Szczepienia szczeniąt i psów: prosty przewodnik

Jak szczepionki chronią psa

Szczepionka pokazuje układowi odpornościowemu nieszkodliwą postać lub fragment drobnoustroju, dzięki czemu organizm reaguje znacznie szybciej, jeśli później dojdzie do prawdziwego zakażenia. Główne szczepionki przeciw nosówce, parwowirozie i zakaźnemu zapaleniu wątroby zwykle zawierają osłabiony żywy wirus. Gdy pies dobrze na nie odpowie, ochrona zwykle utrzymuje się latami.

Szczenięta to szczególny przypadek. W pierwszych dniach życia przyjmują przeciwciała z pierwszego mleka matki, zwanego siarą. Przeciwciała te chronią je przez pewien czas, ale mogą też uniemożliwić działanie szczepionki. U każdego szczenięcia zanikają w innym tempie i bez badania krwi nikt nie jest w stanie dokładnie określić, kiedy to nastąpi. Dlatego szczenięta dostają serię szczepień w odstępach kilku tygodni, aby trafić na moment, w którym poziom przeciwciał matczynych spada.

Szczepionki podstawowe i opcjonalne

Lekarze weterynarii dzielą szczepionki dla psów na dwie grupy. Szczepionki podstawowe są zalecane dla wszystkich psów. Szczepionki opcjonalne, które lekarze weterynarii nazywają niepodstawowymi, podaje się wtedy, gdy tryb życia psa lub region, w którym mieszka, naraża go na ryzyko. Światowe Stowarzyszenie Lekarzy Weterynarii Małych Zwierząt (WSAVA) wymienia następujące szczepionki podstawowe dla psów.

• Nosówka psów – choroba wirusowa, która może atakować płuca, przewód pokarmowy i układ nerwowy
• Parwowirus psów, który wywołuje silne wymioty i biegunkę, głównie u szczeniąt
• Zakaźne zapalenie wątroby psów wywoływane przez adenowirus psów, które może uszkadzać wątrobę
• Wścieklizna – wszędzie tam, gdzie ta choroba występuje lub gdzie lokalne prawo wymaga szczepienia

Wścieklizna po pojawieniu się objawów niemal zawsze kończy się śmiercią i może przenosić się na ludzi, głównie przez pogryzienia. Dlatego w wielu krajach szczepienie psów przeciw wściekliźnie jest obowiązkowe z mocy prawa.

Leptospiroza to zakażenie bakteryjne szerzące się przez mocz zakażonych zwierząt, np. szczurów. Psy zwykle zarażają się nią przez skażoną wodę lub glebę. Może uszkadzać nerki i wątrobę, a ludzie również mogą się nią zarazić. WSAVA uznaje obecnie szczepionkę przeciw leptospirozie za podstawową w regionach, w których ta choroba często występuje u psów i dostępna jest odpowiednia szczepionka. Dotyczy to wielu części świata, dlatego zapytaj lekarza weterynarii, czy powinna się ona znaleźć w standardowym planie szczepień twojego psa.

Najczęściej stosowane szczepionki opcjonalne chronią przed kaszlem kenelowym, często wywoływanym przez bakterie Bordetella i wirus parainfluenzy psów. Niektóre podaje się w postaci kropli do nosa lub do pyska, a wiele hoteli dla psów ich wymaga. Przede wszystkim łagodzą one przebieg choroby. W niektórych krajach lekarze weterynarii oferują też szczepionkę przeciw boreliozie dla psów z terenów występowania kleszczy, a w niektórych regionach południowej Europy – szczepionkę przeciw leiszmaniozie, wywoływanej przez pasożyta przenoszonego przez moskity. Obie szczepionki uzupełniają ochronę przed kleszczami i moskitami, ale jej nie zastępują.

Kalendarz szczepień szczeniąt

WSAVA zaleca rozpoczęcie szczepień podstawowych w wieku 6–8 tygodni. Następnie szczenię dostaje kolejną dawkę co 2–4 tygodnie, aż skończy co najmniej 16 tygodni. Podawanie dawek w odstępie krótszym niż dwa tygodnie nie jest zalecane. Najważniejsza jest dawka podana w wieku 16 tygodni lub później, ponieważ do tego czasu u większości szczeniąt przeciwciała matczyne już zanikły.

