Köpeklerde İdrar Kaçırma: Nedenler ve Tedavi

Sık görülen nedenler

Bir köpeğin idrar kaçırmasına birkaç farklı sorun yol açabilir. Başlıcaları şunlardır.

• Zayıf üretral sfinkter. Mesaneyi kapalı tutan kas, gücünün bir kısmını kaybeder. Bu, yetişkin köpeklerde en sık görülen nedendir ve çoğunlukla kısırlaştırılmış dişileri etkiler. Kısırlaştırma sonrasında cinsiyet hormonlarının düzeyinin düşmesinin bunda rol oynadığı düşünülmektedir. Veteriner hekimler bu duruma kısırlaştırma sonrası idrar kaçırma ya da üretral sfinkter mekanizması yetersizliği diyebilir.
• Ektopik üreterler. Bu doğuştan gelen bir kusurdur. İdrarı böbreklerden taşıyan iki kanaldan biri ya da her ikisi yanlış yerde, mesaneyi kapalı tutan kasın ötesinde açılır. Genellikle küçük yavrularda saptanır ve dişilerde daha sık tanı konur.
• Mesane enfeksiyonu ya da mesane iltihabı. Tahriş olmuş bir mesane ani idrar sıkışmasına ve küçük sızıntılara yol açabilir.
• Sinir ya da omurga sorunları. Omurganın ya da pelvisteki sinirlerin yaralanması veya hastalığı, mesanenin normal şekilde dolup boşalmasını engelleyebilir.
• Taşma. Bir mesane taşı ya da bir kitle üretrayı kısmen tıkadığında mesane aşırı dolar ve idrar damla damla taşar.
• Normalden fazla idrar üretme. Böbrek hastalığı ya da diyabet gibi durumlar köpeğin daha fazla su içmesine ve daha fazla idrar yapmasına yol açar; bu da idrar kaçırmaya benzeyen kazalara neden olabilir.

Yaşlı köpeklerde idrar kaçırmayla kolayca karıştırılabilen başka bir sorun da görülebilir. Bazı yaşlı köpekler, bilişsel işlev bozukluğu adı verilen, beyindeki yaşa bağlı değişiklikler nedeniyle tuvalet eğitimlerini kaybeder. Bu köpekler genellikle idrarlarını normal şekilde ama yanlış yere yapar; bu da uykuda idrar sızdırmaktan farklıdır.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

İdrar kaçırma sürekli bir damlama ya da ara sıra görülen küçük bir sızıntı şeklinde olabilir. Sahipler çoğu zaman şu belirtilerden birini ya da birkaçını fark eder.

• Köpeğin uyuduğu ya da yattığı yerde ıslak bir leke
• Yürürken ya da kalktıktan hemen sonra damla damla idrar kaçırma
• Arka bacaklarda, karında ya da kuyruğun altında ıslak tüyler veya idrar kokusu
• Genital bölgenin normalden daha fazla yalanması
• İdrarla sürekli temas nedeniyle vulva ya da penis çevresinde kızarmış, tahriş olmuş deri
• Küçük bir yavruda, en başından beri var gibi görünen idrar damlatma

Kısırlaştırma sonrası idrar kaçıran bir köpek, yürüyüşlerde genellikle hâlâ normal şekilde idrarını yapar. Sızıntı çoğunlukla köpek dinlenirken ya da uyurken olur.

Ne zaman acil durumdur

İdrar kaçırma durumlarının çoğu normal bir randevuyu bekleyebilir. Bazı belirtiler ise hemen veteriner gerektirir. Çok az idrar çıkarken ya da hiç idrar çıkmazken idrar yapmak için ıkınmak bir tıkanmaya işaret edebilir. Tam tıkanma, atık maddelerin kanda birikmesine yol açar ve köpeği bir ila iki gün içinde ağır hasta edebilir. Sahipler bu ıkınmayı bazen kabızlıkla karıştırır.

İdrar kaçırmaya sırt ağrısı, güçsüz ya da sendeleyen arka bacaklar, idrarda kan, kusma, yemeyi reddetme ya da şişmiş, ağrılı bir karın eşlik ediyorsa hemen bir veteriner hekime başvurun. Bu belirtiler bir omurga sorununa, tıkanmaya ya da başka bir ciddi hastalığa işaret edebilir.

