Köpeklerde Bakteriyel Deri Enfeksiyonları (Piyoderma): Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Piyoderma nedir

Piyoderma kelimesi deride irin anlamına gelir. Köpeklerde en sık rol oynayan bakteri Staphylococcus pseudintermedius’tur. Bu mikrop sağlıklı köpek derisinde zarar vermeden yaşar. Derinin doğal savunmasını zayıflatan bir durum olduğunda enfeksiyona yol açar.

Veteriner hekimler piyodermayı ne kadar derine indiğine göre tanımlar. Yüzey enfeksiyonları yalnızca derinin en üst katmanını etkiler. Hot spot’lar ve deri kıvrımlarındaki enfeksiyonlar bu gruba girer. Yüzeysel piyoderma kıl foliküllerine kadar ulaşır ve en yaygın türdür. Derin piyoderma derinin daha alt katmanlarına yayılır. Kıl folikülleri patlayarak ağrılı çıbanlar oluşturabilir; bu soruna fronküloz denir. Derin enfeksiyonlar daha ciddidir ve iyileşmeleri daha uzun sürer.

Küçük yavrularda yavru piyoderması ya da impetigo adı verilen daha hafif bir form görülebilir. Genellikle karın, kasık ve koltuk altlarının seyrek tüylü derisinde küçük sivilceler şeklinde ortaya çıkar.

Neden olur

Köpeklerin çoğunda piyoderma ikincildir. Önce başka bir sorun deriye zarar verir ve bakterilere çoğalma fırsatı tanır. Alerjiler çok yaygın bir tetikleyicidir. Buna pire alerjisi, çevresel alerjiler ve besin alerjileri dâhildir. Kaşıntı; kaşınmaya, yalamaya ve kemirmeye yol açar ve bu da deri bariyerini bozar.

Diğer yaygın tetikleyiciler pireler, akarlar ve keneler, tiroid bezinin az çalışması ya da Cushing hastalığı gibi hormon bozuklukları ve sürekli sıcak ve nemli kalan deridir. Derin deri kıvrımları, ıslak ya da keçeleşmiş tüyler nemi deriye temas eder hâlde tutabilir. Kesikler, sıyrıklar ve ısırıklar, kirli yataklar ve yetersiz tüy bakımı da rol oynar. Bağışıklık sistemini zayıflatan her şey enfeksiyonları daha olası hâle getirebilir. Buna steroidler gibi bazı ilaçlar da dâhildir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Yüzeysel piyoderma çoğu zaman sivilceye (akneye) çok benzer. Tüylerin seyrek olduğu karın, kasık ve koltuk altlarına yakından bakın. Sırtta ve yanlarda deriyi görmek için tüyleri aralayın.

• Bazılarının ortasında beyaz ya da sarı irin bulunan küçük kırmızı kabarıklıklar
• Kabuklanma ve yara kabukları
• Kabarıklıklar patladığında geride kalan, kenarları soyulan yuvarlak, pullu halkalar
• Yer yer tüy dökülmesi, bazen küçük yuvarlak alanlar hâlinde
• Kepeklenen ya da pul pul dökülen deri
• Hafif ya da şiddetli olabilen kaşıntı
• Deriden gelen hoş olmayan bir koku

Derin piyoderma farklı görünür. Deri şişmiş, ağrılı ve sıcak olabilir. Kanama, akan irin, kalın kabuklar ve keskin bir koku fark edebilirsiniz. Çoğu zaman patileri, yüzü ve dirsekler ile topuk eklemleri gibi bası noktalarını etkiler. Derin enfeksiyonu olan birçok köpek bölgeye dokunulmasını istemez.

Piyoderma, saçkırana ve akarların neden olduğu uyuza çok benzeyebilir. Bunlar farklı tedavi gerektirir; bu yüzden belirtiler hafif görünse bile veteriner kontrolü yaptırmaya değer.

