Kedilerde Kronik Böbrek Hastalığı: Belirtileri, Beslenme ve Bakım

Böbreklerde neler olur

Sağlıklı böbrekler kandaki atıkları süzer, vücuttaki su ve tuz dengesini korur. Ayrıca kan basıncının düzenlenmesine yardımcı olur ve vücuda kırmızı kan hücresi üretmesini bildiren bir hormon üretirler. Böbrek dokusu kaybedildikçe sağlam kalan kısım bu kaybı telafi etmek için daha çok çalışır. Belirtiler genellikle ancak böbrek işlevinin büyük bir bölümü kaybedildikten sonra ortaya çıkar. Hastalığın uzun süredir gelişmekte olmasına rağmen aniden başlamış gibi görünebilmesinin nedeni budur.

En büyük risk etkeni yaştır. Birçok kedide kesin neden hiçbir zaman bulunamaz. Bilinen nedenler arasında uzun süreli böbrek enfeksiyonları, böbreklerden idrar akışını engelleyen taşlar, zehirlerin daha önce yol açtığı böbrek hasarı ve lenfoma gibi bazı kanser türleri yer alır. Böbreklerde sıvı dolu kistlerin büyüdüğü polikistik böbrek hastalığı kalıtsaldır. En sık İran kedilerinde, zaman zaman da birkaç başka ırkta görülür.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Başlangıçta çoğu kedi sağlıklı görünür. Sahiplerin fark ettiği ilk değişiklik çoğu zaman susamanın artmasıdır. Kedi daha fazla su içer, su kabına daha sık gider ve kum kabında daha büyük topaklar bırakır. Bazı kediler lavabo gibi yeni yerlerde su aramaya başlar.

Hastalık ilerledikçe başka belirtiler de ortaya çıkar. Kedi daha az yer ve kilo kaybeder. Tüyleri mat ya da bakımsız görünür. Bazı kediler kusar, kabız olur veya her zamankinden daha çok uyur. Nefesi amonyak gibi kokabilir ve ağzında yaralar oluşabilir. Soluk diş etleri, KBH’li kedilerde yaygın olan ve onları yorgun ve güçsüz bırakan anemiye (kansızlığa) işaret edebilir.

Bu değişiklikler yavaş geliştiği için kolayca gözden kaçabilir. Yaşlı bir kedide kilo kaybı, kedi hâlâ keyifli görünse bile veteriner randevusu almak için iyi bir nedendir.

Ne zaman acil durumdur

KBH’li kedilerde ani kötüleşmeler olabilir ve bazı sorunlar bekleyemez. Kedinizde aşağıdaki belirtilerden herhangi biri görülürse hemen veteriner hekiminize veya bir acil veteriner kliniğine başvurun.

• Bir günden uzun süredir yemek yemiyor veya tekrar tekrar kusuyor
• Çok güçsüz görünüyor, yığılıp kalıyor ya da saklanıp yerinden kalkmıyor
• Aniden eşyalara çarpıyor ya da göz bebekleri büyümüş ve parlak ışıkta da büyük kalıyor
• Nöbet geçiriyor, dengesiz yürüyor ya da kafası karışmış görünüyor
• Kum kabında ıkınıyor ve çok az idrar yapıyor ya da hiç yapamıyor
• Zambak bitkisi çiğnemiş veya antifriz yalamış olabilir

Yaşlı kedilerde ani körlüğe çoğu zaman retinanın yerinden ayrılmasına yol açabilen yüksek kan basıncı neden olur. Tedaviye çok hızlı başlanırsa görme bazen kurtarılabilir. Zambaklar ve antifriz, mümkün olduğunca hızlı tedavi gerektiren ayrı bir hastalık olan akut böbrek hasarına neden olur. Gerçek zambaklarda ve gün zambaklarında, bir yaprak ya da taç yaprağından alınan küçük bir ısırık, tüylerden yalanan biraz polen veya vazodaki su bir kediyi zehirleyebilir.

Veteriner hekimler nasıl teşhis eder

Tanı, muayene ve evde gözlemledikleriniz hakkındaki sorularla başlar. Kan testleri, böbreklerin uzaklaştırması gereken kreatinin ve üre gibi atık maddeleri ölçer. Birçok laboratuvar, hastalığın daha erken döneminde yükselme eğiliminde olan bir belirteç olan SDMA’yı da ölçer. İdrar testi, böbreklerin idrarı ne kadar iyi konsantre ettiğini, idrara protein kaçıp kaçmadığını ve enfeksiyon belirtisi olup olmadığını gösterir.

KBH’li kedilerde yüksek kan basıncı yaygın olduğu için veteriner hekiminiz genellikle kan basıncını da ölçer. Ultrason veya röntgen, böbreklerin boyutunu ve şeklini gösterebilir ve taş ya da kist olup olmadığını ortaya koyabilir. Değişikliğin kalıcı olduğunu doğrulamak için testler çoğu zaman birkaç hafta sonra tekrarlanır.

Veteriner hekimler ardından International Renal Interest Society’nin geliştirdiği bir sistemi kullanarak hastalığı 1’den 4’e kadar evrelendirir. Evre, tedaviye yön vermeye yardımcı olur ve neler beklenebileceği konusunda kabaca bir fikir verir. Erken evrelerde teşhis edilen kediler, 4. evrede teşhis edilenlere göre genellikle çok daha uzun yaşar.

Tedavi ve böbrek diyeti

KBH’nin kesin bir tedavisi yoktur. Tedavinin amacı hasarı yavaşlatmak, belirtileri hafifletmek ve kedinin yemek yemeye devam etmesini ve yeterince sıvı almasını sağlamaktır. Plan, hastalığın evresine ve her kedinin test sonuçlarına bağlıdır.

