Köpeklerde İntervertebral Disk Hastalığı (IVDD): Belirtiler ve Tedavi

Omurgada neler olur

Omurga, omur adı verilen küçük kemiklerden oluşan bir zincirdir. Bu kemiklerin arasında yastık görevi gören yumuşak diskler bulunur. Her diskin jöle kıvamında bir merkezi ve daha sert bir dış halkası vardır. Yaşla birlikte ya da bazı ırklarda çok daha erken, merkez kurur ve sertleşir. Bu durumda disk artık amortisör görevi göremez.

Veteriner hekimler iki ana tablo tanımlar. Birincisinde sertleşmiş merkez dış halkayı delerek omurga kanalına doğru itilir. Bu genellikle aniden olur ve ağır seyredebilir. Dachshund ve diskleri erken yaşlanan diğer ırklar için tipiktir; örneğin French Bulldog, Beagle, Shih Tzu, Lhasa Apso, Pekinez ve Cocker Spaniel. Bu köpeklerde bir ya da iki yaş kadar erken görülebilir. İkinci tabloda dış halka aylar boyunca yavaşça şişer ve omuriliğe baskı yapar. Bu, Alman Çoban Köpeği ve Doberman gibi daha yaşlı ve daha iri köpeklerde daha sık görülür. Genellikle beş yaşından sonra, yavaş yavaş gelişen bir güçsüzlük olarak ortaya çıkar.

En yüksek risk Dachshund ırkındadır. Tahminlere göre Dachshund ırkındaki köpeklerin kabaca beşte biri yaşamlarının bir döneminde IVDD belirtileri gösterir. Bu riskin büyük kısmı, kısa bacaklarla bağlantılı ve disklerin erken yaşlanmasına yol açan bir gen varyantından kaynaklanır. Aynı varyant pek çok başka ırkta ve melez köpeklerde de bulunur. Bu varyantı taşıyan her köpekte IVDD gelişmez, onu taşımayan bazı köpeklerde ise yine de gelişir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Belirtiler, hasarlı diskin nerede olduğuna ve omuriliğe ne kadar güçlü baskı yaptığına bağlıdır. Boyundaki bir disk çoğunlukla ağrıya, bazen de dört bacakta güçsüzlüğe yol açar. Sırtın orta ya da alt kısmındaki bir disk ise daha çok arka bacakları etkiler.

• Dokunulduğunda, okşandığında ya da kucağa alındığında ciyaklama
• Kambur bir sırt, gergin bir karın ya da titreme
• Boyunda tutukluk, başı aşağıda tutma ya da başını çevirmek istememe
• Mama ve su kaplarına başını eğmek istememe
• Zıplamak, merdiven çıkmak ya da hareket etmek istememe
• Sendeleyen ya da güçsüz arka bacaklar veya birbirine dolanan ya da yere sürtünen arka ayaklar
• Bir ya da iki arka bacağını sürükleme
• Ev içinde tuvalet kazaları ya da ıkındığı hâlde idrar yapamama

Sırt ağrısı karın ağrısına benzeyebilir. Ağrısı olan bir köpek kambur durabilir, sessizleşebilir ve mamasını reddedebilir. Risk altındaki bir ırktan bir köpek ağrılı ve içine kapanık görünüyorsa, veterinerinizden omurgasını kontrol etmesini isteyin.

Ne zaman acil durumdur

Bazı belirtiler, günün hangi saati olursa olsun hemen müdahale gerektirir. Köpeğinizde aşağıdaki belirtilerden herhangi biri varsa veterinerinizi ya da en yakın acil veteriner kliniğini arayın.

• Birden ayağa kalkamıyor ya da yürüyemiyor
• Arka bacaklarını sürüklüyor ya da arka patilerini kıvırıp üstüne basıyor
• İdrarını yapamıyor ya da mesane kontrolünü kaybetmiş
• Arka ayak parmaklarını hissetmiyor gibi görünüyor
• Birkaç saat içinde kötüleşiyor

En ciddi belirti, derin ağrı duyusunun kaybıdır. Veteriner hekim bunu, bir ayak parmağını sıkıca sıkıp köpeğin bunu fark edip etmediğini, örneğin başını çevirip çevirmediğini ya da ciyaklayıp ciyaklamadığını izleyerek test eder. Bacağın yalnızca geri çekilmesi bir reflekstir ve sayılmaz. Bu his henüz kaybolmamışken tedavi edilen köpeklerde sonuçlar çok daha iyidir. His kaybolduktan sonra iyileşme şansı düşer ve uzun gecikmeler bu şansı daha da azaltabilir. Bazı köpekler gecikmeye rağmen yine de iyileşir; bu yüzden aradan zaman geçmiş olsa bile tedavi için başvurmaya değer.

