Kedilerde Astım: Belirtiler, Tetikleyiciler ve Tedavi

Hava yollarında neler olur

Astımın, kedinin soluduğu bir maddeye karşı gelişen bir alerjik reaksiyon olduğu düşünülmektedir. Bağışıklık sistemi bu partiküllere aşırı tepki verir. Küçük hava yollarının iç yüzeyi şişer, fazla mukus birikir ve hava yollarını çevreleyen kaslar kasılır. Hava daha zor geçer ve bazı kedilerde hırıltılı solunum görülür. İltihap kontrol altına alınmazsa, hava yolu duvarlarında yavaş yavaş kalıcı değişikliklere yol açabilir. Veteriner hekimlerin hastalığı erken dönemde kontrol altına almayı hedeflemesinin bir nedeni de budur.

Tetikleyiciler kediden kediye değişir ve birçok kedide tek bir tetikleyici hiçbir zaman bulunamaz.

Astım bir enfeksiyon değildir. Diğer kedilere, köpeklere veya insanlara bulaşmaz. Astıma benzeyen bazı hastalıklarda ise parazitler ya da mikroplar rol oynar; veteriner kontrolünün önemli olmasının bir nedeni de budur.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Belirtiler çoğu zaman gelip geçer. Bazı kediler günlerce ya da haftalarca normal görünür, ardından bir öksürük nöbeti geçirir veya oyundan sonra güçlükle nefes alır.

• Çoğu zaman nöbetler hâlinde gelen kuru, kesik kesik öksürük
• Öksürürken boynu öne uzanmış hâlde yere doğru çömelme
• Hırıltılı solunum; kedi nefes alırken duyulan ıslığa benzer bir ses
• Dinlenirken veya uyurken hızlı nefes alma
• Karnın içeri dışarı hareket ettiği, gözle görülür bir çabayla nefes alma
• Öksürük nöbetinin ardından öğürme
• Çabuk yorulma ve eskisinden daha az oyun oynama

Hafif astım kolayca gözden kaçabilir ve yavaş yavaş kötüleşebilir. Düzenli öksürük bir kedi için normal değildir ve veterinere götürmeye değer.

Öksürüğü tüy yumağından ayırt etmek

Tüy yumağı çıkaran bir kedi genellikle karnını kuvvetle kasarak öğürür ve sonunda tüy ya da yiyecek çıkar. Öksüren bir kedi ise genellikle yere yakın şekilde büzülür, boynunu aşağı ve öne doğru uzatır ve kuru, kesik kesik bir ses çıkarır. Çoğu zaman hiçbir şey çıkmaz.

Kediniz art arda tüy yumağı çıkarmaya çalışıyor gibi görünüyor ama hiç tüy çıkmıyorsa, bunun öksürük olma olasılığı daha yüksektir. Bir atak sırasında telefonla çekilmiş kısa bir video veteriner hekiminize çok yardımcı olur, çünkü kedi muayene sırasında öksürmeyebilir.

Ne zaman acil durumdur

Şiddetli bir astım krizi hayati tehlike oluşturabilir. Bu belirtilerden herhangi birini görürseniz hemen veteriner hekiminizi veya bir acil veteriner kliniğini arayın.

• Dinlenirken ağzı açık nefes alma
• Mavi veya gri diş etleri ya da dil
• Birkaç dakikalık dinlenmeden sonra düzelmeyen hızlı, ağır solunum
• Dirsekleri dışa dönük şekilde kamburlaşarak oturma ve yatmak istememe
• Yığılma veya ani güçsüzlük

Stres nefes almayı zorlaştırır; bu yüzden kedinizi sakin tutmak ve ona olabildiğince az dokunmak yardımcı olur. Onu nazikçe bir taşıma çantasına yerleştirin ve araçta ortamı sessiz ve serin tutun. Klinikte kriz geçiren bir kediye genellikle oksijen ve hava yollarını açan hızlı etkili ilaçlar verilir. Testlerin çoğu, kedi daha rahat nefes alana kadar bekletilir.

