Zakaźne zapalenie wątroby psów: objawy, leczenie i zapobieganie

Co jest przyczyną

Chorobę wywołuje adenowirus psów typu 1, często określany skrótem CAV-1. To inny wirus niż te, które wywołują zapalenie wątroby u ludzi, i nie stanowi zagrożenia dla ludzi. Nie wiadomo, by wywoływał chorobę u kotów.

Oprócz psów wirus zakaża lisy, wilki, kojoty i niedźwiedzie. Badania prowadzone w Wielkiej Brytanii, Niemczech i we Włoszech wykazały jego obecność u dzikich lisów rudych, a naukowcy uważają lisa rudego za ważny rezerwuar wirusa wśród dzikich zwierząt. To jeden z powodów, dla których lekarze weterynarii nadal szczepią psy nawet tam, gdzie choroba stała się rzadka.

Blisko spokrewniony adenowirus psów typu 2 (CAV-2) jest jedną z przyczyn kaszlu kenelowego. Ma on tu znaczenie, ponieważ nowoczesne szczepionki wykorzystują właśnie ten drugi wirus do ochrony przed zapaleniem wątroby.

Jak się przenosi

Psy zarażają się wirusem przez pysk i nos po kontakcie z moczem, kałem, śliną lub wydzieliną z oczu i nosa zakażonego psa. Wirus może też przenosić się na przedmiotach, takich jak miski na jedzenie, legowiska i buty, a także na rękach.

Wirusa trudno się pozbyć. Poza organizmem może przetrwać tygodnie lub miesiące i jest odporny na niektóre popularne środki dezynfekujące. Psy, które wyzdrowiały, mogą też wydalać go z moczem przez sześć miesięcy lub dłużej, nawet jeśli wyglądają na zdrowe.

Czyszczenie parą i rozcieńczony roztwór domowego wybielacza chlorowego inaktywują wirusa. Jeśli musisz posprzątać po chorym psie, zapytaj lekarza weterynarii o właściwe rozcieńczenie i czas działania.

Objawy zwykle pojawiają się około 4–9 dni po kontakcie z wirusem. Najbardziej narażone są szczenięta w pierwszym roku życia i nieszczepione psy w każdym wieku, a najcięższy przebieg choroby obserwuje się u młodych szczeniąt.

Objawy, na które warto uważać

Przebieg choroby bywa bardzo różny – od tak łagodnego, że pozostaje niezauważony, po nagłą śmierć. Pies z łagodną postacią choroby może być tylko zmęczony, jeść mniej i mieć lekką gorączkę. W poważniejszych przypadkach mogą wystąpić następujące objawy.

• Wysoka gorączka, często powyżej 40 °C (104 °F), trwająca od jednego do sześciu dni
• Zmęczenie, utrata apetytu i większe niż zwykle pragnienie
• Zaczerwienione oczy i wodnista wydzielina z oczu i nosa
• Wymioty, czasem z krwią, oraz biegunka
• Bolesny brzuch
• Powiększone migdałki
• Drobne czerwone plamki na dziąsłach, siniaki lub krwawienie wokół zębów mlecznych
• Obrzęk głowy, szyi lub tułowia
• Drgawki, chwiejny chód, osłabienie kończyn lub ślepota

Choć wirus atakuje wątrobę, zażółcenie dziąseł lub oczu (żółtaczka) rzadko pojawia się we wczesnej fazie choroby. Kaszel nie jest typowym objawem. Wiele z tych objawów pokrywa się z objawami nosówki, parwowirozy, leptospirozy i zatruć, dlatego do ich rozróżnienia potrzebne jest badanie weterynaryjne.

Kiedy to nagły przypadek

U bardzo młodych szczeniąt choroba może postępować szybko. Niektóre szczenięta umierają nagle, a wcześniej pojawia się u nich niewiele objawów albo nie ma ich wcale. Zadzwoń do lekarza weterynarii i od razu jedź do lecznicy, jeśli u twojego psa wystąpi którykolwiek z poniższych objawów.

• Wymioty z krwią lub krwista biegunka
• Krwawiące dziąsła, samoistnie pojawiające się siniaki lub drobne czerwone plamki na skórze
• Blade lub żółte dziąsła
• Drgawki, zapaść lub nagłe osłabienie
• Wysoka gorączka u szczeniaka, który nie ukończył cyklu szczepień

Przed przyjazdem uprzedź lecznicę, że podejrzewasz chorobę zakaźną, aby personel mógł trzymać twojego psa z dala od innych pacjentów. Umiera około 10–30% chorych psów, a najwięcej zgonów jest wśród młodych szczeniąt. Wczesna pomoc daje choremu psu największe szanse.

Jak lekarze weterynarii diagnozują i leczą parwowirozę

Lekarz weterynarii zapyta o szczepienia, niedawny kontakt z innymi psami i o to, skąd pochodzi pies. Badania krwi często wykazują niską liczbę białych krwinek, niską liczbę płytek krwi, wydłużony czas krzepnięcia i podwyższone parametry wątrobowe. Badanie moczu może wykazać białko przedostające się do moczu przez nerki. Testy wykrywające wirusa (PCR) lub przeciwciała przeciwko niemu mogą pomóc potwierdzić rozpoznanie. Lekarz weterynarii wykluczy też inne przyczyny podobnych objawów, takie jak zatrucie trutką na szczury, nosówka, parwowiroza, leptospiroza i inne choroby wątroby.