Veterinere ulaşana kadar köpeğinizi olabildiğince hareketsiz tutun. Sırtı düz kalacak şekilde bir elinizi göğsünün, diğerini kalçasının altına koyarak taşıyın ya da bir taşıma kafesinde götürün. Kendi ecza dolabınızdan ağrı kesici vermeyin, çünkü insan ilaçlarının bazıları köpekler için zehirlidir. Ağrı kesiciyi veteriner hekim seçsin.

Veteriner hekimler nasıl teşhis eder

Veteriner hekim işe fiziksel ve nörolojik muayeneyle başlar. Buna köpeğin yürüyüşünü izlemek, reflekslerini test etmek, patileri ters çevrildiğinde nasıl tepki verdiğini kontrol etmek ve ağrı olup olmadığını anlamak için omurga boyunca elle yoklamak dâhildir. Sonuçlar, veteriner hekimin omurganın hangi bölümünün etkilendiğini ve hasarın ne kadar ağır olduğunu değerlendirmesine yardımcı olur.

Röntgen, kırık ya da tümör gibi başka nedenleri dışlamaya yardımcı olabilir ve bazen sertleşmiş diskleri gösterir. Ancak omuriliğin kendisini gösteremez. Özellikle ameliyattan önce sorunlu diski tam olarak bulmak için veteriner hekimler MR veya BT taraması, daha seyrek olarak da omuriliğin çevresine kontrast madde enjekte edilen miyelografi kullanır. Bu testler sedasyon ya da genel anestezi gerektirir ve pek çok köpek bunlar için bir veteriner nöroloğa ya da cerraha sevk edilir.

Tedavi seçenekleri

Tedavi, belirtilerin ne kadar ağır olduğuna bağlıdır. Hâlâ yürüyebilen ve esas olarak ağrısı olan bir köpek için veteriner hekimler çoğunlukla konservatif tedavi önerir. Bunun temeli sıkı istirahattir. Uzman kılavuzları en az dört hafta kısıtlı hareket önerir. Uygulamada bu genellikle bir kafes ya da mobilyasız küçük bir oda, yalnızca tuvalet için kısa tasmalı yürüyüşler ve merdiven çıkmamak, zıplamamak anlamına gelir. Veteriner hekim ağrı kesici, iltihap giderici (antiinflamatuvar) ilaç ve bazen bir kas gevşetici yazabilir. İstirahat diske yatışması için zaman tanır; bu yüzden köpek birkaç gün sonra daha iyi görünse bile önemini korur.

Konservatif tedaviden sonra belirtiler köpeklerin kabaca üçte birinde geri döner, ancak çalışma sonuçları arasında büyük farklar vardır. Ağrı geri dönerse ya da köpek güçsüzleşirse, veteriner hekim genellikle sizinle ameliyatı konuşur.

Yürüyemeyen, ayak parmaklarındaki hissi kaybetmiş ya da ağrısı geçmeyen veya tekrarlayan ataklar yaşayan köpekler için genellikle ameliyat önerilir. Cerrah, omurga kanalının üzerindeki kemikten küçük bir pencere çıkarır ve omuriliğe baskı yapan disk materyalini alır. Bazı cerrahlar yeni bir atak olasılığını azaltmak için yakındaki diskleri de tedavi eder.

Uzman raporları, yürüyemeyen ama ayak parmaklarını hâlâ hisseden köpeklerin yaklaşık onda dokuzunun ameliyattan sonra yeniden yürüdüğünü gösteriyor. Derin ağrı duyusu kaybolduğunda köpeklerin kabaca yarısı ile onda altısı ameliyatla iyileşir; yalnızca istirahatle iyileşenler ise çok daha azdır. İyileşme yavaş olabilir ve bazı köpeklerde hafif bir sendeleme kalabilir. Bu rakamların kendi köpeğiniz için ne anlama geldiğini veteriner hekiminiz açıklayabilir.

