Καταρράκτης στον σκύλο: σημάδια, αιτίες και θεραπεία

Τι προκαλεί τον καταρράκτη

Οι περισσότεροι καταρράκτες στους σκύλους είναι κληρονομικοί. Μπορεί να εμφανιστούν σε νεαρούς σκύλους ή αργότερα στη ζωή τους. Στις φυλές με υψηλότερο αναφερόμενο κίνδυνο περιλαμβάνονται το Αμερικανικό Κόκερ Σπάνιελ, το Λαμπραντόρ Ριτρίβερ, το Κανίς, το Μπόστον Τέριερ, το Σιχ Τζου, το Ουαλικό Σπρίνγκερ Σπάνιελ και τα Σνάουτσερ. Μπορεί να επηρεαστεί οποιοσδήποτε σκύλος, ακόμη και οι μιγάδες.

Ο διαβήτης είναι η πιο συχνή ασθένεια που συνδέεται με τον καταρράκτη στους σκύλους. Το υψηλό σάκχαρο αίματος αλλάζει τη χημεία μέσα στον φακό. Ο φακός τραβά νερό, διογκώνεται και θολώνει. Οι περισσότεροι διαβητικοί σκύλοι εμφανίζουν καταρράκτη, συχνά μέσα στον πρώτο χρόνο μετά τη διάγνωση, ακόμη κι όταν ο διαβήτης τους είναι καλά ρυθμισμένος. Αυτοί οι καταρράκτες μπορεί να σχηματιστούν γρήγορα.

Άλλες αιτίες είναι ένας τραυματισμός του ματιού και η μακροχρόνια φλεγμονή μέσα στο μάτι. Σε σπάνιες περιπτώσεις, ορφανά κουτάβια που μεγαλώνουν με υποκατάστατο γάλακτος στο οποίο λείπουν ορισμένα θρεπτικά συστατικά εμφανίζουν καταρράκτη. Ορισμένοι καταρράκτες απλώς εμφανίζονται με την ηλικία.

Καταρράκτης ή φυσιολογική γήρανση

Πολλοί σκύλοι εμφανίζουν μια γκριζογάλαζη θολούρα στο κέντρο του φακού καθώς φτάνουν στη μέση και στη μεγάλη ηλικία. Αυτό ονομάζεται πυρηνική σκλήρυνση ή φακική σκλήρυνση. Ο φακός σκληραίνει και γίνεται πιο συμπαγής με τα χρόνια, οπότε το κέντρο του φαίνεται θολό υπό ορισμένο φωτισμό. Πρόκειται για μια φυσιολογική αλλαγή της γήρανσης. Οι σκύλοι με πυρηνική σκλήρυνση συνήθως διατηρούν λειτουργική όραση. Μπορεί να εκτιμούν λιγότερο καλά τις κοντινές αποστάσεις, να μην πιάνουν ένα παιχνίδι που τους πετάτε ή να φαίνονται διστακτικοί στις σκάλες.

Ο καταρράκτης είναι μια πραγματική αδιαφάνεια που εμποδίζει το φως. Συχνά φαίνεται πιο λευκός, σαν κιμωλία, και μπορεί να βρίσκεται σε ένα σημείο ή να απλώνεται σε ολόκληρο τον φακό. Οι δύο καταστάσεις μπορεί να μοιάζουν για έναν ιδιοκτήτη, και μπορεί να υπάρχουν και οι δύο στο ίδιο μάτι. Ο κτηνίατρός σας μπορεί να τις ξεχωρίσει κατά την οφθαλμολογική εξέταση.

Σημάδια που πρέπει να προσέχετε

Ο καταρράκτης στα αρχικά του στάδια σπάνια προκαλεί εμφανή προβλήματα. Οι σκύλοι βασίζονται πολύ στην όσφρηση και την ακοή, οπότε πολλοί προσαρμόζονται στη σταδιακή απώλεια της όρασης. Οι ιδιοκτήτες μπορεί να το αντιληφθούν μόνο όταν έχουν επηρεαστεί και τα δύο μάτια. Τα σημάδια περιλαμβάνουν τα εξής.

