Kedilerde Mesane Taşları ve İdrar Yolu Tıkanıklığı: Belirtileri, Tedavisi ve Önlenmesi

Kristaller, taşlar ve tıkaçlar nedir

Kristaller, veteriner hekimin idrar tahlili sırasında mikroskop altında gördüğü küçük mineral tanecikleridir. Tek başlarına çoğu zaman zararsızdırlar. Hatta örnek alındıktan sonra, idrar tezgâhta ya da buzdolabında soğurken bile oluşabilirler. Bu nedenle veteriner hekimler, kristallerin önemli olup olmadığına karar vermeden önce çoğu zaman taze bir örneği yeniden kontrol eder.

Ürolit olarak da adlandırılan taşlar, sert mineral topaklarıdır. Genellikle mesanede bulunurlar, ancak böbreklerde de oluşabilirler. Kedilerde en sık görülen iki tür strüvit ve kalsiyum oksalattır. Kedide hangi türün bulunduğunu bilmek büyük fark yaratır, çünkü bu iki tür farklı yollarla tedavi edilir ve önlenir.

Üretral tıkaçlar yumuşak ve sıkıştırılabilir yapıdadır. Minerallerden, hücrelerden ve mukusa benzer bir proteinden oluşurlar ve erkek kedilerde tıkanıklığın yaygın bir nedenidir. İdrar yolu belirtileri olan pek çok kedide ise hiç taş ya da tıkaç bulunmaz. En sık konulan tanı, belirgin bir nedeni olmayan ve stresle bağlantılı bir mesane iltihabı olan feline idiyopatik sistittir.

Hangi kediler daha yüksek risk altında

Tıkanıklık riski en yüksek olanlar, kısırlaştırılmış olsun ya da olmasın, erkek kedilerdir. Üretraları dişilerinkinden daha uzun ve daha dardır; bu yüzden bir dişinin dışarı atabileceği küçük bir taş ya da tıkaç, erkekte takılıp kalabilir. Dişilerde de taş ve mesane iltihabı görülür ve onların da aynı şekilde vakit kaybetmeden bakıma ihtiyacı vardır.

İdrar yolu sorunları en çok, fazla kilolu ve pek hareketli olmayan orta yaşlı kedilerde görülür. Diğer etkenler arasında az su içmek, dışarıda çok az zaman geçirerek ya da hiç dışarı çıkmadan ev içindeki kum kabını kullanmak, birkaç başka kediyle birlikte yaşamak ve taşınma ya da yeni bir evcil hayvan gibi değişikliklerin yarattığı stres yer alır. İdrar yolu enfeksiyonları, bazı ilaçlar ve kalıtsal etkenler de belirli taş türlerinde rol oynayabilir.

Beslenme, daha az göze çarpan bir şekilde de önemlidir. Strüviti kontrol altına almak için tasarlanmış bazı mamalar, kalsiyum oksalat taşı riskini artırabilir. Veteriner hekimlerin idrar yolu diyetini ancak bir kedinin gerçekte neye ihtiyacı olduğunu öğrendikten sonra önermelerinin nedenlerinden biri budur.

Taşlar ve tıkanıklıklar bulaşıcı değildir. Kediler arasında geçmez, köpeklere ya da insanlara da bulaşmaz. Yine de aynı evdeki kediler, aynı mama ya da aynı stresli değişiklik gibi ortak risk faktörlerini paylaşabilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Belirtilerin çoğu kum kabında ve çevresinde ortaya çıkar. Neden ister taş, ister tıkaç, ister mesane iltihabı olsun, belirtiler aynı görünür; bu yüzden aralarındaki farkı anlamanın yolu veteriner muayenesidir.

• Kum kabına sık sık gitme
• Ikınma ya da her seferinde yalnızca az miktarda idrar yapma
• İdrar yapmaya çalışırken inleme ya da miyavlama
• Pembe ya da kırmızı idrar veya kumda kan
• Kum kabının dışına idrar yapma
• Genital bölgeyi her zamankinden fazla yalama

Birdenbire kum kabının dışına idrar yapan bir kedi ağrı çekiyor olabilir. Cezalandırmak stresi artırır ve durumu daha da kötüleştirebilir; bu nedenle bu değişikliği olası bir sağlık sorunu olarak ele almak ve veteriner randevusu almak faydalı olur.

Ne zaman acil durumdur

İdrar yapamayan bir kedinin, gece ya da gündüz fark etmeksizin hemen veteriner hekime götürülmesi gerekir. Bu durum en çok erkeklerde görülür. Kedi tekrar tekrar kum kabına gider, çömelir ve ıkınır, ancak yalnızca birkaç damla idrar çıkarır ya da hiç çıkaramaz. Sahipler bazen bu ıkınmayı kabızlık sanır. Erkek bir kedide, bir veteriner hekim kontrol edene kadar tıkanıklık olduğunu varsaymak en güvenli yoldur.

Tıkanıklık sürdükçe kedi yüksek sesle miyavlayabilir, yemeyi bırakabilir, kusabilir, daha az hareket edebilir ve güçsüzleşebilir ya da çok sessizleşebilir. Karnına dokunulduğunda ağrı olabilir. İdrar vücuttan atılamadığında atık maddeler ve potasyum kanda birikir. Yüksek potasyum kalbi yavaşlatabilir ve ritmini bozabilir. Tedavi edilmezse, tamamen tıkanmış bir kedi iki ila üç gün içinde, bazen daha da erken ölebilir.

Emin değilseniz veteriner hekiminizi ya da en yakın acil veteriner kliniğini arayın ve gördüklerinizi anlatın. Erken aramak, geçip geçmeyeceğini görmek için beklemekten daha güvenlidir.

