Ο οιστρικός κύκλος της σκύλας: τι είναι φυσιολογικό και πότε να επισκεφθείτε κτηνίατρο

Τα τέσσερα στάδια του κύκλου

Οι κτηνίατροι χωρίζουν τον κύκλο σε τέσσερα στάδια. Οι ιδιοκτήτες προσέχουν κυρίως τα δύο πρώτα, τα οποία μαζί αποτελούν αυτό που συνήθως αποκαλούμε οίστρο.

• Προοίστρος. Το αιδοίο διογκώνεται και εμφανίζεται αιματηρό έκκριμα. Τα αρσενικά σκυλιά έλκονται από εκείνη, αλλά δεν τα δέχεται ακόμη. Αυτό το στάδιο διαρκεί κατά μέσο όρο περίπου εννέα ημέρες.
• Οίστρος. Γίνεται δεκτική στο ζευγάρωμα και μπορεί να μένει ακίνητη ή να παραμερίζει την ουρά της όταν πλησιάζει ένα αρσενικό. Το έκκριμα συχνά γίνεται πιο ανοιχτόχρωμο, ροζ ή αχυροκίτρινο. Και αυτό το στάδιο διαρκεί κατά μέσο όρο περίπου εννέα ημέρες, και κατά τη διάρκειά του γίνεται η ωορρηξία.
• Διοίστρος. Οι ορμόνες της αλλάζουν, σταματά να δέχεται αρσενικά και το αιδοίο επανέρχεται σιγά σιγά στο φυσιολογικό του μέγεθος. Αυτό το στάδιο διαρκεί περίπου δύο μήνες ή λίγο περισσότερο, είτε είναι έγκυος είτε όχι.
• Άνοιστρος. Μια φάση ηρεμίας αρκετών μηνών, κατά την οποία η μήτρα επανέρχεται πριν από τον επόμενο κύκλο.

Άλλα συνηθισμένα σημάδια κατά τον οίστρο είναι η συχνότερη ούρηση, το μαρκάρισμα με ούρα, το γλείψιμο της γεννητικής περιοχής, η ανησυχία και το αυξημένο ενδιαφέρον για τους αρσενικούς σκύλους. Ορισμένες σκύλες καθαρίζουν τόσο καλά τον εαυτό τους, ώστε οι ιδιοκτήτες τους βλέπουν πολύ λίγο αίμα.

Πόσο διαρκεί ο οίστρος και πόσο συχνά έρχεται

Το αιματηρό έκκριμα συνήθως διαρκεί περίπου δύο έως τρεις εβδομάδες. Κάθε στάδιο διαφέρει πολύ από σκύλα σε σκύλα. Ένας προοίστρος μόλις λίγων ημερών, ή ένας που διαρκεί σχεδόν τρεις εβδομάδες, μπορεί κι αυτός να είναι φυσιολογικός.

Οι περισσότερες σκύλες έρχονται σε οίστρο κάθε πέντε έως έντεκα μήνες, με μέσο όρο περίπου τους επτά μήνες. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου δύο φορές τον χρόνο. Στις μικρόσωμες φυλές ο κύκλος μπορεί να επαναλαμβάνεται τρεις φορές τον χρόνο. Ορισμένες γιγαντόσωμες φυλές, καθώς και φυλές όπως το Μπασέντζι, μπορεί να έχουν κύκλο μόνο μία φορά τον χρόνο.

Ο πρώτος οίστρος έρχεται συνήθως σε ηλικία από 6 έως 24 μηνών. Οι μικρόσωμες φυλές τείνουν να ξεκινούν νωρίτερα, ενώ οι μεγαλόσωμες και οι γιγαντόσωμες αργότερα. Στις νεαρές σκύλες οι κύκλοι είναι συχνά ακανόνιστοι, και μπορεί να χρειαστούν έως και δύο χρόνια μέχρι να σταθεροποιηθεί ένα μοτίβο. Αν σημειώνετε την ημερομηνία έναρξης και λήξης κάθε οίστρου, ο κτηνίατρός σας θα μπορεί πιο εύκολα να εντοπίσει ένα πρόβλημα αργότερα.