Niewielka część szczeniąt nadal nie reaguje na szczepienie, nawet w wieku 16 tygodni. Dlatego WSAVA zaleca jeszcze jedną dawkę w wieku około 26 tygodni, czyli sześciu miesięcy. Inną możliwością jest badanie krwi na obecność przeciwciał wykonane co najmniej cztery tygodnie po ostatniej dawce szczenięcej. Jeśli wykaże ono, że szczenię jest chronione, dawka w wieku sześciu miesięcy nie jest potrzebna.

Pierwsze szczepienie przeciw wściekliźnie często wykonuje się w wieku około 12 tygodni, w zależności od szczepionki i lokalnych przepisów. Tam, gdzie stosuje się szczepionkę przeciw leptospirozie, pierwszą dawkę zwykle podaje się od około 8. tygodnia życia, a drugą 2–4 tygodnie później.

Każda wizyta ze szczenięciem zwykle zaczyna się od badania, a podczas wielu z nich przeprowadza się też odrobaczanie. Lekarze weterynarii z reguły odkładają szczepienie chorego psa lub suki w ciąży i indywidualnie decydują, kiedy można je bezpiecznie przeprowadzić.

Dopóki seria szczepień nie zostanie zakończona, lekarze weterynarii zwykle zalecają trzymanie szczenięcia z dala od psich wybiegów i innych miejsc odwiedzanych przez wiele nieznanych psów. Socjalizacja jest jednak w tych tygodniach nadal ważna. Spotkania ze zdrowymi, zaszczepionymi psami w czystych, prywatnych miejscach wiążą się z niskim ryzykiem. Podobnie jest z dobrze prowadzonymi zajęciami dla szczeniąt, które wymagają pierwszego szczepienia co najmniej tydzień przed pierwszymi zajęciami. Więcej o socjalizacji i innych aspektach wczesnej opieki przeczytasz w naszym poradniku o pierwszym roku życia szczeniaka.

Szczepienia przypominające u dorosłych psów

Gdy szczenię wytworzy dobrą odporność, WSAVA zaleca podawanie dawek przypominających szczepionek przeciw nosówce, parwowirozie i zakaźnemu zapaleniu wątroby nie częściej niż co trzy lata. Wiele psów pozostaje chronionych znacznie dłużej.

Inne szczepionki wymagają częstszych szczepień przypominających. Szczepionki przeciw leptospirozie i większość szczepionek przeciw kaszlowi kenelowemu zwykle podaje się co roku. Szczepienia przypominające przeciw wściekliźnie wykonuje się zgodnie z ulotką szczepionki, która przewiduje odstęp roku albo trzech lat, oraz zgodnie z lokalnymi przepisami. Jeśli te dwa źródła się różnią, pierwszeństwo mają przepisy. Jeśli od ostatniego szczepienia psa przeciw leptospirozie minęło 18 miesięcy lub więcej, WSAVA zaleca rozpoczęcie szczepień od nowa dwiema dawkami podanymi w odstępie 2–4 tygodni.

Niektórzy opiekunowie pytają przed szczepieniem przypominającym o badanie przeciwciał, często nazywane oznaczaniem miana przeciwciał. W przypadku nosówki, parwowirozy i zakaźnego zapalenia wątroby obecność przeciwciał u dorosłego psa bardzo prawdopodobnie oznacza, że jest on chroniony. Jeśli przeciwciał nie wykryto, lekarze weterynarii zwykle zalecają szczepienie przypominające. W przypadku leptospirozy badanie mówi znacznie mniej o ochronie. Lekarz weterynarii powie ci, czy takie badanie ma sens u twojego psa.

Przepisy dotyczące wścieklizny w podróżach po Europie

Szczepienie przeciw wściekliźnie to podstawa podróżowania z psem po Unii Europejskiej. Do podróży między krajami UE pies potrzebuje mikroczipa wszczepionego przed podaniem szczepionki przeciw wściekliźnie, szczepienia przeciw wściekliźnie wykonanego w wieku co najmniej 12 tygodni, co najmniej 21 dni oczekiwania po pierwszym szczepieniu przeciw wściekliźnie oraz unijnego paszportu zwierzęcia. Szczepienie przypominające przeciw wściekliźnie trzeba wykonać, zanim wygaśnie ważność obecnego szczepienia, w przeciwnym razie 21-dniowy okres oczekiwania zaczyna się od nowa.

