Kedilerde Hipertrofik Kardiyomiyopati: Belirtiler ve Bakım

Kalpte neler olur

Sol ventrikül, kanı vücuda pompalayan güçlü kalp odacığıdır. HCM’de bu odacığın duvarları kalınlaşır ve esnekliğini kaybeder. İçindeki boşluk küçülür ve odacık atımlar arasında düzgün şekilde gevşeyip dolamaz. Kedilerde restriktif ve dilate formlar gibi başka kardiyomiyopati türleri de görülebilir; ancak bunlar daha az yaygındır.

Bunun sonucunda kan geriye doğru, hemen üstündeki odacık olan sol kulakçıkta birikir. Zamanla kulakçık gerilir ve büyür. Akciğerlerin kan damarlarında basınç yükselir ve sıvı akciğerlerin içine ya da çevrelerindeki göğüs boşluğuna sızabilir. Buna konjestif kalp yetmezliği denir.

Büyümüş bir sol kulakçık, kalbin içinde kan pıhtılarının oluşmasını da kolaylaştırır. Yerinden kopan bir pıhtı atardamarlar boyunca ilerleyerek bacaklara giden kan akışını tıkayabilir.

Hangi kedilerde görülür

Her kedide HCM gelişebilir. Araştırmalar, hastalığın genel popülasyondaki kedilerin yaklaşık %15’ini, yaşlı kedilerde ise daha fazlasını etkilediğini gösteriyor. Etkilenen kedilerin çoğu sıradan, safkan olmayan kedilerdir. Hastalık birkaç aylıktan 10’lu yaşların sonlarına kadar her yaşta ortaya çıkabilir; ancak çoğu kedi hastalık saptandığında orta yaşlıdır. Erkeklerin daha sık etkilenip etkilenmediği konusunda araştırmalar farklı sonuçlar veriyor, ancak erkeklerde ağır hastalık daha genç yaşta gelişme eğilimindedir.

Bazı ırklarda HCM ailesel olarak görülür. Maine Coon ve Ragdoll ırklarında hastalıkla bağlantılı belirli gen mutasyonları saptanmıştır. Hastalık ayrıca British ve American Shorthair, Sphynx, İran kedisi, Bengal, Norveç Orman Kedisi ve birkaç başka ırkta daha sık bildirilmektedir.

Tiroid bezinin aşırı çalışması ve yüksek kan basıncı da kalp duvarlarını benzer şekilde kalınlaştırabilir. Veteriner hekimler her ikisini de kontrol eder, çünkü nedenin tedavi edilmesi kalbe yardımcı olabilir.

HCM bir enfeksiyon değildir. Diğer kedilere, köpeklere ya da insanlara bulaşmaz. Akraba kediler aynı genetik riski taşıyabilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

HCM’li kedilerin birçoğu tamamen sağlıklı görünür. Kediler hastalıklarını da iyi gizler ve sessizce yavaşlama eğilimindedir. Aşağıdaki belirtiler, veteriner hekiminizi aramak için yeterli bir nedendir.

• Dinlenirken ya da uyurken daha hızlı nefes alma
• Daha fazla çabayla, karnı her zamankinden fazla hareket ederek nefes alma
• Hafif bir hareketten sonra ağzı açık nefes alma ya da soluk soluğa kalma
• Çabuk yorulma, saklanma ya da her zamankinden fazla uyuma
• Daha az yeme ya da kilo kaybı
• Bir ya da her iki arka bacakta güçsüzlük veya topallama
• Bayılma ya da kısa süreli yığılma

Kalp yetmezliği olan kediler köpeklere göre çok daha seyrek öksürür. Öksürmeyen bir kedinin akciğerlerinde de sıvı olabilir.

Evde edinilebilecek faydalı bir alışkanlık, uyku sırasındaki solunum sayısını saymaktır. Kedinizin derin uykuya dalmasını ve mırlamıyor olmasını bekleyin. Göğsünün 30 saniyede kaç kez yükseldiğini sayın ve sonucu ikiyle çarpın. Uyuyan sağlıklı bir kedi genellikle dakikada 30’dan az nefes alır ve veteriner kalp uzmanları bu sayıyı kalp hastalığı olan kediler için hedef değer olarak kullanır. Sayı birkaç gün içinde yavaş yavaş artarsa ya da 30’un üzerinde kalırsa veteriner hekiminizi arayın. Kendi kediniz için hangi sayıda aramanız gerektiğini veteriner hekiminize sorun.

