Zwichnięcie rzepki u psów: objawy, leczenie i powrót do zdrowia

Co dzieje się w kolanie

Rzepka (patella) to niewielka kość z przodu kolana. Normalnie przesuwa się w górę i w dół w bruździe na dolnym końcu kości udowej, a we właściwym położeniu utrzymują ją mięśnie uda i więzadło przyczepione do kości piszczelowej.

U psów ze zwichnięciem rzepki kość ta wysuwa się z bruzdy, często przy zginaniu kolana. W większości przypadków wynika to ze sposobu, w jaki rozwinęła się kończyna. Bruzda może być zbyt płytka, kość udowa lub piszczelowa może być lekko wygięta lub skręcona, a mięśnie uda mogą ciągnąć rzepkę poza osią. Dlatego problem zwykle zaczyna się w młodym wieku, a około połowa chorych psów ma go w obu kolanach. Rzadziej rzepkę wybija z miejsca uraz u psa, który wcześniej miał zdrowe kolana.

Rzepka może przesuwać się w stronę wewnętrznej strony kończyny – to tak zwane zwichnięcie przyśrodkowe – lub na zewnątrz, co nazywa się zwichnięciem bocznym. Zwichnięcie przyśrodkowe jest znacznie częstsze i jest typową postacią u małych psów. Zwichnięcie boczne częściej występuje u dużych ras.

Objawy, na które warto uważać

Objawy zwykle pojawiają się przed ukończeniem przez psa pierwszego roku życia, choć mogą wystąpić w każdym wieku. Niektóre psy z łagodną postacią nie mają żadnych objawów, a luźną rzepkę wykrywa się dopiero podczas rutynowego badania. Gdy objawy występują, opiekunowie często zauważają poniższe zmiany.

• Nagłe podskakiwanie, gdy pies przez kilka kroków trzyma tylną łapę w górze, a potem znów chodzi normalnie
• Wierzganie, wyciąganie lub potrząsanie tylną łapą, zanim pies znów ją obciąży
• Epizody podskakiwania, które z miesiącami zdarzają się coraz częściej
• Kulawizna obecna przez większość czasu w bardziej zaawansowanych przypadkach
• Pałąkowate lub przykucnięte ustawienie tylnych kończyn, głównie u szczeniąt z ciężką postacią schorzenia
• Sztywność lub dyskomfort, które narastają z czasem wraz z rozwojem zapalenia stawów

Podskakiwanie trwa, dopóki rzepka znajduje się poza swoją bruzdą. Gdy wróci na miejsce, pies znów chodzi normalnie. Z czasem rzepka, która raz po raz wysuwa się ze swojego miejsca, ściera chrząstkę w stawie kolanowym, co prowadzi do zapalenia stawów i bólu. Psy ze zwichnięciem rzepki są też bardziej narażone na zerwanie więzadła krzyżowego doczaszkowego (przedniego), jednego z głównych więzadeł stabilizujących staw kolanowy.

Kiedy to nagły przypadek

Krótkie podskakiwanie, które mija po kilku krokach, nie jest nagłym przypadkiem. Mimo to warto umówić zwykłą wizytę, aby lekarz weterynarii mógł zbadać oba stawy kolanowe. Pomaga krótkie nagranie podskakiwania w domu, ponieważ problem pojawia się i znika, więc może nie być widoczny w lecznicy.

Najlepiej zadzwonić do lekarza weterynarii tego samego dnia, jeśli twój pies w ogóle nie obciąża tylnej kończyny, piszczy, gdy dotyka się tej kończyny, albo ma obrzęknięte kolano. To samo dotyczy kulawizny, która pojawiła się po upadku lub wypadku, oraz kulawizny silnej, nagłej lub nasilającej się. Nagła zmiana u psa, który wcześniej podskakiwał tylko od czasu do czasu, może oznaczać zerwanie więzadła w stawie kolanowym. Z każdą kulawizną, która trwa dłużej niż dzień lub dwa, warto pójść do lekarza weterynarii.

Jak lekarze weterynarii rozpoznają zwichnięcie i określają jego stopień

Głównym badaniem jest badanie palpacyjne. Lekarz weterynarii zgina i prostuje staw kolanowy oraz delikatnie przesuwa rzepkę, aby sprawdzić, czy wysuwa się z bruzdy i jak łatwo wraca na miejsce. Obserwuje też, jak pies chodzi, i bada stawy biodrowe oraz inne stawy. Czasem stosuje się lekką sedację, aby dokładniej zbadać więzadła stawu kolanowego. Zwichnięcie rzepki ocenia się w skali od 1 do 4.

• Stopień 1. Rzepkę można wysunąć ręką, ale sama wraca na miejsce. Większość psów nie ma objawów albo pojawiają się one tylko rzadko.
• Stopień 2. Rzepka czasami sama się wysuwa i pozostaje poza bruzdą, dopóki kończyna nie zostanie wyprostowana albo rzepka nie zostanie wsunięta z powrotem. Tak wygląda pies z klasycznym, okresowym podskakiwaniem.
• Stopień 3. Rzepka przez większość czasu znajduje się poza swoim miejscem. Można ją wsunąć z powrotem ręką, ale łatwo znów się wysuwa. Kulawizna jest bardziej stała.
• Stopień 4. Rzepka cały czas znajduje się poza swoim miejscem i nie da się jej wsunąć z powrotem. Psy często chodzą w przykucnięciu, na ugiętych kolanach, a kości kończyn są często wyraźnie zniekształcone.

Często zaleca się zdjęcia rentgenowskie, aby ocenić kształt kości kończyn, głębokość bruzdy, stawy biodrowe i ewentualne zapalenie stawów. Wiele psów potrzebuje sedacji, aby leżeć nieruchomo podczas badania. W złożonych przypadkach tomografia komputerowa może pomóc chirurgowi zaplanować operację.