• Λευκή, γκρίζα ή γκριζογάλαζη θολότητα στην κόρη του ματιού
• Πέφτει πάνω σε έπιπλα, πόρτες ή τοίχους, ιδίως με αμυδρό φως ή σε καινούργιο μέρος
• Δισταγμός στις σκάλες και στα κράσπεδα ή πριν πηδήξει πάνω ή κάτω από τον καναπέ
• Αδυναμία να πιάσει ένα παιχνίδι ή μια λιχουδιά που του πετάτε
• Παραμονή πιο κοντά σας από ό,τι συνήθως ή πιο προσεκτικό βάδισμα στις βόλτες
• Καλύτερη όραση σε δυνατό φως παρά σε αμυδρό, ή το αντίστροφο

Ορισμένες από αυτές τις αλλαγές εμφανίζονται και με τη φυσιολογική γήρανση, γι' αυτό η οφθαλμολογική εξέταση είναι ο τρόπος να βρεθεί η αιτία.

Αν ο σκύλος σας ξαφνικά πίνει και ουρεί πολύ περισσότερο, τρώει περισσότερο και χάνει βάρος, ζητήστε από τον κτηνίατρό σας να τον ελέγξει για διαβήτη. Θολά μάτια που εμφανίζονται μαζί με αυτά τα σημάδια χρειάζονται επίσκεψη χωρίς καθυστέρηση.

Πώς εξελίσσεται ο καταρράκτης

Οι κτηνίατροι συχνά περιγράφουν τον καταρράκτη ανάλογα με το πόσο μέρος του φακού καλύπτει. Ο αρχόμενος καταρράκτης καλύπτει ένα μικρό μέρος του φακού και δεν επηρεάζει αισθητά την όραση. Ο ανώριμος καταρράκτης καλύπτει μεγαλύτερο μέρος και μπορεί να θολώνει την όραση. Ο ώριμος καταρράκτης καλύπτει ολόκληρο τον φακό και εμποδίζει τη λειτουργική όραση σε αυτό το μάτι. Ο υπερώριμος καταρράκτης έχει αρχίσει να αποδομείται και να συρρικνώνεται, κάτι που μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή στο μάτι.

Ορισμένοι καταρράκτες παραμένουν μικροί για πολύ καιρό. Άλλοι μεγαλώνουν γρήγορα, ιδίως στους διαβητικούς σκύλους.

Πότε είναι επείγον

Ο καταρράκτης από μόνος του συνήθως δεν είναι επώδυνος. Το πρόβλημα ξεκινά όταν πρωτεΐνες διαρρέουν από τον φακό μέσα στο μάτι. Ο οργανισμός τις αντιμετωπίζει ως ξένες, και το μάτι φλεγμαίνει. Αυτό ονομάζεται φακογενής ραγοειδίτιδα. Αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να αυξήσει την πίεση μέσα στο μάτι και να οδηγήσει σε γλαύκωμα, το οποίο μπορεί να είναι πολύ επώδυνο και να κοστίσει στον σκύλο το μάτι του. Το καλύτερο είναι να επικοινωνήσετε με κτηνίατρο την ίδια μέρα αν παρατηρήσετε οποιοδήποτε από αυτά τα σημάδια.

• Κόκκινο μάτι, μισόκλεισμα του ματιού, δακρύρροια ή τρίψιμο του ματιού με το πόδι
• Γαλαζωπή θολότητα σε όλο το μπροστινό μέρος του ματιού
• Ένα μάτι που φαίνεται μεγαλύτερο από το άλλο ή κόρη που μένει διεσταλμένη
• Ξαφνική τύφλωση στο ένα ή και στα δύο μάτια
• Διαβητικός σκύλος που χάνει γρήγορα την όρασή του ή δεν φαίνεται καλά

Η ξαφνική τύφλωση μπορεί να οφείλεται και σε προβλήματα του αμφιβληστροειδούς, γι' αυτό χρειάζεται πάντα εξέταση χωρίς καθυστέρηση.

Πώς διαγιγνώσκουν οι κτηνίατροι τον καταρράκτη

Ο κτηνίατρός σας θα εξετάσει και τα δύο μάτια με δυνατό φως και οφθαλμοσκόπιο, συχνά αφού βάλει σταγόνες που διαστέλλουν την κόρη. Συνήθως θα μετρήσει την πίεση μέσα στο μάτι και θα αναζητήσει σημάδια φλεγμονής. Οι εξετάσεις αίματος και ούρων μπορούν να δείξουν αν πίσω από την αλλαγή βρίσκεται διαβήτης ή κάποια άλλη ασθένεια. Ο κτηνίατρός σας μπορεί να σας παραπέμψει σε κτηνίατρο οφθαλμίατρο, δηλαδή σε κτηνίατρο που ειδικεύεται στα μάτια.