Ne zaman acil durumdur

HCM, sağlıklı görünen bir kedide bile aniden ciddi bir hâl alabilir. Bu belirtilerden herhangi birini görürseniz hemen bir veteriner hekime ya da acil veteriner kliniğine gidin.

• Nefes almakta zorlanma, ağzı açık nefes alma ya da boynu öne uzatılmış şekilde çömelme
• Soluk, gri ya da mavi görünen diş etleri veya dil
• Bir ya da her iki arka bacakta ani güçsüzlük veya felç; çoğu zaman yüksek sesle bağırma ve belirgin ağrıyla birlikte
• Dokunulduğunda soğuk gelen arka bacaklar ya da patiler; soluk veya mavimsi pati yastıkçıkları
• Yığılma ya da bayılma

Ağrıyla birlikte ani arka bacak felci, ana atardamarın arka bacaklara doğru ikiye ayrıldığı noktaya takılan bir kan pıhtısının tipik belirtisidir. Veteriner hekimler buna aortik tromboembolizm ya da eyer trombüsü der. Çok acı vericidir ve acil tedavi gerektirir. Gidişat çoğu zaman kötüdür; birçok kedi bunu atlatamaz ya da bacaklarını yeniden kullanamaz. Yalnızca bir bacağı etkilenen kediler genellikle daha iyi seyreder ve bazı kediler birkaç hafta sonra yeniden yürüyebilir.

Kliniğe giderken kedinizi bir taşıma çantasında tutun; ona nazikçe ve olabildiğince az dokunun. Stres, zaten nefes almakta zorlanan bir kediye ek yük bindirir.

Veteriner hekimler nasıl teşhis eder

İlk ipucu çoğu zaman rutin bir kontrolde ortaya çıkar. Veteriner hekim stetoskopla bir kalp üfürümü, fazladan bir “dörtnala” (gallop) sesi ya da düzensiz bir ritim duyabilir. Bunlardan herhangi biri daha yakından incelemek için bir nedendir. Tek başlarına HCM’yi kanıtlamazlar. Birçok sağlıklı kedide üfürüm vardır ve HCM’li her üç kediden en az birinde hiç üfürüm yoktur.

Temel test, ekokardiyogram adı verilen kalp ultrasonudur. Bu test kalp duvarlarının kalınlığını, sol kulakçığın boyutunu ve kalbin ne kadar iyi hareket ettiğini gösterir. Çoğu zaman bir veteriner kardiyolog ya da kalp konusunda ek eğitim almış bir veteriner hekim tarafından yapılır.

Diğer testler tabloyu tamamlamaya yardımcı olur. Göğüs röntgeni akciğerlerin içindeki ya da çevresindeki sıvıyı gösterir. Kan basıncı ölçülür ve özellikle altı yaş civarı ve üzerindeki kedilerde bir kan testiyle tiroid kontrol edilir. Ritim düzensiz duyuluyorsa EKG ile kaydedilir. NT-proBNP adı verilen bir kan testi, solunum güçlüğünün kalpten mi yoksa başka bir nedenden mi kaynaklandığını göstermeye yardımcı olabilir. Hafif HCM’de daha az güvenilirdir, bu nedenle ultrasonun yerini tutmaz.

Maine Coon ve Ragdoll ırklarında saptanan mutasyonlar için DNA testleri mevcuttur ve bunlar daha çok yetiştiriciler tarafından kullanılır. Bu ırklardan testi negatif çıkan kedilerde de HCM gelişmiştir; dolayısıyla temiz bir sonuç hastalığı dışlamaz.

Tedavi ve HCM ile yaşam

HCM’yi tamamen iyileştiren bir tedavi yoktur. Tedavinin amacı kalp üzerindeki yükü hafifletmek, akciğerlerdeki sıvıyı temizlemek ve kan pıhtısı riskini azaltmaktır. Tedavi planı, hastalığın ne kadar ilerlediğine bağlıdır.