Veteriner hekimler nasıl teşhis eder

Astım için tek bir test yoktur. Veteriner hekimler sizin anlattıklarınızı, fizik muayeneyi ve öksürük ile güç nefes almanın diğer nedenlerini dışlayan testleri bir araya getirerek tanıya ulaşır. Kalp hastalığı, akciğer kurdu, kalp kurdu, enfeksiyonlar ve göğüs boşluğundaki kitleler benzer görünebilir.

Veteriner hekiminiz göğsü dinler; kan testleri ve hava yollarındaki değişiklikleri gösterebilen göğüs röntgeni önerebilir. Kalp kurdu testi ve akciğer kurdu için özel bir dışkı testi, özellikle bu parazitlerin görüldüğü bölgelerden gelen kediler için sık yapılır. Akciğer kurdu testi taze dışkı gerektirir ve birden fazla örnek gerekebilir. Bazı kedilerde veteriner hekim anestezi altında hava yollarından küçük bir sıvı örneği alır ya da hava yollarının içine bakmak için ince bir kamera kullanır. Bazı kliniklerde bilgisayarlı tomografi (BT) de kullanılır.

Veteriner hekim bazen tedaviye başlar ve kedinin nasıl yanıt verdiğini izler. Belirgin bir iyileşme tanıyı destekler. Atakların ne zaman olduğunu, ne kadar sürdüğünü ve o sıralarda evde yeni olan her şeyi, örneğin farklı bir kedi kumunu ya da temizlik spreyini basit bir şekilde not etmek de yardımcı olur.

Tedavi ve inhalerler

Tedavinin iki amacı vardır. Birincisi, hava yollarındaki iltihabı uzun vadede yatıştırmaktır. İkincisi, kedi zorlandığında hava yollarını hızla açmaktır.

Uzun süreli tedavinin temelini, genellikle bir kortikosteroid olan anti-inflamatuvar ilaç oluşturur. Tablet, enjeksiyon ya da inhaler yoluyla verilebilir. İnhalasyon yoluyla verilen ilaç çoğunlukla hava yollarında etki gösterir; bu da vücudun diğer bölgelerindeki yan etkileri azaltabilir. Bronkodilatör adı verilen ikinci bir ilaç türü, hava yollarını çevreleyen kasları gevşetir ve alevlenmelerde çoğu zaman kurtarıcı inhaler olarak kullanılır. Tek başına iltihaba hiçbir etkisi olmadığından, veteriner hekimler bu ilacı anti-inflamatuvar ilaçla birlikte kullanır.

Kediler inhaleri insanların kullandığı şekilde kullanamaz. İnhaler, ucunda yumuşak bir yüz maskesi bulunan küçük bir ara hazneye (spacer) takılır. Maske kedinin burnunu ve ağzını kapatacak şekilde yerleştirilir, inhalere basılır ve kedi ilacı birkaç nefeste solur. Birçok kedi biraz alıştırmayla bunu rahatlıkla kabul eder.

Kediyi maskeye alıştırmak sabır ister. Önce ara hazneyi kedinin koklayabileceği bir yere bırakın ve sakin ilgisini bir ödül mamasıyla ödüllendirin. Ardından maskeyi bir saniyeliğine yüzüne değdirin ve yavaş yavaş birkaç nefes boyunca yerinde tutmaya kadar ilerleyin. Önce ilaçsız alıştırma yapın ve tekniği size göstermesini veteriner hekiminizden veya veteriner sağlık teknikerinden isteyin.

Çoğu kedinin ömür boyu tedavi görmesi gerekir. Veteriner hekiminiz genellikle belirtileri kontrol altında tutan en düşük ilaç miktarını hedefler ve bunu zaman içinde ayarlayabilir. Belirtiler geri dönebileceği için ilacı veteriner hekiminizle konuşmadan bırakmamak veya değiştirmemek en iyisidir.

