Świerzb drążący u psów: objawy, leczenie i zapobieganie

Co jest przyczyną

Ten roztocz to Sarcoptes scabiei var. canis. Ma około 0,3 mm długości, jest więc zbyt mały, aby zobaczyć go bez mikroskopu. Samice drążą korytarze w wierzchniej warstwie skóry i składają tam jaja. Młode roztocza dorastają w ciągu około dwóch do trzech tygodni, a cały cykl życiowy przebiega na psie.

Świąd w dużej mierze wynika z reakcji alergicznej psa na roztocza i ich odchody. Dlatego pies może się mocno drapać, nawet gdy roztoczy jest niewiele, i dlatego drapanie może się zacząć, zanim skóra będzie wyglądać bardzo źle.

Świerzb sarkoptowy to inna choroba niż nużyca. Roztocza Demodex żyją w niewielkiej liczbie na skórze większości zdrowych psów i nie przenoszą się na ludzi. Roztocza wywołujące świerzb sarkoptowy łatwo przenoszą się na inne psy i mogą wywołać u ludzi krótkotrwałą wysypkę.

Jak się przenosi

Większość psów zaraża się świerzbem przez bezpośredni kontakt z zarażonym psem. Roztocza mogą też przenosić się przez wspólne posłania, koce, ręczniki, szczotki i ostrza maszynek do strzyżenia. Hotele dla psów, schroniska, salony pielęgnacji, wybiegi dla psów i domy z wieloma psami to miejsca, w których świerzb często się szerzy.

Lisy i inne dzikie psowate mogą być nosicielami tych roztoczy i przenosić je na psy. Świerzb sarkoptowy jest powszechny w całej Europie, a na niektórych obszarach choruje na niego wiele lisów rudych. Psy, które swobodnie wędrują lub żyją w pobliżu lisów, są bardziej narażone.

Poza organizmem psa roztocza nie żyją długo. W chłodnych, wilgotnych miejscach niektóre mogą przetrwać do dwóch lub trzech tygodni, więc posłania i miejsca do spania mogą przez pewien czas być źródłem zarażenia.

Objawy pojawiają się zwykle od około 10 dni do 8 tygodni po kontakcie. W tym czasie pies może mieć na sobie roztocza i przekazywać je innym psom, zanim pojawi się u niego świąd.

Objawy, na które warto uważać

Pierwszym objawem jest zwykle nagły, intensywny świąd, który nie ustępuje. Wysypka często zaczyna się na brzegach uszu, łokciach, stawach skokowych (odpowiednikach kostek na tylnych kończynach), brzuchu i klatce piersiowej. Bez leczenia może objąć całe ciało.

• Ciągłe drapanie się, gryzienie skóry i ocieranie się o meble lub podłoże
• Małe czerwone grudki, które przechodzą w strupy
• Strupiaste, łuszczące się brzegi małżowin usznych
• Utrata sierści, często najpierw na uszach, łokciach, kończynach i brzuchu
• Zaczerwieniona, obtarta lub krwawiąca od drapania skóra
• Pogrubiona, pociemniała skóra w przypadkach trwających od dawna
• Sączące się lub nieprzyjemnie pachnące ranki, które mogą oznaczać wtórne zakażenie skóry
• Utrata masy ciała, osłabienie i powiększone węzły chłonne w ciężkich przypadkach

Wiele psów ze świerzbem sarkoptowym wykonuje tylną kończyną ruch drapania, gdy delikatnie pociera się brzeg małżowiny usznej. Lekarze weterynarii traktują ten odruch uszny jako mocną wskazówkę. Sam w sobie nie potwierdza on świerzbu, więc lekarz weterynarii i tak będzie chciał przeprowadzić dalsze badania.

Kiedy zadzwonić do lekarza weterynarii

W pierwszych dniach świerzb rzadko jest nagłym przypadkiem. Bez leczenia jednak się nasila, a przypadki trwające od dawna dłużej się goją. Umów wkrótce wizytę u lekarza weterynarii, jeśli twój pies mocno się drapie, ma strupy na uszach lub łokciach albo jeśli świąd dotyczy więcej niż jednego zwierzęcia lub więcej niż jednej osoby w domu.

Skontaktuj się z lekarzem weterynarii tego samego dnia, jeśli twój pies przestaje jeść, wydaje się osłabiony i apatyczny, traci na wadze, ma otwarte rany od drapania lub ma zmiany, które się sączą, nieprzyjemnie pachną albo szybko się rozprzestrzeniają. Mogą to być objawy ciężkiego świerzbu lub zakażenia skóry, które wymagają szybkiej pomocy weterynaryjnej.

Jak lekarze weterynarii stawiają diagnozę

Lekarz weterynarii zapyta, kiedy zaczął się świąd i czy pies przebywał wśród innych psów, w schronisku lub w pobliżu lisów. Sprawdzi, gdzie występuje wysypka, i może zbadać odruch małżowinowo-kończynowy.

Standardowym badaniem jest zeskrobina skóry. Lekarz weterynarii delikatnie zeskrobuje naskórek z kilku zmienionych miejsc i ogląda pobrany materiał pod mikroskopem w poszukiwaniu roztoczy lub jaj. Znalezienie roztoczy potwierdza rozpoznanie. Ich brak nie wyklucza jednak choroby, ponieważ u wielu psów, które naprawdę mają świerzb, w zeskrobinach nie udaje się znaleźć roztoczy.

W niektórych miejscach dostępne jest badanie krwi na obecność przeciwciał przeciwko temu roztoczowi. Wielu lekarzy weterynarii rozpoczyna leczenie na podstawie objawów i wywiadu. Jeśli stan psa wyraźnie poprawia się po leczeniu przeciw roztoczom, przemawia to za tym rozpoznaniem.

