Choroba krążka międzykręgowego (IVDD) u psów: objawy i leczenie

Co dzieje się w kręgosłupie

Kręgosłup to łańcuch małych kości zwanych kręgami. Między nimi znajdują się miękkie krążki, które działają jak poduszki. Każdy krążek ma galaretowaty środek i twardszy pierścień zewnętrzny. Z wiekiem, a u niektórych ras znacznie wcześniej, środek wysycha i twardnieje. Krążek przestaje wtedy działać jak amortyzator.

Lekarze weterynarii opisują dwa główne typy. W pierwszym stwardniały środek krążka przebija się przez pierścień zewnętrzny i wnika do kanału kręgowego. Zwykle dzieje się to nagle i może mieć ciężki przebieg. Jest to typowe dla jamników i innych ras, u których krążki wcześnie się starzeją, takich jak buldogi francuskie, beagle, shih tzu, lhasa apso, pekińczyki i cocker spaniele. U tych psów może do tego dojść już w wieku roku lub dwóch lat. W drugim typie pierścień zewnętrzny powoli się uwypukla i przez miesiące uciska rdzeń. Częściej zdarza się to u starszych, większych psów, takich jak owczarki niemieckie i dobermany. Zwykle ujawnia się po piątym roku życia jako stopniowo narastające osłabienie.

Najwyższe ryzyko dotyczy jamników. Według szacunków mniej więcej co piąty jamnik w którymś momencie życia ma objawy IVDD. Duża część tego ryzyka wynika z wariantu genu związanego z krótkimi łapami, który sprawia, że krążki wcześnie się starzeją. Ten sam wariant występuje u wielu innych ras i u mieszańców. Nie u każdego psa z tym wariantem rozwija się IVDD, a niektóre psy bez niego i tak chorują.

Objawy, na które warto uważać

Objawy zależą od tego, gdzie znajduje się uszkodzony krążek i jak mocno uciska rdzeń. Krążek w odcinku szyjnym powoduje głównie ból, a czasem osłabienie wszystkich czterech łap. Krążek w środkowej lub dolnej części grzbietu częściej wpływa na tylne łapy.

• Piszczenie przy dotyku, głaskaniu lub podnoszeniu
• Zgarbiony grzbiet, napięty brzuch lub drżenie
• Sztywna szyja, nisko opuszczona głowa lub niechęć do odwracania głowy
• Niechęć do schylania głowy do misek z jedzeniem i wodą
• Niechęć do skakania, wchodzenia po schodach lub poruszania się
• Chwiejne lub osłabione tylne łapy albo krzyżowanie się lub szuranie tylnymi łapami
• Ciągnięcie jednej lub obu tylnych łap
• Załatwianie się w domu lub parcie bez oddawania moczu

Ból kręgosłupa może przypominać ból brzucha. Pies, który cierpi, może stać zgarbiony, być cichy i odmawiać jedzenia. Jeśli pies z rasy z grupy ryzyka wydaje się obolały i wycofany, poproś lekarza weterynarii o sprawdzenie kręgosłupa.

Kiedy to nagły przypadek

Niektóre objawy wymagają natychmiastowej pomocy, o każdej porze. Zadzwoń do lekarza weterynarii lub najbliższej całodobowej lecznicy weterynaryjnej, jeśli u psa wystąpi którykolwiek z poniższych objawów.

• Nagle nie może stać ani chodzić
• Ciągnie tylne łapy lub podwija palce tylnych łap i staje na ich grzbiecie
• Nie może oddać moczu albo utracił kontrolę nad pęcherzem
• Wydaje się nie czuć palców tylnych łap
• Jego stan pogarsza się w ciągu kilku godzin

Najpoważniejszym objawem jest utrata głębokiego czucia bólu. Lekarz weterynarii sprawdza je, mocno ściskając palec i obserwując, czy pies to zauważa, na przykład odwraca głowę lub piszczy. Samo cofnięcie łapy to odruch i się nie liczy. Psy leczone, gdy wciąż mają to czucie, radzą sobie znacznie lepiej. Gdy zostanie utracone, szanse na powrót do zdrowia spadają, a długie zwlekanie może je jeszcze obniżyć. Niektóre psy wracają do zdrowia mimo opóźnienia, dlatego warto szukać pomocy nawet wtedy, gdy minęło trochę czasu.