Veteriner hekimler nedeni nasıl bulur

Veteriner hekim genellikle işe karnı nazikçe elleyerek başlar. İdrar yapamayan bir kedide dolu ve ağrılı bir mesane, tıkanıklığa işaret eder. İdrar tahlili; kanı, kristalleri, enfeksiyon belirtilerini ve idrarın ne kadar konsantre olduğunu gösterir. İdrar kültürü bakteri olup olmadığını kontrol eder. Kan tahlilleri, böbreklerin bu durumla nasıl başa çıktığını ve potasyumun yüksek olup olmadığını gösterir.

Röntgen, oldukça küçük olanlar dâhil taşların çoğunu gösterir. Birkaç taş türü röntgende görünmez; bunlar ultrasonla bulunabilir. Bir taş çıkarıldığında ya da idrarla atıldığında veteriner hekimler, analiz için bir laboratuvara gönderilmesini önerir. Taşın tam türü, tedavi ve yeni taşların önlenmesi için en iyi yol göstericidir.

Nasıl tedavi edilir

Tıkanmış bir kedi önce stabilize edilir. Bu genellikle damar yoluyla sıvı tedavisi, ağrı kesici ve potasyumu düşürüp kalbi korumaya yönelik tedavi anlamına gelir. Ardından veteriner hekim, sedasyon ya da anestezi altında üretraya ince bir kateter yerleştirir. Tıkaç ya da taş yıkanarak dışarı atılır veya mesaneye geri itilir. Kedilerin çoğu, mesane ve böbrekler toparlanırken birkaç gün hastanede kalır; bazılarının daha uzun süre kalması gerekir.

Mesane taşlarının tedavisi türlerine bağlıdır. Strüvit taşları çoğu zaman reçeteli bir diyetle eritilebilir. Kedilerde bu süreç çoğu zaman iki ila dört hafta sürer; büyük taşlarda daha uzun sürebilir. Diyet yalnızca kedi başka hiçbir şey yemezse işe yarar ve veteriner hekim gidişatı röntgen ya da ultrasonla kontrol eder. Küçülmekte olan bir taş yine de üretraya geçebilir; bu nedenle bu süre boyunca tıkanıklık belirtilerini yakından izlemekte fayda vardır.

Kalsiyum oksalat taşları diyetle eritilemez. Belirtilere yol açtıklarında ya da tıkanıklığa neden olabilecek durumdaysalar veteriner hekimler bu taşları çıkarır. Pek çok kedide taşlar mesane ameliyatıyla alınır ve kediler genellikle hızla iyileşir. Çok küçük taşlar bazen ameliyat gerekmeden, anestezi altında yıkanarak dışarı atılabilir; bazı uzman klinikler ise taşları lazerle parçalayabilir. Erkek kedilerde dar üretraları nedeniyle bu seçenekler daha sınırlıdır.

Diğer tedavilere rağmen tekrar tekrar tıkanan kedilere perineal üretrostomi adı verilen bir ameliyat önerilebilir. Bu ameliyat üretrayı genişletir; böylece küçük tıkaçlar ve taşlar geçebilir ve yeniden tıkanma riski azalır. Yine de sonrasında taş ve mesane iltihabı görülebilir. Bu ameliyattan sonraki ilk yıl içinde yaklaşık dört kediden birinde bakteriyel idrar yolu enfeksiyonu gelişir; bu yüzden takip amaçlı idrar tahlilleri de planın bir parçasıdır.

Bir taş ya da tıkanıklık sonrasında veteriner hekimler genellikle düzenli aralıklarla idrar kontrolleri, bazen de görüntüleme önerir. Bu, tekrarlayan bir sorunun erken yakalanmasına yardımcı olur.

Evde riski azaltma

Çoğu kedi için en faydalı değişikliklerden biri daha fazla su tüketimidir. Seyreltik idrar, mineralleri birbirine yapışıp topaklanmadan önce vücuttan dışarı taşır. Yaş mama büyük ölçüde sudan oluşur; bu yüzden beslenmenin tamamında ya da bir kısmında yaş mama vermek kedinin günlük su alımını artırır.

• Veteriner hekiminiz onaylarsa yaş mama verin ve mama değişikliklerini kademeli olarak yapın
• Evin çeşitli yerlerinde taze ve temiz su bulundurun
• Reçeteli idrar yolu diyetini yalnızca veteriner hekiminiz kedinizin taş türü için önerdiğinde kullanın

Strüvit taşı geçirmiş kediler çoğu zaman yeni strüvit oluşumunu daha az olası kılan bir mamayla beslenmeye devam eder. Kalsiyum oksalat taşı geçirmiş kedilerin farklı bir plana ihtiyacı vardır; bu yüzden seçimi taş analizi belirler. Düzenli idrar tahlilleri planın işe yarayıp yaramadığını gösterir. Kum kabı düzeni, sağlıklı kilo ve stresi azaltmanın yolları için kedilerde sistit rehberimize bakın.

Kurtarılmış ve yeni sahiplenilmiş kediler

Yeni bir eve taşınmak her kedi için büyük bir değişikliktir; stres ve günlük düzendeki değişiklikler de idrar yolu sorunlarıyla bağlantılıdır. Kısırlaştırılmış erkekler dâhil erkek kediler, tıkanıklığa en yatkın gruptur; bu yüzden belirtileri ilk günden bilmek faydalı olur. İlk haftalarda kum kabını gözden kaçırmayın; kedinizin ne sıklıkla tuvaletini yaptığını ve idrar topaklarının boyutunun normal görünüp görünmediğini not edin.

Kedi sağlığı ve bakımıyla ilgili daha fazla rehber için PawPedia’ya göz atın. Yuva bekleyen hayvanlarla tanışmak için Sahiplendirme sayfamızı ziyaret edin.