Cieczka u suk: co jest normalne, a kiedy udać się do lekarza weterynarii

Cztery fazy cyklu

Lekarze weterynarii dzielą cykl na cztery fazy. Opiekunowie zauważają głównie dwie pierwsze, które razem tworzą to, co potocznie nazywa się cieczką.

• Proestrus (przedrujka). Srom obrzęka i pojawia się krwista wydzielina. Samce interesują się suką, ale ona jeszcze ich nie akceptuje. Ta faza trwa średnio około dziewięciu dni.
• Estrus (ruja właściwa). Suka staje się gotowa do krycia i może stać nieruchomo lub odsuwać ogon na bok, gdy zbliża się samiec. Wydzielina często staje się jaśniejsza, różowa lub słomkowa. Ta faza również trwa średnio około dziewięciu dni i w jej trakcie następuje owulacja.
• Diestrus (porujka). Gospodarka hormonalna suki się zmienia, suka przestaje akceptować samce, a srom powoli wraca do normalnych rozmiarów. Ta faza trwa około dwóch miesięcy lub nieco dłużej, niezależnie od tego, czy suka jest w ciąży.
• Anestrus (okres międzyrujowy). Kilkumiesięczna faza spoczynku, podczas której macica regeneruje się przed kolejnym cyklem.

Inne częste objawy cieczki to częstsze oddawanie moczu, znakowanie moczem, wylizywanie okolic narządów płciowych, niepokój i większe zainteresowanie samcami. Niektóre suki dbają o czystość tak bardzo, że opiekunowie widzą bardzo mało krwi.

Jak długo trwa cieczka i jak często występuje

Krwista wydzielina zwykle utrzymuje się około dwóch do trzech tygodni. Długość każdej fazy bardzo różni się u poszczególnych suk. Proestrus trwający zaledwie kilka dni albo prawie trzy tygodnie nadal może być normalny.

Większość suk ma cieczkę co pięć do jedenastu miesięcy, średnio co około siedem miesięcy. Daje to mniej więcej dwa razy w roku. Suki małych ras mogą mieć cieczkę trzy razy w roku. Niektóre rasy olbrzymie oraz rasy takie jak basenji mogą mieć cieczkę tylko raz w roku.

Pierwsza cieczka pojawia się zwykle w wieku od 6 do 24 miesięcy. U małych ras zazwyczaj wcześniej, a u ras dużych i olbrzymich później. U młodych suk cykle są często nieregularne i ustalenie się stałego rytmu może potrwać nawet dwa lata. Zapisywanie dat początku i końca każdej cieczki ułatwi później lekarzowi weterynarii wychwycenie ewentualnego problemu.

Nietypowe cykle, które nadal mogą być normalne

Cieczka podzielona zaczyna się od obrzęku i krwawienia, a następnie wygasa przed owulacją. Pełna cieczka następuje zwykle w ciągu jednego do dwóch miesięcy. Cieczki podzielone są najczęstsze podczas pierwszego cyklu i często są nieszkodliwe. Jeśli się powtarzają, poproś lekarza weterynarii o zbadanie suki.

Cicha cieczka to cykl z bardzo niewielkim obrzękiem lub wydzieliną, mimo że organizm suki przechodzi przez normalne fazy. Najczęściej chodzi po prostu o to, że nikt jej nie zauważył. Samce często i tak wykazują zainteresowanie.

U niektórych młodych suk, częściej dużych ras, podczas cieczki dochodzi do obrzęku błony śluzowej pochwy. Z sromu może wtedy wystawać różowa lub czerwona masa tkanki. Zazwyczaj zmniejsza się po zakończeniu cieczki, ale zwykle powraca przy każdym cyklu. Poproś lekarza weterynarii o jej zbadanie.