Do czasu dotarcia do lekarza weterynarii utrzymuj psa w jak największym bezruchu. Noś go, trzymając jedną rękę pod klatką piersiową, a drugą pod biodrami, tak aby grzbiet pozostawał prosty, albo przenoś go w klatce kenelowej. Nie podawaj leków przeciwbólowych z domowej apteczki, ponieważ niektóre leki dla ludzi są toksyczne dla psów. Wybór leków przeciwbólowych pozostaw lekarzowi weterynarii.

Jak lekarze weterynarii stawiają diagnozę

Lekarz weterynarii zaczyna od badania ogólnego i neurologicznego. Obserwuje, jak pies chodzi, sprawdza odruchy, ocenia, jak reagują łapy po ich podwinięciu, i obmacuje kręgosłup, szukając bolesnych miejsc. Wyniki pomagają mu ocenić, który odcinek kręgosłupa jest objęty chorobą i jak poważne jest uszkodzenie.

Zdjęcia rentgenowskie mogą pomóc wykluczyć inne przyczyny, takie jak złamanie czy guz, a czasem uwidaczniają stwardniałe krążki. Nie pokazują jednak samego rdzenia kręgowego. Aby ustalić, o który dokładnie krążek chodzi, zwłaszcza przed operacją, lekarze weterynarii wykonują rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową, a rzadziej mielografię, podczas której wokół rdzenia kręgowego wstrzykuje się środek kontrastowy. Badania te wymagają sedacji lub znieczulenia ogólnego, a wiele psów jest na nie kierowanych do lekarza weterynarii neurologa lub chirurga.

Możliwości leczenia

Leczenie zależy od nasilenia objawów. U psa, który nadal chodzi i odczuwa głównie ból, lekarze weterynarii często zalecają leczenie zachowawcze. Jego podstawą jest ścisły odpoczynek. Wytyczne specjalistów zalecają co najmniej cztery tygodnie ograniczonej aktywności. W praktyce zwykle oznacza to klatkę kenelową lub mały pokój bez mebli, krótkie spacery na smyczy wyłącznie w celu załatwienia potrzeb, żadnych schodów i żadnego skakania. Lekarz weterynarii może przepisać leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, a czasem lek rozluźniający mięśnie. Odpoczynek daje krążkowi czas na stabilizację, dlatego wciąż jest ważny, nawet gdy po kilku dniach pies wydaje się czuć lepiej.

Objawy wracają po leczeniu zachowawczym mniej więcej u jednej trzeciej psów, choć wyniki badań bardzo się różnią. Jeśli ból powraca lub pies słabnie, lekarz weterynarii zwykle omówi z tobą możliwość operacji.

Operację z reguły zaleca się psom, które nie mogą chodzić, utraciły czucie w palcach albo u których ból się utrzymuje lub epizody się powtarzają. Chirurg wycina niewielkie okienko w kości nad kanałem kręgowym i usuwa materiał krążka uciskający rdzeń. Niektórzy chirurdzy wykonują też zabieg na sąsiednich krążkach, aby zmniejszyć ryzyko kolejnego epizodu.

Według doniesień specjalistów około dziewięciu na dziesięć psów, które nie mogą chodzić, ale wciąż czują palce, po operacji znów chodzi. Gdy głębokie czucie bólu zostało utracone, po operacji do zdrowia wraca mniej więcej od połowy do sześciu na dziesięć psów, a przy samym odpoczynku – znacznie mniej. Powrót do zdrowia może być powolny, a u niektórych psów może pozostać lekka chwiejność chodu. Lekarz weterynarii może wyjaśnić, co te liczby oznaczają dla twojego psa.

