Emziren Köpeklerde Mastitis: Belirtiler, Tedavi ve Bakım

Nedenleri

Çoğu vaka, bakterilerin meme başı yoluyla meme bezine girmesiyle başlar. Bunlar genellikle sağlıklı bir köpeğin derisinde yaşayan stafilokoklar, streptokoklar ve E. coli gibi yaygın bakterilerdir. Bakteriler meme bezine kan dolaşımı yoluyla da ulaşabilir.

Bazı durumlar bu olasılığı artırır. Kirli ya da nemli altlık, meme başlarını daha fazla bakteriye maruz bırakır. Yavruların keskin tırnakları, bakterilerin içeri girmesine olanak veren küçük çizikler bırakabilir. Biriken ve boşaltılmayan süt meme bezini iltihaplandırabilir; bu nedenle ani sütten kesme ya da yavruların erken kaybı veya anneden erken ayrılması riski artırır. Mastitis, yalancı gebelik geçiren bir köpekte de, ortada yavru olmadığı hâlde vücudu süt ürettiğinde ortaya çıkabilir.

Mastitis diğer köpeklere veya insanlara bulaşıcı kabul edilmez. Annenin kendi meme bezinde gelişir. Yine de iyi hijyen hem anneye hem de yavrulara yardımcı olur. Meme bezlerine dokunmadan önce ve sonra ellerinizi yıkayın, irin veya açık yara varsa tek kullanımlık eldiven takın ve kirlenen altlığı hemen değiştirin.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Anne emzirdiği sürece meme bezlerine ve meme başlarına her gün bakmak ve onları nazikçe elle yoklamak faydalı olur. Sağlıklı süt beyazımsı görünür. Mastitis belirtileri şunlardır:

• Şişmiş, sert, sıcak ya da dokunulduğunda ağrılı bir veya daha fazla meme bezi
• Bir meme bezinin üzerinde kırmızı ya da mor deri
• Kanlı, sarı, bulanık, koyu kıvamlı ya da irin gibi görünen süt
• Yavrular emmeye çalıştığında annenin uzaklaşması ya da yavrularına daha az ilgi göstermesi
• İştah azalması, halsizlik veya ateş
• Çok ağlayan, huzursuz görünen ya da kilo almayan yavrular

Erken evrede çok az şişlik olabilir. Yavruları günde bir kez mutfak tartısında tartmak, bir sorunu erkenden yakalamanın basit bir yoludur. Yavruların kilo almayı bırakması ilk belirti olabilir.

Şişmiş meme bezleri her zaman mastitis anlamına gelmez. Süt biriktiğinde meme bezleri dolgun ve gergin hissedilebilir; yalancı gebelik geçiren bir köpeğin meme bezleri de büyüyebilir. Emzirmeyen bir köpekteki kitleler, meme tümörleri de dâhil olmak üzere başka nedenlerle veteriner kontrolü gerektirir. Veteriner muayenesi bu durumları birbirinden ayırt edebilir.

Ne zaman acil durumdur

Ağır mastitis hızla kötüleşebilir. Birden fazla meme bezi enfekte olabilir; apse ya da ölü doku (kangren) oluşabilir. Bu durum, sepsis adı verilen ve tüm vücuda yayılan bir enfeksiyona yol açabilir. Aşağıdakilerden herhangi birini fark ederseniz gece ya da gündüz fark etmeksizin hemen bir veterineri arayın:

• Koyu mor veya siyaha dönen, morarmış görünen ya da açılan bir meme bezi
• Bir meme bezinden gelen irin veya kötü koku
• Annenin kusması, çok güçsüz ya da durgun olması veya yemeyi reddetmesi
• Sürekli ağlayan, dokunulduğunda soğuk ya da güçsüz gelen veya kilo kaybeden yavrular

Yeni doğmuş yavruların vücut rezervleri çok azdır. Yeterli süt alamazlarsa bir iki gün içinde ciddi şekilde hastalanabilirler; bu nedenle aç ve ağlayan yavrular, veterineri aynı gün aramak için bir nedendir.

Veteriner hekimler nasıl teşhis eder

Veteriner genellikle annenin ve her bir meme bezinin tam muayenesiyle başlar. Çoğu zaman bu, mastitisi doğrulamak için yeterlidir. Veteriner ayrıca etkilenen meme bezinden küçük bir süt örneği alıp beyaz kan hücreleri (lökositler) ve bakteriler açısından mikroskop altında inceleyebilir.

Süt kültürü hangi bakterilerin bulunduğunu ve bunlara karşı hangi antibiyotiklerin etkili olduğunu gösterir. Özellikle ilk tedavi işe yaramadığında faydalıdır. Kan testleri vücudun enfeksiyona ne kadar güçlü tepki verdiğini gösterir; ultrason ise meme bezinin içindeki apse gibi değişiklikleri gösterebilir. Yavruları tartıyorsanız ölçümleri yanınızda götürün. Bu değerler, veterinerin yavruların yeterli süt alıp almadığını değerlendirmesine yardımcı olur.

Nasıl tedavi edilir

Tedavi, annenin ne kadar hasta olduğuna bağlıdır. Mastitisli birçok köpek evde tedavi edilebilir; bu da annenin yavrularıyla birlikte kalmasını sağlar. Veteriner genellikle bir antibiyotik ve ağrı kesici reçete eder. Bazı ilaçlar süte geçer; bu nedenle veteriner, emen yavrular için güvenli kabul edilen ilaçları seçer. Başka herhangi bir ilaç vermeden önce veterinere danışmak en doğrusudur, çünkü insanlar için kullanılan bazı ağrı kesiciler köpekler için zararlıdır.