Gdy cieczka trwa zbyt długo

Krwawienie trwające znacznie dłużej niż trzy tygodnie to dobry powód, aby zadzwonić do lekarza weterynarii. Gdy objawy cieczki utrzymują się około sześciu tygodni lub dłużej, lekarze weterynarii zwykle nazywają to przedłużoną cieczką. Dzieje się tak, gdy estrogen zbyt długo oddziałuje na organizm suki.

Częstą przyczyną jest torbiel pęcherzykowa, czyli wypełniony płynem pęcherzyk na jajniku, który nie uwalnia komórki jajowej i nadal wytwarza estrogen. Rzadziej odpowiada za to guz jajnika produkujący estrogen. Suka może też przyjąć estrogen z zewnątrz, na przykład liżąc skórę, na którą ktoś nałożył krem, żel lub spray hormonalny, albo ocierając się o nią. U wysterylizowanych suk taki kontakt może wywołać obrzęk sromu i wydzielinę, które wyglądają zupełnie jak cieczka.

Długotrwałe działanie estrogenu może uszkodzić szpik kostny, w którym powstają komórki krwi. Może to prowadzić do niedokrwistości, skłonności do krwawień i zakażeń, a uszkodzenie może być trwałe. Nadmiar estrogenu może też powodować wypadanie sierści po obu stronach ciała, często zaczynające się w okolicy narządów płciowych, oraz ciemnienie i pogrubienie skóry. Długa cieczka może też zwiększyć ryzyko późniejszego ropomacicza – poważnego zakażenia macicy.

Kiedy to nagły przypadek

Niektóre objawy wymagają wizyty u lekarza weterynarii tego samego dnia. Jeśli zauważysz którykolwiek z nich, natychmiast zadzwoń do lekarza weterynarii lub całodobowej lecznicy weterynaryjnej.

• Ropopodobna, nieprzyjemnie pachnąca lub brązowa wydzielina, zwłaszcza w tygodniach po zakończeniu cieczki
• Powiększony lub napięty brzuch, wymioty lub utrata apetytu
• Picie wody i oddawanie moczu w znacznie większych ilościach niż zwykle
• Osłabienie, zapaść, blade dziąsła lub drobne siniaki na skórze lub dziąsłach
• Obfite krwawienie, które szybko przemacza posłanie lub nie słabnie
• Gorączka albo apatia i złe samopoczucie

Ropomacicze pojawia się najczęściej od jednego do dwóch miesięcy po cieczce, choć może rozwinąć się w dowolnym momencie od kilku tygodni do około czterech miesięcy po niej. Bez niezwłocznego leczenia może szybko zagrozić życiu, a jeśli szyjka macicy jest zamknięta, wydzieliny może w ogóle nie być – widać jedynie, że suka czuje się coraz gorzej. Pełny opis objawów i leczenia znajdziesz w artykule Ropomacicze u suk.

Jak lekarze weterynarii szukają przyczyny

Lekarz weterynarii zapyta, kiedy zaczęła się cieczka, jak przebiegały wcześniejsze cykle, czy mogło dojść do krycia i czy ktoś w domu stosuje preparaty hormonalne. Następnie przeprowadzi badanie kliniczne. Częstym badaniem jest cytologia pochwy: komórki pobrane wymazem ogląda się pod mikroskopem, co pokazuje fazę cyklu i to, jak silnie estrogen działa na organizm suki. Badania krwi pozwalają zmierzyć poziom progesteronu, który pokazuje, czy doszło do owulacji, a pełna morfologia krwi pozwala wykryć anemię i inne oznaki problemów ze szpikiem kostnym. USG może uwidocznić jajniki i macicę, choć małe torbiele nie zawsze są łatwe do zauważenia.

