Lęk separacyjny i niszczycielskie gryzienie u psów: objawy, przyczyny i co pomaga

Objawy, na które warto uważać

Objawy zwykle pojawiają się w ciągu pierwszych 15–30 minut po wyjściu opiekuna. Niektóre psy zaczynają się niepokoić wcześniej, gdy opiekun bierze klucze lub zakłada buty. Każdy pies ma własny zestaw objawów.

• Gryzienie lub drapanie drzwi, framug i parapetów
• Niszczenie rzeczy opiekuna, na przykład butów, poduszek lub pilotów
• Szczekanie, wycie lub skomlenie, które trwa, gdy pies jest sam
• Oddawanie moczu lub kału w domu przez psa, który poza tym jest nauczony czystości
• Chodzenie tam i z powrotem, dyszenie, ślinienie się lub niemożność uspokojenia się
• Ignorowanie jedzenia lub smakołyków do powrotu opiekuna
• Gorączkowe próby ucieczki, czasem z zerwanymi pazurami, obolałymi łapami lub uszkodzonymi zębami

Nagranie wideo to jedno z najbardziej przydatnych narzędzi. Wielu opiekunów widzi tylko skutki. Nagranie pierwszej półgodziny po twoim wyjściu może pomóc lekarzowi weterynarii ocenić, czy pies odczuwa lęk, nudzi się, czy reaguje na coś na zewnątrz, na przykład na dostawę albo szczekanie innego psa. O szczekaniu z innych przyczyn przeczytasz w poradniku jak oduczyć psa szczekania.

Dlaczego tak się dzieje

Rzadko istnieje jedna przyczyna. Ryzyko wydaje się rosnąć po dużej zmianie w życiu psa. Może to być zmiana opiekuna lub rodziny, pobyt w schronisku, przeprowadzka do nowego domu albo nagła zmiana rytmu dnia, na przykład gdy opiekun pracujący dotąd z domu wraca do biura. Problem może też wywołać śmierć lub wyprowadzka kogoś z domowników.

Szczenięta, które rzadko zostawały same, mogą w późniejszym życiu gorzej to znosić. Sama bliska więź nie jest powodem do niepokoju. Psy, które chodzą za opiekunem z pokoju do pokoju, nie są bardziej narażone niż psy, które tego nie robią.

Problemy zdrowotne mogą przypominać lęk separacyjny. Ból, problemy z układem moczowym, nietrzymanie moczu lub niektóre leki mogą prowadzić do załatwiania się w domu albo niepokoju. U starszych psów związane z wiekiem pogorszenie funkcji mózgu może wywoływać nowe lęki. Dlatego zalecanym pierwszym krokiem jest wizyta u lekarza weterynarii, zwłaszcza jeśli problem pojawił się nagle.

Kiedy to nagły przypadek

Większość przypadków gryzienia to problem behawioralny. Czasem jednak gryzienie prowadzi do nagłego przypadku medycznego. W poniższych sytuacjach od razu skontaktuj się z lekarzem weterynarii lub całodobową lecznicą weterynaryjną.

• Pies połknął tkaninę, wypełnienie, plastik, linę, sznurek, kość lub kamienie
• Pies wielokrotnie wymiotuje, odmawia jedzenia, wydaje się osłabiony lub ma bolesny brzuch
• Pies pogryzł kabel elektryczny pod napięciem, nawet jeśli potem wydaje się, że nic mu nie jest
• Pies rozgryzł leki, baterie lub inne środki domowego użytku
• Pies krwawi z pyska lub łap albo ma złamany ząb po próbie ucieczki

Połknięte przedmioty mogą zatkać żołądek lub jelita, a niedrożność wymaga szybkiego leczenia. Sznurek, nitka i lina są szczególnie ryzykowne, ponieważ mogą uszkodzić jelito. Najlepiej nie wywoływać u psa wymiotów w domu, chyba że zaleci to lekarz weterynarii. Lekarze weterynarii zwykle szukają niedrożności za pomocą zdjęć rentgenowskich lub USG. W zależności od przedmiotu i miejsca, w którym się znajduje, lekarz weterynarii może usunąć go endoskopem – cienką kamerą wprowadzaną przez pysk – albo chirurgicznie.

Po porażeniu prądem z kabla w płucach może kilka godzin później zebrać się płyn. Dlatego zaleca się badanie u lekarza weterynarii, nawet gdy pies wydaje się zachowywać normalnie.

Jak zwykle pomagają lekarze weterynarii

Lekarz weterynarii zwykle zbada psa i zapyta o schemat zachowania, w tym o to, kiedy problem się zaczął, co się dzieje, gdy szykujesz się do wyjścia, i co widać na nagraniu. Może zaproponować badania, aby wykluczyć przyczyny zdrowotne, na przykład problem z układem moczowym.

Jeśli lęk separacyjny jest prawdopodobny, leczenie łączy zmiany w domu ze stopniowym treningiem. W łagodnych przypadkach często następuje poprawa dzięki konsekwentnemu planowi. W umiarkowanych lub ciężkich przypadkach zwykle lepsze efekty daje pomoc lekarza weterynarii behawiorysty lub wykwalifikowanego behawiorysty, który współpracuje z twoim lekarzem weterynarii. Trening może trwać tygodnie lub miesiące.