Powrót do zdrowia w domu

Powrót do zdrowia trwa tygodnie, a czasem miesiące, niezależnie od tego, czy pies przeszedł operację. Większość psów potrzebuje kilku tygodni odpoczynku w klatce kenelowej, a potem powolnego powrotu do zwykłych spacerów.

Niektóre psy na początku nie potrafią same opróżnić pęcherza. Zespół lecznicy może pokazać ci, jak ręcznie opróżniać pęcherz i jak często to robić. Pies, który przez większość dnia leży, potrzebuje miękkiego, czystego i suchego posłania i może wymagać regularnego obracania, aby zapobiec odleżynom. Utrzymuj w czystości skórę w okolicy zadu, aby mocz jej nie podrażniał.

Kontrolowane ćwiczenia są częścią rekonwalescencji większości psów. Podstawowe ćwiczenia, takie jak delikatne rozciąganie łap, masaż oraz wspomagane stanie i chodzenie, nie wymagają specjalnego sprzętu. Niektóre lecznice oferują też hydroterapię, na przykład bieżnię wodną. Zapytaj lekarza weterynarii, które ćwiczenia są bezpieczne w domu i kiedy je zacząć. Realizuj plan krok po kroku, nawet jeśli pies bardzo chce biegać.

Jak zmniejszyć ryzyko

Nie zawsze można zapobiec IVDD, ponieważ duże znaczenie mają geny. Dowody dotyczące codziennych nawyków są ograniczone, ale lekarze weterynarii powszechnie zalecają kilka prostych kroków.

Dbaj, by pies był szczupły i w dobrej kondycji, i zapewniaj mu regularny codzienny ruch. Jedno duże badanie ankietowe dotyczące jamników wykazało, że psy, które miały ruch dłużej niż godzinę dziennie, miały mniejsze prawdopodobieństwo IVDD, a te, które miały ruch krócej niż 30 minut dziennie – większe. Wielu lekarzy weterynarii zaleca rampy lub schodki dla zwierząt przy kanapach, łóżkach i samochodach oraz podnoszenie małych psów przy wsiadaniu do samochodu i wysiadaniu, zwłaszcza po przebytym epizodzie. Psu, który miał ból szyi, lekarze weterynarii zalecają szelki zamiast obroży. Gdy zauważysz ból kręgosłupa, zgłoś się do lekarza weterynarii wcześnie, zanim pojawi się osłabienie.

Uratowane i świeżo adoptowane psy

IVDD nie przenosi się na inne zwierzęta ani na ludzi. To problem dotyczący kręgosłupa samego psa.

O przeszłości uratowanych psów często niewiele wiadomo. Wiele z nich to mieszańce, a pies o krótkich łapach może mieć ten sam wariant genu co jamnik. W Paw Squadron każde zwierzę przed adopcją przechodzi badanie i leczenie oraz otrzymuje szczepienia i mikroczip. Rutynowe badanie nie pozwala przewidzieć, czy krążek w przyszłości ulegnie uszkodzeniu, dlatego warto znać objawy od pierwszego dnia.

Pierwsze tygodnie w nowym domu często oznaczają nowe schody, kanapy i gładkie podłogi. Dla psa z grupy ryzyka dywaniki o dobrej przyczepności, rampa i dobrze dopasowane szelki to proste i niedrogie zmiany. Podczas pierwszej wizyty u swojego lekarza weterynarii wspomnij o budowie ciała psa i zapytaj, czy jakieś badania kręgosłupa mają sens. Jeśli myślisz o adopcji małego psa o krótkich łapach, na naszej stronie Adopcje znajdziesz psy, które szukają domu, a w dziale PawPedia – więcej poradników dla nowych opiekunów.