Veteriner hekimler nedeni nasıl bulur

Veteriner hekim sorularla başlayacaktır. İdrar kaçırmanın ne zaman olduğunu, ne kadar idrar geldiğini, köpeğinizin eskisinden daha fazla su içip içmediğini ve yürüyüşlerde hâlâ normal şekilde idrar yapıp yapamadığını not etmeniz faydalı olur. Köpeğinizin idrar yaparken çekilmiş kısa bir telefon videosu da işe yarayabilir.

Muayene genellikle mesanenin elle yoklanmasını ve arka bacaklar ile kuyruk bölgesindeki sinirlerin ve reflekslerin kontrolünü içerir. İdrar tahlili ve idrar kültürüyle enfeksiyon olup olmadığı araştırılır. Köpeğin daha fazla su içmesine ve daha fazla idrar yapmasına yol açan durumları araştırmak için kan testleri önerilebilir. Ultrason ya da röntgen taşları, kitleleri ve mesanenin şeklini gösterebilir. Ektopik üreterlerden şüphelenildiğinde veteriner hekimler BT taraması ya da mesaneye ilerletilen küçük bir kamera kullanabilir; bu işleme sistoskopi denir.

Kısırlaştırma sonrası idrar kaçırmayı gösteren tek bir test yoktur. Tanı çoğu zaman diğer nedenler dışlanarak ve ardından köpeğin tedaviye nasıl yanıt verdiğine bakılarak konur.

Tedavi seçenekleri

Tedavi nedene bağlıdır, bu yüzden herhangi bir tedaviye başlamadan önce nedeni bulmakta fayda vardır. Zayıf sfinkter için veteriner hekimler genellikle mesane çıkışındaki kasın sıkılaşmasına yardımcı olan bir ilaç reçete eder. Hormon replasman ilaçları başka bir seçenektir. Köpeklerin çoğunun durumu düzelir. Birçoğunun uzun süre ilaç kullanması gerekir; veteriner hekim zaman içinde planı ayarlayabilir ve yan etkileri izlemek için düzenli kontroller önerebilir.

İlaç tedavisi yeterli olmadığında uzmanlık gerektiren işlemler yardımcı olabilir. Üretranın kapanmasına yardımcı olmak için küçük bir kamera aracılığıyla üretra duvarına hacim artırıcı bir dolgu maddesi enjekte edilebilir. Bu işlemin etkisi zamanla azalabilir ve bazı köpeklerde tedavinin tekrarlanması gerekir. Bazı köpeklere ise ameliyat sırasında üretranın çevresine yerleştirilen ayarlanabilir bir manşet olan yapay sfinkter takılır. Veteriner hekiminiz bu işlemler için sizi uzman bir merkeze yönlendirebilir.

Diğer nedenler kendilerine özgü bir tedavi gerektirir. Mesane enfeksiyonu antibiyotiklerle tedavi edilir; antibiyotik ideal olarak idrar kültürünün ardından seçilir. Ektopik üreterler ameliyatla ya da kamera aracılığıyla yapılan bir lazer işlemiyle düzeltilir; bazı köpekler bundan sonra da biraz idrar kaçırmaya devam eder ve ayrıca ilaca ihtiyaç duyar. Üretrayı tıkayan taşların ya da kitlelerin çıkarılması veya kontrol altına alınması gerekir. Sinir hasarı olan köpeklerin mesanelerini boşaltmak için yardıma ihtiyacı olabilir; veteriner hekim, sahiplere bunun evde nasıl yapılacağını gösterebilir. Mesane kontrolü için insanlara yönelik herhangi bir ilaç ya da takviye vermeden önce veteriner hekiminize danışın.

Evde bakım

İdrar kaçırdığı için bir köpeği azarlamak ya da cezalandırmak işe yaramaz. Köpek bunun olduğunun farkında değildir ve ceza yalnızca stresini artırır. Birkaç basit alışkanlık, ikiniz için de günlük yaşamı kolaylaştırır.