Leczenie zależy od przyczyny. Przy przedłużającej się cieczce zwykle preferowanym i najtrwalszym rozwiązaniem jest sterylizacja, czyli usunięcie jajników i macicy. U suki przeznaczonej do hodowli lekarz weterynarii może najpierw spróbować leczenia hormonalnego, aby wywołać owulację, a potem uważnie obserwować ją pod kątem ropomacicza. Jeśli estrogen pochodził z preparatu hormonalnego używanego w domu, objawy często ustępują, gdy kontakt z nim się skończy. Lekarz weterynarii wyjaśni, które rozwiązania są odpowiednie dla twojego psa.

Opieka podczas cieczki i zapobieganie

Prawidłowa cieczka nie wymaga leczenia, a kilka nawyków pomaga zapewnić suce bezpieczeństwo. Najlepiej prowadzić ją na smyczy podczas spacerów, być przy niej zawsze, gdy jest na zewnątrz, i trzymać ją z dala od niekastrowanych samców, ponieważ mogą one usilnie próbować się do niej dostać. Rozsądnie jest unikać wybiegów dla psów, dopóki cieczka całkiem się nie skończy, ponieważ suka może zajść w ciążę w dowolnym momencie rui. Posłanie, które można prać, lub majtki higieniczne dla psów pomagają utrzymać czystość w domu. Jeśli dojdzie do przypadkowego krycia, szybko skontaktuj się z lekarzem weterynarii, aby omówić możliwe rozwiązania.

Sterylizacja kończy cykle cieczki i zapobiega ciąży oraz ropomaciczu. Może też zmniejszyć ryzyko nowotworów gruczołu mlekowego. Wielu lekarzy weterynarii woli odczekać około dwóch do trzech miesięcy po cieczce przed sterylizacją, ponieważ w czasie cieczki i tuż po niej macica jest silniej ukrwiona. Najlepszy wiek i termin różnią się w zależności od psa, więc zapytaj lekarza weterynarii, co będzie odpowiednie dla twojego. Nasz poradnik o zaletach i wadach sterylizacji suki dokładniej omawia korzyści, ryzyko i wybór terminu.

Po adopcji suczki

W przypadku dorosłej uratowanej suki jej historia rozrodu często jest nieznana. W Paw Squadron każde zwierzę przed adopcją jest badane przez lekarza weterynarii, przechodzi zabieg przeciw pasożytom, otrzymuje szczepienia i mikroczip. Poproś o jej dokumentację medyczną i sprawdź, czy wynika z niej, że jest wysterylizowana. Jeśli masz wątpliwości, lekarz weterynarii pomoże to ustalić. Cieczka po adopcji zwykle oznacza, że suka nadal ma jajniki.

Jeśli suka, o której wiadomo, że jest wysterylizowana, wykazuje objawy cieczki, jedną z możliwych przyczyn jest zespół pozostałości jajnika. Podczas zabiegu pozostał niewielki fragment jajnika, który nadal działa. Objawy mogą pojawić się po miesiącach, a nawet latach od sterylizacji. Lekarze weterynarii mogą to potwierdzić za pomocą wymazów i badań krwi, w tym testu hormonalnego wykrywającego tkankę jajnika, a leczenie polega na usunięciu pozostałej tkanki. Inną przyczyną, którą trzeba wykluczyć, są kremy lub spraye hormonalne stosowane przez domowników.

Krwista wydzielina nie zawsze oznacza cieczkę. Zakaźny guz weneryczny psów to nowotwór, który przenosi się między psami podczas krycia oraz przez lizanie lub obwąchiwanie. U suk może powodować krwawienie ze sromu, które łatwo pomylić z cieczką. Rzadko występuje w Europie Północnej i Zachodniej, ale nadal spotyka się go w niektórych częściach Europy Południowej i Wschodniej, głównie tam, gdzie wiele psów swobodnie się wałęsa. Zwykle dobrze reaguje na leczenie. Jeśli krwawienie wydaje się nietypowe, powiedz lekarzowi weterynarii, skąd pochodzi twój pies.

Więcej poradników o opiece nad adoptowanym psem znajdziesz w dziale PawPedia lub na naszej stronie FAQ.