Psy wjeżdżające do UE z niektórych krajów spoza Unii potrzebują też badania krwi potwierdzającego, że szczepienie przeciw wściekliźnie zadziałało, a następnie trzech miesięcy oczekiwania. Serbia, Macedonia Północna, Bośnia i Hercegowina oraz Czarnogóra są obecnie na unijnej liście krajów, w przypadku których to badanie nie jest wymagane. Albanii i Turcji na niej nie ma. Pełne zasady podróżowania znajdziesz w naszym poradniku o wściekliźnie u psów i kotów.

Skutki uboczne i kiedy dzwonić do lekarza weterynarii

Większość psów nie reaguje na szczepionki wcale albo reaguje tylko łagodnie. Częste objawy to bolesność lub niewielki obrzęk w miejscu wkłucia, zmęczenie, słabszy apetyt lub lekka gorączka. Zwykle mijają w ciągu dnia lub dwóch. Mały, twardy guzek w miejscu wstrzyknięcia może znikać przez parę tygodni. Zadzwoń do lekarza weterynarii, jeśli utrzymuje się dłużej niż trzy tygodnie lub wciąż się powiększa. Szczepionki podawane w postaci kropli do nosa mogą przez kilka dni wywoływać kichanie, kaszel lub katar.

Poważne reakcje alergiczne zdarzają się rzadko. Zwykle zaczynają się w ciągu od kilku minut do kilku godzin po wstrzyknięciu. To nagły przypadek, jeśli po szczepieniu u psa pojawi się obrzęk pyska, kufy lub okolic oczu, pokrzywka, powtarzające się wymioty lub biegunka, trudności z oddychaniem, silny kaszel albo nagłe osłabienie lub zapaść. Natychmiast skontaktuj się z lekarzem weterynarii lub całodobową lecznicą weterynaryjną.

Małe psy oraz psy, które dostają kilka szczepionek podczas jednej wizyty, mają nieco większe ryzyko reakcji. Jeśli twój pies zareagował już kiedyś na szczepionkę, powiedz o tym lekarzowi weterynarii. Może on zaproponować podawanie mniejszej liczby szczepionek naraz i rozłożenie pozostałych na osobne wizyty.

Szczepienia uratowanych i świeżo adoptowanych psów

Psy uratowane z ulicy często mają nieznaną historię szczepień. Według WSAVA u psa w wieku powyżej około sześciu miesięcy, o nieznanej historii szczepień, jedna dawka podstawowej szczepionki żywej atenuowanej bardzo prawdopodobnie zapewni długotrwałą ochronę. W sytuacjach wysokiego ryzyka, na przykład w razie ogniska choroby, lekarze weterynarii mogą podać drugą dawkę 2–4 tygodnie później. W przypadku leptospirozy WSAVA zaleca psu o nieznanej historii szczepień dwie dawki w odstępie 2–4 tygodni.

W Paw Squadron pierwsze przystanki po każdej akcji ratunkowej to lekarz weterynarii i kąpiel. Każde zwierzę przechodzi badanie, odrobaczanie i zabieg przeciw pchłom i innym pasożytom. Przed adopcją każde zwierzę otrzymuje też szczepienia i mikroczip.

Jeśli adoptujesz psa, w pierwszych tygodniach zabierz jego paszport lub książeczkę szczepień do swojego lekarza weterynarii. Lekarz może sprawdzić, co zostało podane i kiedy przypadają kolejne szczepienia przypominające. Młody szczeniak może jeszcze potrzebować dawek, które dokończą serię szczepień. Dzięki terminowym szczepieniom przypominającym przeciw wściekliźnie twój pies może podróżować bez ponownego 21-dniowego oczekiwania.

Szczepienia to jeden z elementów rutynowej opieki, obok ochrony przed pasożytami, pielęgnacji zębów i regularnych badań kontrolnych. Więcej o tych tematach przeczytasz w dziale PawPedia. Jeśli myślisz o tym, by dać dom uratowanemu psu, odwiedź naszą stronę Adopcje.