Evde iyileşme

İyileşme, ameliyatlı ya da ameliyatsız, haftalar, bazen de aylar sürer. Çoğu köpeğin birkaç hafta kafes istirahatine, ardından normal yürüyüşlere yavaş yavaş dönmeye ihtiyacı vardır.

Bazı köpekler ilk başta mesanelerini kendi başlarına boşaltamaz. Veteriner ekibi size mesaneyi elle nasıl boşaltacağınızı ve bunu ne sıklıkla yapmanız gerektiğini gösterebilir. Günün büyük bölümünü yatarak geçiren bir köpeğin yumuşak, temiz ve kuru bir yatağa ihtiyacı vardır; bası yaralarını önlemek için düzenli olarak çevrilmesi de gerekebilir. İdrar tahriş etmesin diye arka bölgesindeki deriyi temiz tutun.

Yönlendirmeyle yapılan egzersiz, çoğu köpek için iyileşmenin bir parçasıdır. Hafif bacak germe hareketleri, masaj ve destekle ayakta durma ile yürüme gibi temel çalışmalar özel bir ekipman gerektirmez. Bazı klinikler su altı koşu bandı gibi hidroterapi seçenekleri de sunar. Hangi egzersizlerin evde güvenli olduğunu ve bunlara ne zaman başlanacağını veteriner hekiminize sorun. Köpeğiniz koşmaya can atsa bile planı adım adım uygulayın.

Riski azaltmak

Genler büyük rol oynadığı için IVDD her zaman önlenemez. Günlük alışkanlıklarla ilgili kanıtlar sınırlıdır, ancak veteriner hekimler genellikle birkaç basit adım önerir.

Köpeğinizi düzenli günlük egzersizle ideal kilosunda ve formda tutun. Dachshund ırkındaki köpeklerle yapılan büyük bir anket, günde bir saatten fazla egzersiz yaptırılan köpeklerde IVDD olasılığının daha düşük, günde 30 dakikadan az egzersiz yaptırılanlarda ise daha yüksek olduğunu buldu. Pek çok veteriner hekim kanepe, yatak ve araba için rampa ya da evcil hayvan merdiveni kullanmayı ve özellikle daha önce bir atak geçirmişlerse küçük köpekleri arabaya kucakta bindirip indirmeyi önerir. Boyun ağrısı yaşamış bir köpek için veteriner hekimler boyun tasması yerine göğüs tasması önerir. Sırt ağrısı fark ettiğinizde, güçsüzlük başlamadan önce erkenden bir veterinere gidin.

Kurtarılmış ve yeni sahiplenilmiş köpekler

IVDD diğer evcil hayvanlara ya da insanlara bulaşmaz. Köpeğin kendi omurgasıyla ilgili bir sorundur.

Kurtarılmış köpeklerin geçmişi hakkında çoğu zaman pek az şey bilinir. Birçoğu melezdir ve kısa bacaklı bir köpek, Dachshund ile aynı gen varyantını taşıyor olabilir. Paw Squadron’da her hayvan sahiplendirilmeden önce veteriner kontrolünden geçer, tedavi edilir, aşıları yapılır ve mikroçip takılır. Rutin bir kontrol, bir diskin ileride sorun çıkarıp çıkarmayacağını öngöremez; bu yüzden belirtileri ilk günden bilmek yararlıdır.

Yeni evdeki ilk haftalar çoğu zaman yeni merdivenler, kanepeler ve kaygan zeminler getirir. Risk altındaki bir köpek için kaymaz halılar, bir rampa ve iyi oturan bir göğüs tasması basit ve düşük maliyetli değişikliklerdir. Kendi veterinerinize ilk ziyaretinizde köpeğinizin vücut yapısından söz edin ve herhangi bir omurga kontrolünün anlamlı olup olmadığını sorun. Küçük ve kısa bacaklı bir köpek sahiplenmeyi düşünüyorsanız, Sahiplendirme sayfamızda yuva arayan köpekleri görebilirsiniz; PawPedia’da ise yeni sahipler için daha fazla rehber bulunur.