Köpeğinize, özellikle gece yatmadan hemen önce ve uzun kestirmelerden sonra, idrar yapması için daha sık fırsat verin. Yıkanabilir, emici yatak örtüleri ya da su geçirmez kılıflar kullanın ve bunları sık sık yıkayın. Köpek bezleri ya da karın bantları mobilyaları koruyabilir, ancak ıslak malzemenin deriye temas edip kalmaması için sık sık değiştirilmeleri gerekir. Kuyruğun altındaki bölge ıslandığında burayı nazikçe temizleyip kurulayın. Bir köpek kuaförü, genital bölgenin çevresindeki tüyleri kısa tutabilir; bu da temizliği kolaylaştırır. Her zaman taze su bulundurun. Veteriner hekiminiz önermedikçe suyu kısıtlamanız önerilmez.

İdrar kaçırmanın kendisi diğer evcil hayvanlara ya da insanlara bulaşmaz. Sorunun bir parçası mesane enfeksiyonuysa, bakteriler bazen aynı evdeki evcil hayvanlar ve insanlar arasında geçebilir. İdrarı temizledikten sonra ellerinizi yıkamak iyi bir alışkanlıktır.

Risk ve korunma

Birleşik Krallık’ta genel veteriner kliniklerinde görülen 100.000’den fazla dişi köpekle yapılan büyük bir çalışma, bu köpeklerin yaklaşık 100’de 3’üne idrar kaçırma tanısı konduğunu ortaya koydu. Risk; kısırlaştırılmış dişilerde, 9 ila 12 yaş arasındaki köpeklerde ve ırkının ortalama yetişkin ağırlığında ya da bunun üzerinde olan köpeklerde daha yüksekti. Aralarında İrlanda Seteri ve Doberman’ın da bulunduğu bazı ırklar çok daha sık etkileniyordu. Diğer araştırmalar bu sorunu büyük vücut yapısıyla ilişkilendirmektedir.

İdrar kaçırmayı önlemenin kesin bir yolu yoktur. Köpeğinizi sağlıklı kiloda tutmak pratik bir adımdır. Kısırlaştırmanın önemli sağlık yararları vardır ve bu karar en iyi veteriner hekiminizle birlikte verilir. Bazı çalışmalar, çok küçük yaştaki yavruların kısırlaştırılmasının riski biraz artırabileceğini düşündürmektedir, ancak kanıtlar çelişkilidir. Küçük bir dişi yavrunuz varsa, özellikle de büyük bir ırktansa, ameliyat için en uygun yaşı veteriner hekiminize sorun.

Kurtarılmış ve yeni sahiplenilmiş köpekler

Ev içinde kaza yapan, yeni sahiplenilmiş bir köpekte sorun her zaman idrar kaçırma değildir. Stres, yeni bir düzen ve tamamlanmamış tuvalet eğitimi ilk haftalarda kazalara yol açabilir. Bazı çekingen köpekler selamlandıklarında ya da biri onlara yaklaştığında biraz idrar kaçırır; buna boyun eğme kaynaklı idrar yapma denir. Heyecanlı genç köpekler de aynısını yapabilir. Bu köpekler uyanık ve farkındadır; idrar selamlaşma anında kaçar. Sakin, abartısız selamlaşmalar yardımcı olur; ceza ise durumu kötüleştirir.

Gerçek idrar kaçırma sahiplenmeden sonra da ortaya çıkabilir; özellikle size gelmeden önce kısırlaştırılmış yetişkin bir dişide. Kısırlaştırmadan aylar, hatta yıllar sonra başlayabilir. Köpeğinizin eski bir sırt ya da pelvis yaralanması varsa bunu veteriner hekiminize söyleyin, çünkü sinir hasarı mesane kontrolünü etkileyebilir.

Paw Squadron’da her kurtarmanın ardından ilk duraklar veteriner ve banyodur; sahiplendirmeden önce her hayvan veteriner kontrolünden geçer, tedavi edilir, aşılanır ve kendisine bir mikroçip takılır. Kendi veteriner hekiminize yapacağınız ilk ziyarette köpeğinizin sağlık kayıtlarını yanınızda götürün ve fark ettiğiniz idrar kaçırma durumlarından bahsedin. PawPedia’da daha fazla pratik rehber bulabilirsiniz; SSS sayfamız da sahiplenmeyle ilgili sık sorulan soruları yanıtlar.