Ασυνήθιστοι κύκλοι που μπορεί να είναι φυσιολογικοί

Ο διχασμένος οίστρος ξεκινά με διόγκωση και αιμορραγία, που στη συνέχεια υποχωρούν πριν γίνει η ωορρηξία. Συνήθως ακολουθεί ένας πλήρης οίστρος μέσα σε ένα έως δύο μήνες. Ο διχασμένος οίστρος είναι πιο συχνός στον πρώτο κύκλο μιας σκύλας και συχνά είναι ακίνδυνος. Αν επαναλαμβάνεται, ζητήστε από τον κτηνίατρό σας να την εξετάσει.

Ο σιωπηλός οίστρος είναι ένας κύκλος με πολύ μικρή διόγκωση ή ελάχιστο έκκριμα, παρότι ο οργανισμός της περνά από τα φυσιολογικά στάδια. Ο πιο συνηθισμένος λόγος είναι απλώς ότι δεν το πρόσεξε κανείς. Τα αρσενικά σκυλιά συχνά εξακολουθούν να δείχνουν ενδιαφέρον.

Ορισμένες νεαρές σκύλες, συχνότερα μεγαλόσωμων φυλών, εμφανίζουν οίδημα του βλεννογόνου του κόλπου κατά τον οίστρο. Μια ροζ ή κόκκινη μάζα ιστού μπορεί να προβάλλει από το αιδοίο. Τείνει να μικραίνει όταν τελειώσει ο οίστρος, αλλά συνήθως επανεμφανίζεται σε κάθε κύκλο. Ζητήστε από τον κτηνίατρό σας να την εξετάσει.

Όταν ο οίστρος διαρκεί υπερβολικά

Μια αιμορραγία που συνεχίζεται πολύ πέρα από τις τρεις εβδομάδες είναι καλός λόγος να καλέσετε τον κτηνίατρό σας. Όταν τα σημάδια του οίστρου διαρκούν περίπου έξι εβδομάδες ή περισσότερο, οι κτηνίατροι συνήθως μιλούν για παρατεταμένο οίστρο. Συμβαίνει όταν τα οιστρογόνα εξακολουθούν να επιδρούν στον οργανισμό της για πολύ μεγάλο διάστημα.

Μια συνηθισμένη αιτία είναι η ωοθυλακική κύστη, ένας σάκος γεμάτος υγρό σε μια ωοθήκη, που δεν απελευθερώνει το ωάριό του και συνεχίζει να παράγει οιστρογόνα. Λιγότερο συχνά, υπεύθυνος είναι ένας όγκος της ωοθήκης που παράγει οιστρογόνα. Ένας σκύλος μπορεί επίσης να προσλάβει οιστρογόνα από εξωτερική πηγή, για παράδειγμα γλείφοντας ή τρίβοντας το σώμα του σε δέρμα όπου κάποιος έχει απλώσει ορμονική κρέμα, γέλη ή σπρέι. Στις στειρωμένες σκύλες, αυτού του είδους η έκθεση μπορεί να προκαλέσει διογκωμένο αιδοίο και έκκριμα που μοιάζουν ακριβώς με οίστρο.

Η μακροχρόνια έκθεση στα οιστρογόνα μπορεί να βλάψει τον μυελό των οστών, όπου παράγονται τα κύτταρα του αίματος. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία, προβλήματα αιμορραγίας και λοιμώξεις, και η βλάβη μπορεί να είναι μόνιμη. Η περίσσεια οιστρογόνων μπορεί επίσης να προκαλέσει τριχόπτωση και στις δύο πλευρές του σώματος, που συχνά ξεκινά γύρω από τη γεννητική περιοχή, καθώς και πιο σκούρο και παχύ δέρμα. Ένας παρατεταμένος οίστρος μπορεί επίσης να κάνει πιο πιθανή αργότερα την πυομήτρα, μια σοβαρή λοίμωξη της μήτρας.

Πότε είναι επείγον

Ορισμένα σημάδια χρειάζονται κτηνίατρο την ίδια μέρα. Καλέστε αμέσως τον κτηνίατρό σας ή ένα κτηνιατρείο επειγόντων περιστατικών αν παρατηρήσετε οποιοδήποτε από τα παρακάτω.