Veteriner hekim ne zaman aynı gün aranmalı

Yüzeysel enfeksiyonların çoğu acil durum değildir. Birkaç kabarıklık ya da kabuk için birkaç gün içinde alınacak normal bir veteriner randevusu genellikle yeterlidir. Derin enfeksiyonlarda bakterilerin kan dolaşımına karışma riski daha yüksektir; bu nedenle bazı belirtiler daha hızlı müdahale gerektirir. Bunlardan herhangi birini fark ederseniz veteriner hekiminizi aynı gün arayın.

• Şişmiş, çok ağrılı, kanayan ya da irin akan deri
• Hızla yayılan kızarıklık ya da yaralar
• Deri yaralarının yanı sıra halsiz, iştahsız ya da ateşli bir köpek
• Deri yaraları olan ve aynı zamanda güçsüz ya da hasta görünen küçük bir yavru
• Tedavi sırasında kötüleşen yaralar

Veteriner hekimler nedeni nasıl bulur

Veteriner hekiminiz kaşıntı, beslenme, parazit kontrolü, geçmişteki deri sorunları ve köpeğinizin kullandığı ilaçlar hakkında sorular soracaktır. Ardından deriyi yakından inceler. Çoğu durumda şeffaf bantla ya da bir sürüntü çubuğuyla deriden örnek alır ve mikroskop altında inceler. Bu inceleme bakterileri, maya mantarlarını ve enfeksiyonla savaşan hücreleri gösterir. Deri kazıntıları akarları araştırmak için alınır. Tüy örnekleri ya da mantar kültürü ise saçkıranı araştırmak içindir.

Duyarlılık testiyle (antibiyogram) birlikte yapılan bakteri kültürü, hangi bakterilerin bulunduğunu ve hangi antibiyotiklerin bunlara karşı etkili olacağını gösterir. Veteriner hekimler bunu genellikle derin enfeksiyonlarda, tekrarlayan enfeksiyonlarda, birkaç kez antibiyotik kürü almış köpeklerde ve ilk tedaviyle düzelmeyen vakalarda önerir. Dirençli stafilokok bakterilerinin daha yaygın hâle geldiği günümüzde bu test daha da önemlidir.

Enfeksiyonlar tekrarlamaya devam ederse veteriner hekim hormon sorunlarını araştırmak için kan testleri, sıkı bir eliminasyon diyeti denemesi ya da alerji araştırması önerebilir. Tetikleyiciyi bulmak, tekrarlayan enfeksiyonları önlemenin en iyi yoludur.

Nasıl tedavi edilir

Tedavinin iki bölümü vardır. Bir bölümü enfeksiyonu temizler. Diğer bölümü nedeni kontrol altına alır. Yüzey ve yüzeysel enfeksiyonlarda güncel veteriner kılavuzları tek başına deriye uygulanan tedavileri tercih eder. Bunlar arasında klorheksidin gibi antiseptik maddeler içeren ilaçlı şampuanlar, spreyler, mendiller veya köpükler bulunur. Banyolar başlangıçta çoğu zaman haftada iki ya da üç kez yaptırılır. Şampuanı durulamadan önce veteriner hekiminizin önerdiği süre boyunca deride bırakın. Orta ve uzun tüylü köpeklerde tüylerin kısaltılması tedavinin deriye ulaşmasına yardımcı olur.

Antibiyotik tabletler esas olarak derin enfeksiyonlarda ve deriye uygulanan tedaviyle geçmeyen yüzeysel enfeksiyonlarda kullanılır. İlaçlı banyolara genellikle bunlarla birlikte devam edilir. Veteriner hekimler artık ilk kürü daha kısa reçete etme ve ardından tedaviyi bırakma ya da sürdürme kararını vermeden önce deriyi yeniden kontrol etme eğilimindedir. Derin enfeksiyonlar çoğu zaman birkaç haftalık tedavi gerektirir; bazıları daha uzun sürer. Deri daha iyi göründüğü için tabletleri erken bırakmak enfeksiyonun geri dönmesine yol açabilir; bu nedenle herhangi bir değişiklik yapmadan önce veteriner hekiminize danışın.