Evdeki tetikleyicileri azaltmak

Evde yapılacak değişiklikler atakları seyrekleştirebilir. Bu değişiklikler ilaçla birlikte işe yarar, onun yerini tutmaz. Yaygın tetikleyiciler arasında tozlu kedi kumu, sigara dumanı, parfüm ve saç spreyi, oda kokuları ve kokulu mumlar, uçucu yağ difüzörleri, halı temizleyiciler, kokulu çamaşır ürünleri, küf, polen ve ev tozu bulunur.

Birçok kedi sahibi az tozlu, kokusuz bir kuma geçer ve sigarayı yalnızca dışarıda, kediden uzakta içer. Kedinin kullandığı odalarda sprey ve difüzör kullanmamak, kedi başka bir odadayken elektrik süpürgesi kullanmak ve toz almak, rutubet ve küfle mücadele etmek yardımcı olur. Kedinin en çok vakit geçirdiği odalarda HEPA filtreli bir hava temizleyici de faydalı olabilir.

Fazla kilo nefes almayı zorlaştırır ve fazla kilolu kedilerde astım gelişme olasılığı daha yüksektir. Kediniz fazla kiloluysa veteriner hekiminize güvenli bir kilo verme planı hakkında danışın. Astımın kendisini önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Temiz hava ve sağlıklı bir kilo, alevlenme olasılığını azaltabilir.

Kurtarılmış ve yeni sahiplenilmiş kediler

Sahiplenildikten kısa süre sonra öksüren bir kedi mutlaka astımlı değildir. Kurtarılmış kedilerde önce parazitlerin dışlanması yerinde olur. Kedi akciğer kurdu Avrupa genelinde görülür. Kediler bu paraziti genellikle larvaları taşıyan kemirgenleri, kuşları ve diğer küçük hayvanları avlayarak kapar; salyangozlar ve sümüklüböcekler de parazitin yaşam döngüsünün bir parçasıdır. Sahipsiz, dışarıda yaşayan kediler ve genç kediler daha yüksek risk altındadır. Akciğer kurdu, tıpkı astım gibi öksürüğe, burun akıntısına, hızlı solunuma ve solunum güçlüğüne yol açabilir; ancak enfekte kedilerin bazıları hiçbir belirti göstermez. Sivrisineklerin bulaştırdığı kalp kurdu, Güney ve Güneydoğu Avrupa’nın birçok ülkesinde görülür. Kedilerde öksürüğe ve solunum güçlüğüne neden olabilir; veteriner hekimler buna kalp kurduyla ilişkili solunum yolu hastalığı der. Bu parazitlerin hiçbiri bir kediden diğerine doğrudan geçmez.

Paw Squadron’da her kurtarmanın ardından ilk duraklar veteriner ve banyodur. Her hayvan veteriner kontrolünden geçirilir, iç parazit tedavisi yapılır ve pirelere ve diğer parazitlere karşı tedavi uygulanır; her kediye sahiplendirme öncesinde aşıları yapılır ve mikroçip takılır. Bazı parazitler özel testler gerektirir; bu nedenle sahiplendiğiniz kedide öksürük başlarsa veteriner hekiminize kedinin nereden geldiğini söyleyin. Bu, doğru testleri seçmesine yardımcı olur. Yeni bir ev yeni kokular ve ürünler de getirir; bu yüzden yeni kumu, temizlik ürünlerini veya kokuları da belirtin.

Astım çoğu kedide kontrol altına alınabilir. Tedavi, sakin bir rutin ve evde daha az tetikleyiciyle astımlı birçok kedi uzun ve aktif bir yaşamın tadını çıkarır. Sahiplenmeyi düşünüyorsanız Sahiplendirme sayfasında yuva arayan kedileri görebilir, daha fazla sağlık rehberini PawPedia’da bulabilirsiniz.