Kalp duvarında hafif kalınlaşma olan ve sol kulakçığı normal boyutta olan kediler başlangıçta çoğu zaman hiç ilaç gerektirmez. Veteriner hekim genellikle kontrollerin ve ultrason taramalarının tekrarlanmasını önerir. Bu kedilerin birçoğunda hiçbir zaman belirti gelişmez. Sol kulakçığı büyümüş kedilerde kalp yetmezliği ve pıhtı riski daha yüksektir; veteriner hekimler bu kediler için çoğu zaman pıhtı oluşma olasılığını azaltan günlük bir ilaç önerir.

Kalp yetmezliği olan bir kedinin genellikle önce hastanede tedavi görmesi gerekir. Bu tedavi oksijen desteğini, akciğerlerdeki sıvıyı uzaklaştıran enjeksiyonları ve bazen göğüs boşluğundaki sıvının iğneyle boşaltılmasını içerebilir. Çoğu kedinin daha sonra evde ömür boyu her gün ilaç alması gerekir. Veteriner hekim, kontrol muayenelerine ve sizin yaptığınız solunum sayımlarına göre ilacı zaman içinde ayarlar.

Evde ilaçları tam olarak reçete edildiği şekilde verin ve herhangi bir değişiklik yapmadan ya da ilacı kesmeden önce veteriner hekiminizle konuşun. Uyku sırasındaki solunum sayılarını basit bir şekilde not edin. Kedinize sakin bir ev ortamı, mamaya, suya ve kum kabına kolay erişim ve veteriner hekiminizin onayladığı bir beslenme düzeni sağlayın. Herhangi bir anesteziden, damar yoluyla sıvı tedavisinden ya da uzun etkili steroid enjeksiyonundan önce veteriner hekime kedinizde HCM olduğunu hatırlatın, çünkü bunlar risk altındaki kedilerde kalp yetmezliğini tetikleyebilir.

Hastalığın gidişatı kediden kediye çok değişir. Hafif hastalığı olan birçok kedi yıllarca iyi durumda kalır. Kalp yetmezliği ya da kan pıhtısı oluştuktan sonra gidişat daha kötüdür; yine de tedaviyle birçok kedi hâlâ kaliteli bir süre yaşayabilir.

Önleme ve tarama

Tek bir kedide HCM’yi önlemenin bir yolu yoktur. Yine de kedi sahipleri hastalığı erken fark edebilir ve ani bir kriz olasılığını azaltabilir. En az yılda bir kez yapılan bir kontrol, veteriner hekime yeni bir üfürüm ya da ritim değişikliği duyma fırsatı verir. Böyle bir bulgu çıkarsa ekokardiyogram yapılmasının yararlı olup olmayacağını sorun. Orta yaşlı ve yaşlı kedilerde tiroid düzeylerinin ve kan basıncının kontrol edilmesi, kalp duvarının kalınlaşmasına yol açan tedavi edilebilir nedenleri yakalamaya yardımcı olur.

Risk altındaki ırklar için uzmanlar, test mevcut olduğunda DNA testini ve damızlık kedilerde düzenli kalp ultrasonunu önerir. HCM’li kedilerin damızlık olarak kullanılması önerilmez.

Sahiplenilen kediler için ne anlama gelir

HCM’li kedilerin çoğu safkan olmadığından, kurtarılmış kedileri sahiplenenler bu hastalıkla pekâlâ karşılaşabilir. Paw Squadron’da her hayvana sahiplendirilmeden önce veteriner kontrolü, tedavi, aşılar ve mikroçip uygulanır. Kontrol muayenesinde bir üfürüm ya da alışılmadık bir ritim fark edilebilir. Ancak muayene HCM’yi dışlayamaz, çünkü hastalık çoğu zaman sessiz seyreder ve etkilenen birçok kedide üfürüm yoktur.

Evdeki ilk sakin haftalarda kedinizin uyku sırasındaki normal solunum sayısını öğrenin ve başlangıç değeri olarak not edin. Kalple ilgili tüm bulguları kendi veteriner hekiminizle paylaşın ve diş tedavisinden ya da anestezi altında yapılacak başka herhangi bir işlemden önce bunları yeniden hatırlatın.

Sahiplenmeyi düşündüğünüz bir kedi hakkında sorularınız varsa bize bir sahiplenme başvurusu gönderin. Kedi sağlığıyla ilgili diğer rehberleri PawPedia’da bulabilirsiniz.