Επιλογές θεραπείας

Δεν έχει αποδειχθεί ότι κάποιες οφθαλμικές σταγόνες, συμπληρώματα ή δίαιτες διαλύουν τον καταρράκτη ή επιβραδύνουν την εξέλιξή του. Ορισμένα προϊόντα που προωθούνται για τον σκοπό αυτό μπορεί ακόμη και να επιδεινώσουν τον καταρράκτη. Η χειρουργική επέμβαση είναι η μόνη θεραπεία που αφαιρεί τον καταρράκτη. Πριν από την επέμβαση, ο ειδικός συνήθως κάνει εξετάσεις αίματος, υπερηχογράφημα του ματιού και μια ηλεκτρική εξέταση του αμφιβληστροειδούς που ονομάζεται ηλεκτροαμφιβληστροειδογράφημα. Οι εξετάσεις αυτές έχουν σημασία, επειδή η αφαίρεση του καταρράκτη αποκαθιστά την όραση μόνο αν ο αμφιβληστροειδής πίσω του εξακολουθεί να λειτουργεί.

Η συνήθης επέμβαση ονομάζεται φακοθρυψία. Υπό γενική αναισθησία, ο χειρουργός κάνει μια πολύ μικρή τομή στον κερατοειδή, θρυμματίζει τον θολό φακό με υπερήχους και τον αφαιρεί. Στους περισσότερους σκύλους τοποθετείται ένας τεχνητός φακός στη θέση του παλιού. Όταν η επέμβαση πάει καλά, πολλοί σκύλοι μπορούν να ξαναδούν σύντομα αφού ξυπνήσουν. Τα αναφερόμενα ποσοστά επιτυχίας κυμαίνονται περίπου από 80 έως 95%. Τα αποτελέσματα είναι συνήθως καλύτερα όταν η επέμβαση γίνεται πριν ωριμάσει πλήρως ο καταρράκτης και πριν εγκατασταθεί φλεγμονή.

Η μετεγχειρητική φροντίδα απαιτεί δέσμευση. Οι σκύλοι συχνά μένουν στο νοσοκομείο για ένα βράδυ και στη συνέχεια φορούν κολάρο-χωνί στο σπίτι, ώστε να μην μπορούν να τρίψουν το μάτι. Οι ιδιοκτήτες βάζουν οφθαλμικές σταγόνες σύμφωνα με το πρόγραμμα που ορίζει ο οφθαλμίατρος, και ακολουθούν αρκετές επανεξετάσεις. Πιθανές επιπλοκές είναι η επίμονη φλεγμονή, το γλαύκωμα, τα έλκη του κερατοειδούς, η λοίμωξη, η νέα θόλωση γύρω από τον τεχνητό φακό και η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς.

Η χειρουργική επέμβαση δεν είναι κατάλληλη για κάθε σκύλο. Ο αμφιβληστροειδής μπορεί να μη λειτουργεί, ο σκύλος μπορεί να έχει άλλα προβλήματα υγείας, ή το κόστος και η μετεγχειρητική φροντίδα μπορεί να μην είναι εφικτά για την οικογένεια. Ένας σκύλος του οποίου ο καταρράκτης δεν αφαιρείται χρειάζεται και πάλι τακτικούς οφθαλμολογικούς ελέγχους, μεταξύ των οποίων μέτρηση της πίεσης κάθε λίγους μήνες, επειδή με τον καιρό μπορεί να αναπτυχθούν φλεγμονή και γλαύκωμα. Ο κτηνίατρός σας μπορεί να συστήσει αντιφλεγμονώδεις οφθαλμικές σταγόνες για την προστασία του ματιού. Σε λίγους νεαρούς σκύλους, ο καταρράκτης υποχωρεί εν μέρει από μόνος του καθώς το υλικό του φακού απορροφάται, αλλά δεν μπορεί κανείς να βασιστεί σε αυτό.