• Πυώδες, δύσοσμο ή καφέ έκκριμα, ιδίως τις εβδομάδες μετά το τέλος ενός οίστρου
• Πρησμένη ή τεντωμένη κοιλιά, έμετοι ή απώλεια όρεξης
• Πίνει νερό και ουρεί πολύ περισσότερο από το συνηθισμένο
• Αδυναμία, κατάρρευση, ωχρά ούλα ή μικρές μελανιές στο δέρμα ή στα ούλα
• Έντονη αιμορραγία που μουσκεύει γρήγορα το κρεβατάκι ή δεν μειώνεται
• Πυρετός ή μια σκύλα που φαίνεται απαθής και αδιάθετη

Η πυομήτρα εμφανίζεται τις περισσότερες φορές ένα έως δύο μήνες μετά από έναν οίστρο, αν και μπορεί να εκδηλωθεί οποιαδήποτε στιγμή από λίγες εβδομάδες έως περίπου τέσσερις μήνες μετά. Χωρίς άμεση θεραπεία μπορεί γρήγορα να γίνει απειλητική για τη ζωή, και αν ο τράχηλος της μήτρας είναι κλειστός, μπορεί να μην υπάρχει καθόλου έκκριμα, μόνο μια σκύλα που αρρωσταίνει όλο και περισσότερο. Για όλα τα σημάδια και τη θεραπεία, δείτε το άρθρο για την πυομήτρα στη σκύλα.

Πώς το διερευνούν οι κτηνίατροι

Ο κτηνίατρός σας θα ρωτήσει πότε ξεκίνησε ο οίστρος, πώς εξελίχθηκαν οι προηγούμενοι κύκλοι, αν θα μπορούσε να έχει ζευγαρώσει και αν κάποιος στο σπίτι χρησιμοποιεί ορμονικά σκευάσματα. Ακολουθεί η κλινική εξέταση. Μια συνηθισμένη εξέταση είναι το κολπικό επίχρισμα: λαμβάνεται δείγμα κυττάρων με μάκτρο και εξετάζεται στο μικροσκόπιο, ώστε να φανεί σε ποιο στάδιο του κύκλου βρίσκεται και πόσο έντονα δρουν τα οιστρογόνα στον οργανισμό της. Οι εξετάσεις αίματος μπορούν να μετρήσουν την προγεστερόνη, που δείχνει αν έχει γίνει ωορρηξία, ενώ η γενική εξέταση αίματος ελέγχει για αναιμία και άλλα σημάδια προβλήματος στον μυελό των οστών. Το υπερηχογράφημα μπορεί να δείξει τις ωοθήκες και τη μήτρα, αν και οι μικρές κύστεις δεν εντοπίζονται πάντα εύκολα.

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία. Σε επίμονο οίστρο, η στείρωση με αφαίρεση των ωοθηκών και της μήτρας είναι συνήθως η προτιμώμενη και πιο μόνιμη λύση. Αν το ζώο προορίζεται για αναπαραγωγή, ο κτηνίατρος μπορεί πρώτα να δοκιμάσει ορμονική θεραπεία ώστε να γίνει ωορρηξία και στη συνέχεια να το παρακολουθεί στενά για πυομήτρα. Όταν τα οιστρογόνα προέρχονταν από κάποιο ορμονικό σκεύασμα στο σπίτι, τα σημάδια συχνά υποχωρούν μόλις σταματήσει η έκθεση. Ο κτηνίατρός σας θα σας εξηγήσει ποιες επιλογές ταιριάζουν στον σκύλο σας.

Φροντίδα κατά τον οίστρο και πρόληψη

Ένας φυσιολογικός οίστρος δεν χρειάζεται ιατρική θεραπεία, και μερικές συνήθειες βοηθούν να μείνει ασφαλής. Καλό είναι να την έχετε με λουρί στις βόλτες, να μένετε μαζί της όποτε βρίσκεται έξω και να την κρατάτε μακριά από αρσενικά που δεν είναι στειρωμένα, γιατί μπορεί να προσπαθήσουν επίμονα να την πλησιάσουν. Είναι φρόνιμο να αποφεύγετε τα πάρκα σκύλων μέχρι να τελειώσει εντελώς ο οίστρος, γιατί μπορεί να μείνει έγκυος σε οποιαδήποτε στιγμή κατά τη διάρκειά του. Στρωσίδια που πλένονται ή ειδικά βρακάκια υγιεινής για σκύλους βοηθούν να διατηρείται το σπίτι καθαρό. Αν συμβεί ακούσιο ζευγάρωμα, επικοινωνήστε σύντομα με τον κτηνίατρό σας για να συζητήσετε τις επιλογές.

