Świerzbowiec uszny u kotów i psów: objawy, leczenie i zapobieganie

Objawy, na które warto uważać

Objawy bywają różne – od łagodnych po ciężkie, a liczba roztoczy nie zawsze odpowiada temu, jak czuje się zwierzę. Kot z dużą liczbą roztoczy może odczuwać tylko niewielki świąd, a inny, który ma ich zaledwie kilka, może odczuwać duży dyskomfort. Oto częste objawy.

• Drapanie uszu lub pocieranie głową o podłogę lub meble
• Częste potrząsanie głową
• Ciemnobrązowy lub czarny, kruszący się osad w uchu, przypominający fusy z kawy
• Zaczerwienione, bolesne przewody słuchowe, czasem z nieprzyjemnym zapachem
• Zadrapania, strupy lub utrata sierści wokół uszu i pyska
• Uszy przyciśnięte płasko do głowy lub opadające
• Miękki, poduszkowaty obrzęk małżowiny usznej
• Rzadziej swędzące, pokryte strupami miejsca dalej od uszu, na przykład na szyi lub w okolicy ogona

Taki poduszkowaty obrzęk małżowiny usznej to krwiak małżowiny usznej. To nagromadzenie krwi, które powstaje, gdy gwałtowne potrząsanie głową lub drapanie powoduje pęknięcie małych naczyń krwionośnych między skórą a chrząstką małżowiny. Powinien go obejrzeć lekarz weterynarii.

Ciemna woskowina nie zawsze oznacza świerzbowca. Drożdżakowe i bakteryjne zakażenia uszu mogą wyglądać podobnie, a wymagają innego leczenia. Lekarz weterynarii potrafi je odróżnić.

Kiedy to nagły przypadek

W większości przypadków świerzbowca usznego wystarczy zwykła wizyta u lekarza weterynarii w ciągu kilku dni. Jeśli jednak zauważysz którykolwiek z poniższych objawów, najlepiej skontaktować się z lekarzem weterynarii tego samego dnia, a poza godzinami przyjęć – z całodobową lecznicą weterynaryjną.

• Przechylenie głowy, utrata równowagi, chodzenie w kółko lub przewracanie się
• Ropa lub krew wydobywająca się z ucha
• Głębokie rany od drapania
• Silny ból, na przykład piszczenie przy dotykaniu głowy lub uszu
• Kocię lub szczenię, które przestaje jeść, wydaje się słabe lub jest nietypowo ciche

Problemy z równowagą i ropa mogą oznaczać, że zakażenie rozprzestrzeniło się w głąb ucha lub że błona bębenkowa jest uszkodzona. Szybka pomoc daje największą szansę na ochronę słuchu i zmysłu równowagi twojego zwierzęcia.

Czym jest świerzbowiec uszny

Świerzbowiec uszny, który występuje u zwierząt domowych, nazywa się Otodectes cynotis. Jest maleńki – ma do około pół milimetra długości. W jasnym świetle może wyglądać jak mała, poruszająca się biała kropka. Ten roztocz żyje i rozmnaża się na powierzchni skóry wewnątrz przewodu słuchowego. Rozwój od jaja do postaci dorosłej trwa około trzech tygodni, a dorosłe osobniki przez kolejne tygodnie składają następne jaja, więc liczba roztoczy może szybko rosnąć.

Świerzbowiec uszny występuje znacznie częściej u kotów niż u psów. U kotów jest jedną z głównych przyczyn stanów zapalnych uszu. Psy, zwłaszcza szczenięta, również mogą się nim zarazić. U psów problemy z uszami mają też wiele innych przyczyn, takich jak alergie, dlatego najlepszym pierwszym krokiem przed jakimkolwiek leczeniem jest badanie u lekarza weterynarii.

Jak się przenosi

Świerzbowiec uszny przenosi się między zwierzętami przez bliski kontakt, taki jak wspólne spanie, wzajemna pielęgnacja i zabawa. Koty mogą zarazić psy, a psy koty. Roztocza mogą też przez jakiś czas przetrwać poza organizmem zwierzęcia, więc mogą je przenosić również wspólne legowiska, koce i przybory do pielęgnacji.

Niektóre zwierzęta są nosicielami świerzbowca usznego, nie wykazując żadnych objawów. Szczególnie często dotyczy to kotów. Spokojny, zdrowo wyglądający kot może być źródłem roztoczy dla wszystkich pozostałych zwierząt w domu.

Świerzbowiec uszny stanowi bardzo małe zagrożenie dla ludzi. Rzadko u osoby mieszkającej z zarażonym zwierzęciem pojawia się krótkotrwała swędząca wysypka. Proste środki ostrożności to zakładanie rękawiczek przy dotykaniu uszu chorego zwierzęcia i mycie rąk po wszystkim. Jeśli pojawi się u ciebie swędząca wysypka, zapytaj swojego lekarza.

Jak lekarze weterynarii rozpoznają świerzbowca usznego

Lekarz weterynarii obejrzy oba uszy otoskopem – małym przyrządem z podświetleniem. Czasem w przewodzie słuchowym widać poruszające się roztocza. Lekarz weterynarii często pobiera też wymazówką trochę osadu z ucha i ogląda go pod mikroskopem. Pomaga to wykryć roztocza, które można przeoczyć, badając ucho tylko otoskopem.

Gdy uszy są w silnym stanie zapalnym lub pełne ropy, znalezienie roztoczy bywa trudne. Lekarz weterynarii obejrzy też błonę bębenkową. Niektóre leki i płyny do czyszczenia uszu mogą zaszkodzić słuchowi lub zmysłowi równowagi, jeśli błona bębenkowa jest pęknięta, dlatego to badanie wpływa na wybór leczenia. Jeśli twoje zwierzę ma swędzącą skórę także w innych miejscach ciała, lekarz weterynarii może zbadać również te okolice.