Evde sivilceleri sıkmaktan ya da çıbanları açmaktan kaçının. Bu, bakterileri daha derine itebilir ve bölgeyi daha ağrılı hâle getirebilir. Herhangi bir krem, kaşıntı giderici ilaç ya da elinizde kalan tabletleri kullanmadan önce veteriner hekiminize danışın, çünkü bazı ürünler enfeksiyonların geçmesini zorlaştırabilir. Alerji gibi uzun süreli tetikleyicileri olan köpekler, alevlenmeler arasında bakterileri baskı altında tutmak için düzenli ilaçlı banyolara ihtiyaç duyabilir.

Diğer evcil hayvanlara ve insanlara bulaşma

Köpeklerde piyoderma genellikle, bir tetikleyici deriyi zayıflattıktan sonra zaten kendi derilerinde yaşayan bakterilerden gelişir. Bu nedenle genellikle köpekler arasında bulaşıcı kabul edilmez. Ancak bazı tetikleyiciler yayılabilir. Pireler ve bazı akarlar evcil hayvanlar arasında kolayca geçer; bu yüzden evdeki diğer hayvanların da tedaviye ihtiyacı olup olmadığını veteriner hekiminize sorun.

İnsanlar da bazen aynı bakteriyi köpeklerden kapabilir. İnsanlarda enfeksiyon nadirdir. Görüldüğünde genellikle köpeklerle yakın teması olan kişilerde deri ya da yara enfeksiyonu şeklindedir. Dirençli suşları hem evcil hayvanlarda hem de insanlarda tedavi etmek daha zordur.

Basit hijyen önlemleri riski azaltır. Yaralara dokunduktan, köpeğinizi yıkadıktan ya da tedavi uyguladıktan sonra ellerinizi yıkayın. Köpeğinizin yatağını sık sık yıkayın. Bağışıklık sistemi zayıf olan, açık yarası bulunan ya da yakın zamanda ameliyat olmuş kişiler ekstra özen göstermek ve doktorlarından tavsiye almak isteyebilir. Saçkıran ve bazı uyuz türleri piyodermaya benzeyebilir ve diğer hayvanlara ve insanlara gerçekten de bulaşır; bu da yeni ortaya çıkan deri sorunlarını kontrol ettirmek için bir neden daha sunar.

Korunma

Korunma, tetikleyicilere odaklanır. Veteriner hekiminizin önerdiği şekilde düzenli pire ve parazit kontrolüne devam edin. Köpeğinizi yüzdükten ya da banyodan sonra iyice kurulayın ve deri kıvrımlarına ayrıca dikkat edin. Keçeleşmiş tüylerin nemi ve kiri hapsetmemesi için düzenli olarak tarayın ve tüy bakımını yapın. Yatağını temiz ve kuru tutun. Köpeğinizin alerjisi varsa veteriner hekiminizin oluşturduğu uzun vadeli plana uyun. Yeni kabarıklıklar ya da kabuklar ortaya çıktığında erkenden veteriner hekiminize başvurun, çünkü küçük enfeksiyonların tedavisi daha kolaydır.

Yeni sahiplenilmiş köpekler

Sokaktan kurtarılan köpekler pireler, akarlar, kir ve küçük yaralarla yaşamış olabilir. Bunların hepsi deriye zarar verebilir ve bakterilerin yerleşmesine olanak tanıyabilir. Paw Squadron’da her kurtarmanın ardından ilk duraklar veteriner ve banyodur. Her hayvan veteriner kontrolünden geçirilir, iç parazit tedavisi yapılır ve pirelere ve diğer parazitlere karşı tedavi uygulanır. Sahiplendirilmeden önce her hayvan ayrıca tedavi edilir, aşılanır ve ona mikroçip takılır.

Deri sorunları daha sonra da ortaya çıkabilir; örneğin bir alerji kendini göstermeye başladığında. Yeni sahiplendiğiniz köpekte kabarıklıklar, kabuklar ya da yeni bir kaşıntı ortaya çıkarsa bir veteriner randevusu alın ve köpeğinizle birlikte verilen tüm sağlık kayıtlarını yanınızda götürün. Deri, kulaklar ve parazitler hakkında daha fazla rehberi PawPedia’da bulabilirsiniz.