Genellikle ilk adım böbrek diyetidir. Bu reçeteli mamalarda fosfor daha düşüktür ve yüksek kaliteli protein azaltılmış miktarda bulunur. Araştırmalar, böbrek diyetiyle beslenen KBH’li kedilerin normal mamayla beslenenlere göre daha uzun yaşama eğiliminde olduğunu gösteriyor. Ne zaman başlayacağınızı veteriner hekiminiz söyleyecektir. Genellikle en iyi sonuç, kediniz iştahını hâlâ korurken erken başlamakla alınır.

Geçişi birkaç hafta içinde yavaş yavaş yapın; iki mamayı karıştırın ve ilerledikçe yeni mamadan biraz daha fazla ekleyin. Kediniz hastayken yeni diyete başlamamaya çalışın, çünkü kedi bir mamayı kendini kötü hissetmesiyle ilişkilendirip daha sonra reddedebilir. Aynı nedenle hapları başka bir ödül mamasının ya da yiyeceğin içinde verin. Böbrek diyetlerinin tadı daha az cazip olabilir; denenebilecek birkaç farklı tat ve doku vardır.

En önemlisi kedinizin yemek yemeye devam etmesidir. Kediniz böbrek diyetini kabul etmezse bunu veteriner hekiminize söyleyin; size başka seçenekler önerebilir.

Test sonuçlarına bağlı olarak veteriner hekim ilaçlar da önerebilir. Bu ilaçlar bulantıyı yatıştırabilir, iştahı artırabilir, besinlerden emilen fosforu azaltabilir, potasyum takviyesi sağlayabilir, kan basıncını kontrol altında tutabilir, idrarla protein kaybını azaltabilir veya anemiyi tedavi edebilir. Bazı kedilere deri altından ek sıvı verilmesi gerekir. Birçok sahip, klinik nasıl yapılacağını gösterdikten sonra bunu evde yapmayı öğrenir. Çok az yiyen bir kedi için besleme tüpü yararlı olabilir. Tüp, su ve ilaç vermeyi de kolaylaştırır.

Evde bakım

Her gün uygulayacağınız birkaç alışkanlık, kedinizin daha fazla su almasına ve veteriner hekiminizin değişiklikleri erken fark etmesine yardımcı olur.

• Diyete su katan yaş mama verin
• Evin farklı yerlerine birkaç su kabı koyun ve bir evcil hayvan su çeşmesi deneyin
• KBH’li kediler daha fazla idrar yaptığı için kum kaplarını temiz ve kolay ulaşılabilir tutun
• Kedinizi düzenli aralıklarla tartın ve sonuçları not edin
• İştahta, kusmada ve kum kabı alışkanlıklarında görülen değişiklikleri not edin ve kontrollerde paylaşın
• İlaçları reçete edildiği şekilde verin ve yeni bir ilaç ya da takviye eklemeden önce veterinere danışın

İnsanlar için üretilen ağrı kesiciler kediler için güvenli değildir. Bazıları kediler için zehirlidir, bazıları ise böbreklere zarar verebilir. Kontrol muayenelerini planlandığı zamanda yaptırın. Veteriner hekiminiz hastalığın nasıl seyrettiğini görmek ve tedavi planını ayarlamak için kan, idrar ve kan basıncı testlerini tekrarlayacaktır.

Korunma ve düzenli kontroller

Kronik böbrek hastalığının çoğu önlenemez, çünkü en büyük rolü yaş oynar. Hayvan sahiplerinin elindeki en iyi araç erken teşhistir. Kedi hekimliği uzmanları, 7 yaşından büyük kediler için kilo ve kan basıncı ölçümünü de içeren 6 ayda bir sağlık kontrolü ile en az yılda bir kez kan ve idrar testleri önerir. Testler, böbreklerdeki değişiklikleri kedi henüz hasta görünmeden, yani beslenmenin ve diğer bakım önlemlerinin en çok fayda sağlayabileceği dönemde ortaya çıkarabilir.

Ani böbrek hasarı riskini de azaltabilirsiniz. Kedi olan hiçbir eve zambak sokmayın; buna kesme çiçekler de dâhildir. Antifrizi ve diğer kimyasalları ulaşılamayacak yerlerde saklayın ve dökülenleri hemen temizleyin. Yaş mama ve bol miktarda taze su her kedi için akıllıca alışkanlıklardır.

Kronik böbrek hastalığı bulaşıcı değildir. Bir kediden diğerine, köpeklere ya da insanlara geçmez. Kronik böbrek hastalığı olan bir kedi diğer evcil hayvanlarla güvenle yaşayabilir.

Yaşlı bir kediyi sahiplenmek

Birçok kurtarılmış kedinin geçmişi hakkında çok az şey bilinir ve yaşları çoğu zaman tahminidir. Paw Squadron’da her kurtarmadan sonraki ilk duraklar veteriner ve banyodur; sahiplenmeden önce her hayvanın kontrolü, tedavisi ve aşıları yapılır ve mikroçipi takılır. Yetişkin ya da yaşlı bir kedi sahiplenirseniz, ilk ziyarette kendi veteriner hekiminize kan ve idrar testlerinin anlamlı olup olmadığını sorun. Sonuçlar, ilerleyen yıllarda karşılaştırma yapmak için bir başlangıç değeri sunar; böylece küçük değişiklikler daha kolay fark edilir.

Doğru mama, düzenli kontroller ve dikkatli bir sahiple, kronik böbrek hastalığı olan birçok kedi yıllarca iyi bir yaşam sürer. Daha fazla bakım rehberini PawPedia’da bulabilir ya da yuva arayan kedilerle tanışmak için Sahiplendirme sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.