Na czym polega leczenie

Leczenie jest zwykle proste. Lekarz weterynarii często zaczyna od wyczyszczenia przewodu słuchowego, ponieważ gęsta woskowina i zanieczyszczenia mogą nie dopuszczać leku do roztoczy. Następnie przepisuje lek zabijający roztocza. W zależności od zwierzęcia mogą to być krople do uszu, preparat nakładany na skórę lub tabletka. Niektóre preparaty przeciwpasożytnicze działające na cały organizm są zarejestrowane do zwalczania świerzbowca usznego.

Jaja roztoczy trudno zniszczyć, dlatego niektóre metody leczenia trzeba powtarzać lub stosować wystarczająco długo, by objąć trzytygodniowy cykl rozwojowy. Warto przestrzegać całego planu leczenia ustalonego przez lekarza weterynarii, nawet jeśli po kilku dniach zwierzę czuje się lepiej. Zbyt wczesne przerwanie leczenia może sprawić, że roztocza powrócą. Jeśli ucho zostało dodatkowo zakażone bakteriami lub drożdżakami, lekarz weterynarii może leczyć również to zakażenie i poprosić o ponowną wizytę, aby upewnić się, że uszy są czyste.

Lekarze weterynarii na ogół zalecają jednoczesne leczenie wszystkich kotów, psów i fretek w domu, także tych bez objawów. Nieleczony nosiciel może od razu ponownie przekazać roztocza. Zapytaj lekarza weterynarii, który preparat jest odpowiedni dla każdego zwierzęcia. Niektóre preparaty przeznaczone dla psów mogą być niebezpieczne dla kotów, dlatego najbezpieczniej stosować każdy lek tylko u zwierzęcia, dla którego został przepisany.

Najlepiej nie wlewać do uszu olejków, kropli ani innych domowych środków, zanim obejrzy je lekarz weterynarii. W trakcie leczenia pomaga też pranie posłań i koców twoich zwierząt oraz mycie przyborów do pielęgnacji, ponieważ roztocza, które spadną ze zwierząt, mogą tam przez pewien czas przeżyć.

Zapobieganie świerzbowcowi usznemu

Nie ma szczepionki przeciw świerzbowcowi usznemu. Zapobieganie sprowadza się do regularnego zwalczania pasożytów, sprawdzania od czasu do czasu uszu i ostrożności, gdy w domu pojawia się nowe zwierzę.

Wiele comiesięcznych preparatów przeciwpasożytniczych, które lekarze weterynarii zalecają przeciw pchłom i innym pasożytom, działa również na świerzbowca usznego. Zakres działania różni się w zależności od preparatu, więc zapytaj lekarza weterynarii, czy ten, którego używasz u swojego zwierzęcia, działa także na świerzbowca usznego. Koty, które często wychodzą na dwór, są bardziej narażone niż koty przebywające głównie w domu – warto o tym wspomnieć, rozmawiając z lekarzem weterynarii o profilaktyce.

Poznaj, jak wyglądają i pachną uszy twojego zwierzęcia, gdy są zdrowe. Dzięki temu wcześnie zauważysz zmiany. Jeśli w domu pojawia się nowe zwierzę, dobrze jest najpierw zabrać je do lekarza weterynarii. Możesz wtedy zapytać, czy trzymać je z dala od pozostałych zwierząt do zakończenia ewentualnego leczenia.

Uratowane i świeżo adoptowane zwierzęta

Świerzbowiec uszny występuje w całej Europie. W dużym badaniu kotów domowych w dobrym ogólnym stanie zdrowia, przyjmowanych w klinikach uczelni weterynaryjnych w siedmiu krajach europejskich, w tym w Rumunii i na Węgrzech, świerzbowca usznego stwierdzono u około jednego na sześć kotów. Był to najczęstszy pasożyt zewnętrzny w tym badaniu – wykrywano go częściej niż pchły. W badaniu kociąt w wieku do sześciu miesięcy z okolic Salonik w północnej Grecji świerzbowca usznego wykryto u około 14% z nich. Świerzbowiec uszny bywa jeszcze częstszy u kotów, które mogą swobodnie wędrować.

Zwierzęta z ulicy i młode mioty są bardziej narażone, a roztocza szybko przenoszą się między zwierzętami, które przebywają w tym samym miejscu. W Paw Squadron pierwsze przystanki po każdej akcji ratunkowej to lekarz weterynarii i kąpiel. Każde zwierzę jest badane, odrobaczane i przechodzi zabieg przeciw pchłom i innym pasożytom. Przed adopcją każde zwierzę jest też badane, leczone, szczepione i otrzymuje mikroczip.

Po adopcji nadal warto wybrać się na wizytę adaptacyjną do własnego lekarza weterynarii. Lekarz pozna wtedy twoje nowe zwierzę i ponownie sprawdzi uszy. Słabe zarażenie bywa trudne do zauważenia, więc powiedz lekarzowi weterynarii o każdym drapaniu uszu lub potrząsaniu głową, zwłaszcza w pierwszych tygodniach w domu. Jeśli masz już inne zwierzęta, zapytaj lekarza weterynarii, jak najlepiej zapoznać z nimi nowego domownika.

Jeśli myślisz o adopcji, więcej dowiesz się na naszej stronie Adopcje. Więcej praktycznych poradników o zdrowiu znajdziesz w dziale PawPedia.