Nie ma leku, który zabijałby wirusa. Leczenie wspiera organizm, podczas gdy układ odpornościowy zwalcza zakażenie. Chore psy są zwykle hospitalizowane w izolacji. Leczenie może obejmować płyny podawane dożylnie, wsparcie żywieniowe, leki hamujące wymioty oraz antybiotyki na zakażenia bakteryjne, które rozwijają się, gdy pies jest osłabiony. Psy z poważnymi krwawieniami mogą wymagać transfuzji osocza lub krwi. Lekarz weterynarii wyjaśni, których elementów tego planu potrzebuje twój pies.

Niebieskie oko i powrót do zdrowia

U mniej więcej co czwartego psa, który wraca do zdrowia, oko staje się mętne i niebieskawe – często dotyczy to obu oczu. Zwykle dzieje się to 7–10 dni po ustąpieniu pozostałych objawów, gdy pies wydaje się już czuć lepiej. To „niebieskie oko” jest wynikiem reakcji immunologicznej na obecność wirusa w oku i u większości psów ustępuje samoistnie. Może być bolesne, dlatego lekarz weterynarii może przepisać leki do oczu i zalecić, aby trzymać psa z dala od jasnego światła. Każde nagłe zmętnienie oka u psa wymaga szybkiej wizyty u lekarza weterynarii, niezależnie od przyczyny.

Psy po przebytej chorobie często powoli odzyskują masę ciała, nawet jeśli dobrze jedzą. U niektórych psów wątroba lub nerki pozostają uszkodzone także po ustąpieniu zakażenia, dlatego lekarz weterynarii może zalecić kontrolne badania krwi i moczu. Ponieważ pies po przebytej chorobie może przez miesiące wydalać wirusa z moczem, trzymaj go z dala od nieszczepionych szczeniąt i zapytaj lekarza weterynarii, kiedy będą mogły bezpiecznie przebywać razem.

Zapobieganie i szczepienia

Główną ochroną jest szczepienie. Zakaźne zapalenie wątroby psów jest objęte szczepionkami podstawowymi, które Światowe Stowarzyszenie Lekarzy Weterynarii Małych Zwierząt (WSAVA) zaleca dla psów na całym świecie. Ochronę przed tą chorobą zwykle łączy się w jednym zastrzyku z ochroną przed nosówką i parwowirozą.

Starsze szczepionki zawierały sam wirus CAV-1 i czasami wywoływały niebieskie oko. Nowoczesne szczepionki wykorzystują zamiast niego spokrewniony wirus CAV-2. Zapewnia on silną ochronę krzyżową przed zapaleniem wątroby bez takiego samego ryzyka niebieskiego oka.

Wytyczne WSAVA zalecają rozpoczęcie szczepień szczeniąt w wieku 6–8 tygodni i powtarzanie ich co 2–4 tygodnie, aż szczeniak skończy co najmniej 16 tygodni. Wytyczne z 2024 r. zalecają następnie jeszcze jedną dawkę w wieku około 6 miesięcy albo badanie krwi, które sprawdzi, czy szczeniak jest chroniony. Niektóre lecznice podają tę dawkę zamiast tego w wieku około 1 roku. Później szczepienia przypominające przeciw tym chorobom podstawowym zwykle nie są potrzebne częściej niż co trzy lata. W przypadku dorosłego psa o nieznanej historii szczepień WSAVA podaje, że pojedyncza dawka szczepionki podstawowej bardzo prawdopodobnie zapewni mu ochronę, a w sytuacjach wysokiego ryzyka można podać drugą dawkę. Lekarz weterynarii dostosuje plan do wieku i stanu zdrowia twojego psa oraz do lokalnych zagrożeń.

Dopóki szczeniak nie ukończy cyklu szczepień, zapytaj lekarza weterynarii, kiedy będzie mógł bezpiecznie odwiedzać ruchliwe parki i spotykać psy, których nie znasz.

Uratowane i świeżo adoptowane psy

Szczenięta z ulicy i psy bez dokumentacji mają nieznaną historię szczepień, a lekarze weterynarii zwykle traktują je jak nieszczepione. Zalecenia WSAVA dotyczące schronisk przewidują podanie szczepionek podstawowych każdemu zwierzęciu zaraz po przybyciu, ponieważ zakażenia szybko się rozprzestrzeniają tam, gdzie wiele psów żyje razem.

W Paw Squadron pierwsze przystanki po każdej akcji ratunkowej to lekarz weterynarii i kąpiel. Każde zwierzę przechodzi badanie, odrobaczanie i zabieg przeciw pchłom i innym pasożytom. Przed adopcją każde zwierzę jest badane, leczone, szczepione i otrzymuje mikroczip.

Gdy pies trafi do domu, zabierz jego książeczkę szczepień do swojego lekarza weterynarii. Młody szczeniak może jeszcze potrzebować kolejnych dawek z cyklu szczepień, a lekarz weterynarii zaplanuje następne szczepienia przypominające. Jeśli u świeżo adoptowanego szczeniaka pojawi się gorączka, wymioty lub zmętnienie oczu, zadzwoń do lekarza weterynarii jeszcze tego samego dnia. Odpowiedzi na częste pytania o adopcję znajdziesz na naszej stronie FAQ, a więcej poradników o zdrowiu – w dziale PawPedia.