Możliwości leczenia

Leczenie zależy od stopnia zwichnięcia, objawów, wieku, wielkości i ogólnego stanu zdrowia psa. Psy ze stopniem 1 oraz część psów ze stopniem 2, które kuleją nieznacznie lub wcale, często leczy się bez operacji. To samo podejście może być odpowiednie dla starszych psów lub psów, które nie mogą bezpiecznie przejść operacji.

Leczenie bez operacji zwykle łączy utrzymywanie szczupłej sylwetki psa, kontrolowany ruch, taki jak spokojne spacery na smyczy, oraz rehabilitację, która wzmacnia mięśnie tylnych kończyn. Lekarz weterynarii może przepisać leki przeciwbólowe o działaniu przeciwzapalnym na okresy zaostrzeń i omówić z tobą suplementy na stawy. Dzięki temu pies może czuć się komfortowo. Nie zmienia to jednak kształtu kończyny, więc zwichnięcie może się z czasem pogłębiać, a regularne wizyty kontrolne pomagają to wychwycić.

Operację najczęściej rozważa się przy stopniu 2 i wyższym, gdy pies kuleje albo gdy problem się nasila. Celem jest utrzymanie rzepki w bruździe i przywrócenie prawidłowej osi mięśni, które prostują staw kolanowy. Chirurg może pogłębić bruzdę w kości udowej, przenieść kostny wyrostek na kości piszczelowej, do którego przyczepia się więzadło rzepki, oraz napiąć lub rozluźnić tkanki wokół kolana. Psy z mocno wygiętymi kośćmi mogą wymagać wyprostowania samej kości.

Operacja daje zwykle najlepsze wyniki, gdy zostanie przeprowadzona, zanim rozwinie się zapalenie stawów. U szczeniąt z ciężkim zwichnięciem stopnia 3 lub 4 chirurdzy mogą zalecić wczesną operację, ponieważ rzepka, która w okresie wzrostu pozostaje poza swoim miejscem, może pogłębiać deformacje kończyny. Rokowanie po operacji jest dobre u większości psów z łagodną lub umiarkowaną postacią choroby. Jest mniej korzystne u dużych psów, które mają też inne problemy ze stawami. Mogą wystąpić powikłania, takie jak ponowne wysuwanie się rzepki, ale są one nieczęste.

Powrót do zdrowia po operacji

Powrót do zdrowia w dużej mierze zależy od odpoczynku w domu, a zalecenia różnią się w zależności od chirurga, dlatego postępuj zgodnie z otrzymanymi pisemnymi instrukcjami. Większość psów potrzebuje około sześciu do ośmiu tygodni ograniczonej aktywności. Na początku oznacza to małe pomieszczenie lub kojec w domu i krótkie spacery na smyczy wyłącznie w celu załatwienia potrzeb. Potem spacery stopniowo się wydłużają, na ile pozwala lekarz weterynarii.

Do czasu, aż lekarz weterynarii na to pozwoli, unika się biegania, wskakiwania na meble i zeskakiwania z nich, chodzenia po schodach, gwałtownych zabaw oraz spuszczania psa ze smyczy. Lekarz weterynarii przepisze leki przeciwbólowe na pierwszy etap powrotu do zdrowia, a kontrolne zdjęcia rentgenowskie często wykonuje się, aby potwierdzić, że kość, jeśli była przecinana, się zrosła. Wielu chirurgów zaleca też rehabilitację, która często zaczyna się w pierwszych tygodniach po operacji i pomaga odbudować mięśnie. Zadzwoń do lecznicy, jeśli rana się zaczerwieni, obrzęknie lub zacznie się z niej sączyć, albo jeśli pies przestanie używać kończyny, choć wcześniej jego stan się poprawiał.

Zapobieganie i codzienna opieka

Ponieważ problem wynika głównie ze sposobu, w jaki rozwija się kończyna, i jest przynajmniej częściowo dziedziczny, opiekunowie nie mogą mu w pełni zapobiec. Chirurdzy weterynaryjni odradzają rozmnażanie psów, u których go rozpoznano.

Opiekunowie mogą natomiast chronić stawy kolanowe. Dbaj o szczupłą sylwetkę i zdrową wagę psa. Wybieraj spokojne spacery zamiast powtarzających się skoków i gwałtownych zwrotów. Wielu lekarzy weterynarii proponuje antypoślizgowe dywaniki na gładkich podłogach oraz rampy lub schodki przy kanapach, łóżkach i samochodach, zwłaszcza dla małych psów. Regularne badania kontrolne pozwalają lekarzowi weterynarii śledzić stopień zwichnięcia i wcześnie wykryć zapalenie stawów.

Zwichnięcie rzepki nie jest zaraźliwe. Nie przenosi się na inne zwierzęta ani na ludzi.

Uratowane i świeżo adoptowane psy

O przeszłości uratowanych psów często niewiele wiadomo. W Paw Squadron każde zwierzę przed adopcją przechodzi badanie weterynaryjne i leczenie oraz otrzymuje szczepienia i mikroczip. Mimo to łagodna postać może początkowo nie dawać objawów, a niektóre zwichnięcia ujawniają się dopiero w późniejszym życiu.

Jeśli twój nowy pies w ciągu kilku tygodni lub miesięcy od przyjazdu zacznie podskakiwać na tylnej kończynie, nagraj to i umów wizytę u swojego lekarza weterynarii. Wiele psów z niestabilną rzepką prowadzi aktywne, komfortowe życie dzięki odpowiednio dobranemu planowi opieki. Jeśli masz pytania dotyczące psa, którego adopcję rozważasz, zajrzyj do naszego FAQ lub wyślij zgłoszenie adopcyjne.