniaka, który nie został w pełni zaszczepiony, wymioty i krwista biegunka mogą też być objawami parwowirozy – poważnej choroby wirusowej, która wymaga pilnego leczenia. Przy łagodniejszej biegunce, która trwa dłużej niż dzień lub dwa albo wciąż wraca, dobrym pomysłem jest zwykła wizyta u lekarza weterynarii ze świeżą próbką kału.

Jak lekarze weterynarii diagnozują i leczą parwowirozę

Diagnostyka zaczyna się od próbki kału. Lekarz weterynarii może szukać cyst pod mikroskopem, wykonać test wykrywający białka pierwotniaka Giardia albo wysłać próbkę do laboratorium. Cysty są wydalane z przerwami, więc jeden wynik ujemny nie zawsze wyklucza obecność pierwotniaka Giardia. Lekarze weterynarii często proszą o próbki z kilku dni lub stosują więcej niż jeden test.

Dodatni wynik testu nie zawsze oznacza, że potrzebne jest leczenie. Wytyczne weterynaryjne zazwyczaj zalecają leczenie zwierząt, które mają biegunkę lub inne objawy. W przypadku zwierząt bez objawów lekarz weterynarii ocenia sytuację, biorąc pod uwagę na przykład to, czy zwierzę mieszka z wieloma innymi zwierzętami, małymi dziećmi lub osobami z osłabionym układem odpornościowym.

Leczenie zwykle polega na kuracji lekiem przeciwpasożytniczym podawanym doustnie przez kilka dni. Czasem lekarz weterynarii łączy dwa leki lub powtarza kurację, a także może zalecić na pewien czas łatwostrawną dietę. Warto przeprowadzić pełną kurację, nawet jeśli kał wcześniej zacznie wyglądać normalnie.

Kąpiel często jest częścią planu leczenia. Cysty przyklejają się do sierści wokół ogona i tylnych łap, a zwierzę może je ponownie połknąć podczas mycia się. Wielu lekarzy weterynarii zaleca kąpiel na koniec leczenia, a czasem także na jego początku. W przypadku kota lekarz weterynarii może zaproponować umycie tylko okolicy wokół ogona. Zapytaj lekarza weterynarii, jakiego szamponu użyć.

Lekarz weterynarii może zlecić kontrolne badanie kału. Niektóre testy jeszcze przez jakiś czas dają wynik dodatni, nawet jeśli leczenie zadziałało, dlatego lekarz weterynarii interpretuje wynik, biorąc pod uwagę, jak czuje się twoje zwierzę. Giardia często wraca, ponieważ zwierzę ponownie zaraża się nią z otoczenia, więc sprzątanie w domu jest równie ważne jak lek.

Sprzątanie i zapobieganie w domu

Nie ma zalecanej szczepionki przeciw pierwotniakowi Giardia. Międzynarodowe wytyczne dotyczące szczepień odradzają stosowanie istniejących szczepionek przeciw Giardia, a w większości krajów nie są już one sprzedawane. Zapobieganie sprowadza się do higieny, czystej wody i badań kału zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii.

W trakcie leczenia i przez kilka tygodni po nim kilka nawyków pomaga zapobiec ponownemu zakażeniu. Sprzątaj kał co najmniej raz dziennie i wyrzucaj go do zwykłych śmieci. Codziennie myj miski na jedzenie i wodę bardzo gorącą wodą. Pierz legowiska i miękkie zabawki w wysokiej temperaturze. Często czyść kuwety i przed ponownym napełnieniem pozwól im całkowicie wyschnąć. Twarde podłogi i klatki kenelowe czyść myjką parową lub środkiem dezynfekującym zaleconym przez lekarza weterynarii. Cysty najlepiej przeżywają w wilgoci, dlatego suszenie jest częścią sprzątania.

Trawę i glebę trudno wyczyścić, dlatego na zewnątrz najbardziej pomaga szybkie sprzątanie kału i wysychanie na słońcu. Staraj się nie pozwalać zwierzęciu pić z kałuż, stawów ani strumieni i zabieraj na spacery świeżą wodę. Myj ręce po sprzątaniu kału, czyszczeniu kuwety, podawaniu leków lub kąpaniu zwierzęcia.

Dlaczego to ważne w przypadku zwierząt uratowanych i adoptowanych

W całej Europie badania wykazują obecność pierwotniaka Giardia łącznie u zaledwie kilku procent psów i kotów domowych. Odsetek różni się w zależności od regionu i jest znacznie wyższy u zwierząt poniżej pierwszego roku życia oraz w miejscach, gdzie wiele zwierząt żyje razem, takich jak schroniska.

W badaniu opublikowanym w 2015 r. przebadano około 1600 psów z kilku krajów Europy Południowo-Wschodniej, w tym z Bułgarii, Macedonii Północnej i Serbii. Obecność pierwotniaka Giardia wykryto u mniej więcej co trzeciego psa oraz u ponad połowy psów przebywających w schroniskach. Wszystkie próbki, w których dodatkowo określono typ, zawierały typy psie i żadna nie zawierała typów zwykle wiązanych z chorobą u ludzi.

Zwierzęta z ulicy dzielą przestrzeń i wodę z wieloma innymi. Akcja ratunkowa, podróż i nowy dom są stresujące, a stres może wywołać objawy u zwierzęcia, które dotąd bezobjawowo było nosicielem pierwotniaka Giardia. Miękki kał w pierwszych tygodniach może mieć wiele przyczyn, w tym zmianę karmy, a Giardia jest jedną z nich.

W Paw Squadron pierwsze przystanki po każdej akcji ratunkowej to lekarz weterynarii i kąpiel. Każde zwierzę jest badane, odrobaczane i przechodzi zabieg przeciw pchłom i innym pasożytom, a przed adopcją każde zwierzę jest szczepione i otrzymuje mikroczip. Giardia może jednak pojawić się później. Cysty są wydalane z przerwami i łatwo je przeoczyć, rutynowa dawka leku odrobaczającego może nie usunąć pierwotniaka Giardia, a zwierzę może w każdej chwili ulec nowemu zakażeniu.

Jeśli zwierzę dopiero co trafiło do ciebie z adopcji, warto wkrótce po jego przyjeździe odwiedzić własnego lekarza weterynarii ze świeżą próbką kału, zwłaszcza jeśli masz inne zwierzęta. Europejskie wytyczne dotyczące pasożytów zalecają badanie nowych szczeniąt i kociąt, które dołączają do domu z innymi zwierzętami. Jeśli to możliwe, przez pierwsze tygodnie trzymaj miski, legowisko i kuwetę nowego zwierzęcia osobno.

Zakażenie pierwotniakiem Giardia jest częste i zwykle poddaje się leczeniu, a większość zwierząt dobrze wraca do zdrowia przy odpowiednim leczeniu i dobrej higienie w domu. Jeśli masz pytania o opiekę, jaką nasze zwierzęta otrzymują przed adopcją, zajrzyj do FAQ lub odwiedź stronę Adopcje.