Η στείρωση σταματά τους κύκλους οίστρου και προλαμβάνει την εγκυμοσύνη και την πυομήτρα. Μπορεί επίσης να μειώσει τον κίνδυνο όγκων του μαστού. Πολλοί κτηνίατροι προτιμούν να περιμένουν περίπου δύο έως τρεις μήνες μετά από έναν οίστρο πριν από τη στείρωση, γιατί η αιμάτωση της μήτρας είναι μεγαλύτερη κατά τη διάρκεια του οίστρου και αμέσως μετά. Η καλύτερη ηλικία και χρονική στιγμή διαφέρουν από σκύλο σε σκύλο, οπότε ρωτήστε τον κτηνίατρό σας τι ταιριάζει στον δικό σας. Ο οδηγός μας για τα υπέρ και τα κατά της στείρωσης ενός θηλυκού σκύλου εξετάζει πιο αναλυτικά τα οφέλη, τους κινδύνους και τη χρονική στιγμή.

Αν υιοθετήσατε μια σκύλα

Στους ενήλικους διασωσμένους θηλυκούς σκύλους, το αναπαραγωγικό ιστορικό είναι συχνά άγνωστο. Στην Paw Squadron, κάθε ζώο περνά κτηνιατρικό έλεγχο, αποπαρασίτωση, εμβολιασμούς και τοποθέτηση μικροτσίπ πριν από την υιοθεσία. Ζητήστε τον ιατρικό της φάκελο και ελέγξτε αν αναφέρει ότι είναι στειρωμένη. Αν δεν είστε σίγουροι, ο κτηνίατρός σας μπορεί να σας βοηθήσει να το διαπιστώσετε. Ένας οίστρος μετά την υιοθεσία συνήθως σημαίνει ότι έχει ακόμη τις ωοθήκες της.

Αν ένας σκύλος που είναι γνωστό ότι έχει στειρωθεί δείχνει σημάδια οίστρου, μια πιθανή αιτία είναι το σύνδρομο υπολειμματικής ωοθήκης. Ένα μικρό κομμάτι ωοθήκης έμεινε στη θέση του κατά τη χειρουργική επέμβαση και εξακολουθεί να λειτουργεί. Τα σημάδια μπορεί να εμφανιστούν μήνες ή ακόμη και χρόνια μετά τη στείρωση. Οι κτηνίατροι μπορούν να το επιβεβαιώσουν με επιχρίσματα και εξετάσεις αίματος, μεταξύ των οποίων μια ορμονική εξέταση που ανιχνεύει ωοθηκικό ιστό, και να το αντιμετωπίσουν αφαιρώντας τον ιστό που απέμεινε. Μια άλλη αιτία που πρέπει να αποκλειστεί είναι οι ορμονικές κρέμες ή τα σπρέι που χρησιμοποιούν άνθρωποι μέσα στο σπίτι.

Η αιματηρή έκκριση δεν σημαίνει πάντα οίστρο. Ο μεταδοτικός αφροδίσιος όγκος του σκύλου είναι ένας καρκίνος που μεταδίδεται από σκύλο σε σκύλο κατά το ζευγάρωμα, καθώς και με το γλείψιμο ή το μύρισμα. Στα θηλυκά μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία από το αιδοίο, που εύκολα μπερδεύεται με οίστρο. Είναι σπάνιος στη Βόρεια και τη Δυτική Ευρώπη, αλλά εξακολουθεί να εμφανίζεται σε περιοχές της Νότιας και της Ανατολικής Ευρώπης, κυρίως εκεί όπου πολλοί σκύλοι κυκλοφορούν ελεύθεροι. Συνήθως ανταποκρίνεται καλά στη θεραπεία. Αν η αιμορραγία σας φαίνεται ασυνήθιστη, πείτε στον κτηνίατρό σας από πού προέρχεται ο σκύλος σας.

Για περισσότερους οδηγούς σχετικά με τη φροντίδα ενός υιοθετημένου σκύλου, περιηγηθείτε στην PawPedia ή διαβάστε τις συχνές ερωτήσεις μας.