Η ζωή με έναν σκύλο που δεν βλέπει καλά

Πολλοί σκύλοι αντιμετωπίζουν καλά την απώλεια της όρασης. Μαθαίνουν το σπίτι τους μέσω της όσφρησης, των ήχων και της μνήμης. Βοηθά να κρατάτε τα έπιπλα, τα μπολ φαγητού και τα κρεβάτια στις ίδιες θέσεις και να κλείνετε τις σκάλες και τις πισίνες με πορτούλες. Μιλήστε στον σκύλο σας πριν τον αγγίξετε και ζητήστε από τους επισκέπτες να κάνουν το ίδιο. Το λουρί είναι η ασφαλέστερη επιλογή σε άγνωστα μέρη, και μια σύντομη λέξη όπως «σκαλί» πριν από τα κράσπεδα και τις σκάλες μπορεί να βοηθήσει. Χαλιά με διαφορετικές υφές και ένα μικρό κουδουνάκι στα άλλα κατοικίδια μπορούν επίσης να βοηθήσουν έναν σκύλο να βρίσκει τον δρόμο του. Οι περισσότεροι σκύλοι με κακή όραση εξακολουθούν να απολαμβάνουν τις βόλτες, τα παιχνίδια με μυρωδιές και τον χρόνο με τους ανθρώπους τους.

Κληρονομικότητα και πρόληψη

Ο καταρράκτης δεν είναι μεταδοτικός. Δεν μεταδίδεται σε άλλα κατοικίδια ή σε ανθρώπους. Ο κληρονομικός καταρράκτης μπορεί να περάσει από τους γονείς στα κουτάβια, γι' αυτό οι υπεύθυνοι εκτροφείς υποβάλλουν τα μάτια των σκύλων τους σε εξέταση από πιστοποιημένο κτηνίατρο εξεταστή οφθαλμών πριν από την αναπαραγωγή. Στην Ευρώπη, οι εξετάσεις αυτές γίνονται μέσω προγραμμάτων οφθαλμολογικού ελέγχου που συνδέονται με τους εθνικούς κυνολογικούς ομίλους και τις λέσχες φυλών. Οι ειδικοί συνιστούν να μη χρησιμοποιούνται για αναπαραγωγή σκύλοι με κληρονομικό καταρράκτη.

Δεν υπάρχει αποδεδειγμένος τρόπος πρόληψης του καταρράκτη σε έναν μεμονωμένο σκύλο. Οι τακτικοί έλεγχοι βοηθούν τον κτηνίατρό σας να εντοπίσει έγκαιρα αλλαγές στον φακό και διαβήτη. Αναφέρετε οποιαδήποτε αλλαγή στην εμφάνιση των ματιών του σκύλου σας, ακόμη και μικρή. Οι τραυματισμοί των ματιών και τα κόκκινα, πονεμένα μάτια καλό είναι να ελέγχονται χωρίς καθυστέρηση, επειδή η φλεγμονή μέσα στο μάτι μπορεί να οδηγήσει σε καταρράκτη και σε άλλες βλάβες.

Διασωσμένοι και πρόσφατα υιοθετημένοι σκύλοι

Οι διασωσμένοι σκύλοι συχνά έρχονται με άγνωστο ιστορικό. Ένας ηλικιωμένος σκύλος μπορεί να έχει ήδη θολά μάτια, και μπορεί να μην είναι σαφές αν πρόκειται για φυσιολογική γήρανση, για καταρράκτη ή για συνέπεια ενός παλιού τραυματισμού ή μιας φλεγμονής. Στην Paw Squadron, οι πρώτοι σταθμοί μετά από κάθε διάσωση είναι ο κτηνίατρος και ένα μπάνιο, με κτηνιατρικό έλεγχο, αποπαρασίτωση και θεραπεία κατά των ψύλλων και άλλων παρασίτων. Κάθε ζώο υποβάλλεται σε κτηνιατρικό έλεγχο, θεραπεία, εμβολιασμούς και τοποθέτηση μικροτσίπ πριν από την υιοθεσία.

Αν υιοθετήσετε έναν σκύλο με θολά μάτια, καλό είναι να κλείσετε ραντεβού με τον δικό σας κτηνίατρο τις πρώτες εβδομάδες. Ζητήστε του να καταγράψει πώς φαίνονται τα μάτια τώρα, ώστε να παρακολουθούνται πιο εύκολα οι μεταγενέστερες αλλαγές. Ένας σκύλος με περιορισμένη όραση μπορεί να χρειαστεί περισσότερο χρόνο για να μάθει ένα νέο σπίτι, γι' αυτό μια απλή, σταθερή διάταξη βοηθά στην αρχή. Περισσότερους οδηγούς θα βρείτε στην PawPedia, ενώ τους σκύλους που περιμένουν ένα σπίτι μπορείτε να τους γνωρίσετε στη σελίδα υιοθεσιών μας.