Veteriner, evde ağrıyan meme bezine günde birkaç kez ılık kompres uygulamayı ve sütü nazikçe sağarak bezi boşaltmayı size gösterebilir. Meme bezinin boşaltılması ağrıyı hafifletir ve iyileşmesine yardımcı olur. Bunu ne sıklıkla yapmanız gerektiğini veteriner size söyleyecektir.

Ağır vakalarda genellikle hastanede yatış gerekir. Orada anneye serumla damar yoluyla sıvı ve ilaç verilebilir. Bir apsenin açılıp boşaltılması gerekebilir. Meme bezinin bir kısmı ölmüşse hasarlı dokunun, bazen de meme bezinin tamamının cerrahi olarak alınması gerekebilir.

Zamanında tedaviyle çoğu köpek iyi bir şekilde iyileşir ve belirtiler genellikle iki ila üç hafta içinde geriler. Enfeksiyon kan dolaşımına yayıldıktan sonra hastalığın seyri daha belirsizdir; bu nedenle erken tedavi önemlidir.

Tedavi sırasında emzirme

Birçok sahip, yavruların emmeye devam edip edemeyeceğini merak eder. Birçok hafif vakada veteriner hekimler yavruların emmeye devam etmesine izin verir. Hatta bazıları, düzenli olarak boşaltılması meme bezindeki sütün akıp gitmesine yardımcı olduğu için yavruların etkilenen meme bezinden emmesini teşvik eder. Diğerleri ise yavruların yalnızca sağlıklı meme bezlerini kullanmasını tercih eder. Doğru plan veterinerin bulgularına bağlıdır; bu nedenle hangi yönde karar verecek olursanız olun önce veterinere danışın.

Birkaç meme bezi enfekte olduğunda, annenin yavrular için güvenli olmayan bir ilaca ihtiyacı olduğunda ya da anne yavruları emzirmeyecek kadar hasta veya ağrılı olduğunda, yavruların bir meme bezinden uzak tutulması ya da bir süre biberonla beslenmesi gerekebilir. Acı çeken bir anne yavrularını kendiliğinden de reddedebilir. Bir meme bezi açıksa ya da akıntı varsa, yavruların o bezden emip ememeyeceğini veterinere sorun.

Yavruların ek beslenmeye ihtiyacı varsa genellikle piyasada satılan bir yavru köpek süt ikamesi tercih edilir. Ne kadar ve ne sıklıkla besleyeceğinizi veterinere sorun. Her yavruyu her gün aynı saatte tartmaya devam edin. Düzenli kilo artışı, yeterince beslendiklerini gösterir. Kilo kaybeden ya da kilo almayı bırakan bir yavrunun aynı gün veteriner kontrolünden geçmesi gerekir.

Risk nasıl azaltılır

İyi bir doğum alanı hijyeni birçok vakayı önler. Altlığı temiz ve kuru tutun; en az günde bir kez, kirlenirse daha erken değiştirin. Doğum kutusunda pürüzlü ya da keskin kenarlar olup olmadığını kontrol edin. Meme başlarını çizmemeleri için yavruların tırnaklarının uçlarını düzenli olarak kesin. Yavruların tüm meme bezlerini kullandığından emin olmak için birkaç emzirmeyi izleyin. Hiçbir yavrunun emmediği bir meme bezi dolup ağrılı hâle gelebilir; bir yavruyu nazikçe o meme bezine yönlendirebilirsiniz.

Sütten kesme en iyi kademeli yapıldığında sonuç verir. Ani sütten kesme, sütün meme bezlerinde birikip kalmasına neden olabilir. Yavrular ayrıldığında sütün kesilmesine nasıl yardımcı olabileceğinizi veterinerinize sorun. Bu aşamada meme bezlerini ovmak ya da sağmak daha fazla süt üretilmesine yol açabilir; bu yüzden bunu yalnızca veteriner önerirse yapmak en doğrusudur. Yavrular sütten kesildikten sonra yapılan kısırlaştırma, gelecekteki gebelikleri, kızgınlık döngülerini ve yalancı gebelikleri önler. Zamanlama konusunda veteriner size yol gösterebilir.

Kurtarılan ve geçici yuvadaki anneler

Kurtarma grupları sıklıkla gebe köpekleri ya da yavrularıyla birlikte bulunan anneleri yanlarına alır. Dışarıda doğum yapan bir anne, meme başları çizilmiş hâlde ve meme bezlerini kimse kontrol etmeden kirli zeminde emzirmiş olabilir. Bu nedenle bir eve geldiği ilk günden itibaren her gün kontrol etmek yerinde olur.

Paw Squadron’da her kurtarmadan sonraki ilk duraklar veteriner ve banyodur; bu sırada veteriner kontrolü, iç parazit tedavisi ve pirelere ve diğer parazitlere karşı tedavi yapılır. Emziren bir anneye bakıyorsanız veterinerinizden meme bezlerini kontrol etmesini ve sağlıklı meme bezlerinin elle nasıl hissedildiğini size göstermesini isteyin.

Yavrular yeni yuvalarına gittiğinde annenin sütünün kesilmesi için zaman gerekir. Yavruları sütten kesildikten kısa süre sonra bir anne köpeği sahiplenirseniz, evdeki ilk günlerde meme bezlerini nazikçe yoklayın. Bezlerden biri sıcak, sert ya da ağrılı hâle gelirse veterineri arayın. Yeni bir köpekle ilgili daha fazla yardım için SSS bölümümüze ve PawPedia’daki diğer rehberlere bakın.