Jak wygląda leczenie

Świerzb sarkoptowy leczy się lekami przeciwpasożytniczymi na receptę, które zabijają roztocza. Kilka nowoczesnych preparatów podaje się doustnie lub nakłada na skórę, a wiele z nich działa dobrze już po jednej lub kilku dawkach. Lekarz weterynarii dobierze lek i schemat podawania do wieku, masy ciała, rasy i stanu zdrowia psa.

Niektóre rasy pasterskie, takie jak collie, mogą być nosicielami mutacji genu, przez którą niektóre leki przeciwpasożytnicze są dla nich niebezpieczne. U każdego psa najbezpieczniej jest stosować wyłącznie lek przepisany przez lekarza weterynarii. Preparaty przeznaczone dla zwierząt gospodarskich lub innych zwierząt domowych mogą szkodzić psom, a domowe sposoby mogą podrażniać uszkodzoną skórę i opóźniać właściwe leczenie.

Lekarz weterynarii może też zalecić kąpiele lecznicze zmiękczające i usuwające strupy, antybiotyki, jeśli skóra jest zakażona, a czasem krótką kurację lekiem łagodzącym świąd i stan zapalny w pierwszych dniach.

Wszystkie psy w domu zwykle wymagają leczenia w tym samym czasie, nawet te, które się nie drapią. Psy mogą tygodniami przenosić roztocza, zanim pojawią się u nich objawy, a jeden nieleczony pies może ponownie przekazać roztocza pozostałym. Najlepiej trzymać chorego psa z dala od innych psów, dopóki lekarz weterynarii nie stwierdzi, że już nie zaraża.

U większości psów świąd zaczyna słabnąć w ciągu około dwóch tygodni. Pełna regeneracja skóry i sierści trwa zwykle od sześciu do ośmiu tygodni. Zaleca się dokończenie całej kuracji, nawet jeśli pies wygląda lepiej, oraz zgłoszenie się na każdą wizytę kontrolną, którą zaproponuje lekarz weterynarii.

W domu wypierz legowiska, koce i miękkie zabawki w gorącej wodzie i wysusz je w wysokiej temperaturze. Wyczyść szczotki, obroże i szelki oraz odkurz miejsca, w których pies leży. Czasem prościej jest wyrzucić stare legowisko. Lek pozbawia psa roztoczy, a sprzątanie pomaga zapobiec ich powrotowi.

Przenoszenie na ludzi i inne zwierzęta

U osób, które dotykają zarażonego psa lub go przytulają, może pojawić się swędząca wysypka w postaci drobnych czerwonych grudek, często na przedramionach, brzuchu, klatce piersiowej lub udach, czyli tam, gdzie skóra stykała się z psem. Świąd może wystąpić jednocześnie u kilku członków rodziny. Roztocza świerzbu psiego nie mogą rozmnażać się na ludzkiej skórze, dlatego wysypka jest przejściowa. Zwykle znika w ciągu kilku tygodni, gdy pies przejdzie leczenie, a kontakt z roztoczami ustanie.

Jeśli masz swędzącą wysypkę, zgłoś się do lekarza i powiedz, że twój pies ma świerzb. W czasie leczenia psa myj ręce po każdym kontakcie z nim i nie wpuszczaj go do swojego łóżka, dopóki lekarz weterynarii nie da zielonego światła.

Inne psy w domu są w grupie wysokiego ryzyka i powinny zostać zbadane oraz leczone zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii. Koty rzadko zarażają się tym roztoczem. Jeśli u innego zwierzęcia w domu pojawi się świąd, poproś lekarza weterynarii, aby je obejrzał.

Zapobieganie i świeżo adoptowane psy

Zapytaj lekarza weterynarii, czy regularnie stosowany u psa środek przeciw pchłom i kleszczom chroni też przed roztoczami świerzbu sarkoptowego. Tak działa kilka nowoczesnych preparatów. Pomaga też trzymanie psa z dala od lisów i od psów z widoczną chorobą skóry oraz unikanie wspólnych legowisk i szczotek z psami, których nie znasz.

Psy żyjące na ulicy spotykają wiele innych psów, a czasem także lisy, a w schroniskach i hotelach dla psów wiele zwierząt przebywa na wspólnej przestrzeni. Oba te środowiska sprzyjają szerzeniu się świerzbu. W Paw Squadron pierwsze przystanki po każdej akcji ratunkowej to lekarz weterynarii i kąpiel, a przy tym badanie, odrobaczanie i zabieg przeciw pchłom i innym pasożytom. Przed adopcją każde zwierzę przechodzi badanie, leczenie i szczepienia oraz otrzymuje mikroczip.

Każdy pies może złapać roztocza, a objawy mogą pojawić się dopiero po kilku tygodniach, dlatego warto wiedzieć, na co zwracać uwagę. W pierwszych tygodniach po adopcji obserwuj, czy nie pojawia się nowy świąd, strupy na brzegach uszu lub utrata sierści na łokciach i nogach. Jeśli je zauważysz, zadzwoń do lekarza weterynarii i trzymaj nowego psa z dala od innych psów, dopóki nie zostanie zbadany. Jeśli masz już w domu psy, rozsądnym krokiem jest wizyta u lekarza weterynarii, zanim psy zaczną dzielić legowiska.

Więcej poradników o pielęgnacji skóry i pasożytach znajdziesz w dziale PawPedia, a psy szukające domu – na stronie Adopcje.