Niektóre psy, gdy są same, odczuwają tak silny lęk, że nie są w stanie niczego się nauczyć. W takim przypadku lekarz weterynarii może zalecić leki przeciwlękowe równolegle z planem treningowym. Leki mogą zmniejszyć stres psa na tyle, by trening miał szansę zadziałać, a najlepsze efekty daje zwykle połączenie obu metod. Podawaj tylko leki, które lekarz weterynarii przepisał twojemu psu. Niektórzy lekarze weterynarii proponują też dyfuzory z feromonami uspokajającymi, ciche dźwięki w tle lub zasłonięcie widoku z okna, jeśli pies reaguje na to, co dzieje się na zewnątrz.

Jak nauczyć psa zostawać samemu

Celem jest pokazanie psu małymi krokami, że zostawanie samemu jest bezpieczne i że zawsze wracasz. Postępy są zwykle powolne, a potknięcia to coś normalnego.

W okresie treningu w miarę możliwości unikaj długich nieobecności. Za każdym razem, gdy pies wpada w panikę w samotności, strach może się nasilać. Przerwy mogą wypełnić osoba opiekująca się psem, zaufany sąsiad, przedszkole dla psów albo zabieranie psa ze sobą.

Pracuj nad sygnałami wyjścia. Weź klucze lub załóż kurtkę, a potem znowu usiądź. Powtarzaj to często w ciągu dnia, aż te czynności przestaną wywoływać niepokój.

Ćwicz bardzo krótkie nieobecności. Wyjdź na kilka sekund i wróć, zanim pies się zdenerwuje. Wydłużaj czas powoli i tylko wtedy, gdy pies pozostaje spokojny. Niech wyjścia i powroty będą ciche i spokojne.

Daj psu coś przyjemnego do zrobienia. Łamigłówka z jedzeniem lub zabawka wypełniona jedzeniem, podawana tylko wtedy, gdy wychodzisz, może pomóc psu z łagodnym lękiem skojarzyć twoje wyjście z czymś przyjemnym. Jeśli pies jest zbyt zdenerwowany, aby jeść, gdy jest sam, plan trzeba realizować wolniej albo potrzebna jest pomoc specjalisty.

Zaspokajaj codzienne potrzeby psa. Regularne spacery z czasem na węszenie, wspólna zabawa i krótkie sesje treningowe pozwalają psu rozładować energię. Pies, który ma odpowiednią dawkę ruchu, może łatwiej się wyciszyć.

Ostrożnie korzystaj z klatki kenelowej. Niektóre psy czują się bezpiecznie w klatce, do której przyzwyczajano je łagodnie. Inne wpadają w panikę i mogą zrobić sobie krzywdę, próbując się wydostać. Jeśli pies dyszy, ślini się lub drapie klatkę, lepszym wyborem może być pokój odgrodzony bramką ochronną.

Co pogarsza problem

Karanie zwykle nasila problemy związane z rozłąką. Gryzienie i załatwianie się w domu to objawy stresu. Psy nie robią tego na złość ani z nieposłuszeństwa. Pies zbesztany za zniszczenia sprzed kilku godzin nie potrafi powiązać reprymendy z gryzieniem i może zacząć jeszcze bardziej niepokoić się twoim powrotem. Przywiązywanie pogryzionego przedmiotu do psa, zaklejanie mu pyska taśmą lub zostawianie go w klatce na wiele godzin również szkodzi.

Wzięcie drugiego psa nie jest pewnym rozwiązaniem. Wiele psów z lękiem separacyjnym jest przywiązanych do konkretnej osoby, a obecność innego zwierzęcia w domu może nie złagodzić ich stresu.

Gryzienie z innych przyczyn

Jeśli pies gryzie także wtedy, gdy jesteś w domu, przyczyną jest raczej ząbkowanie, nuda lub nawyk. Szczenięta gryzą najwięcej, gdy wyrastają im zęby stałe, a ten etap zwykle kończy się do około szóstego miesiąca życia. Psy na diecie o ograniczonej kaloryczności mogą gryźć przedmioty, które pachną jedzeniem. Psy, które mają za mało ruchu lub zajęć angażujących umysł, często gryzą, żeby czymś wypełnić czas.

W większości tych przypadków pomaga odpowiednie zorganizowanie otoczenia. Odłóż buty, kable i zabawki dzieci poza zasięg psa. Zapewnij kilka bezpiecznych zabawek do gryzienia i wymieniaj je co kilka dni, aby nie straciły atrakcyjności. Pilnuj psa, gdy swobodnie porusza się po domu, i zamieniaj wszystko, czego nie powinien mieć, na coś, co może gryźć. Niektórym psom pomaga środek o gorzkim smaku, którym przez kilka tygodni codziennie spryskuje się meble. Gdy nie możesz pilnować psa, pokój zabezpieczony przed psem lub klatka kenelowa na ograniczony czas chronią zarówno psa, jak i twój dom. Jadalne gryzaki najlepiej podawać pod nadzorem.

Dla nowo adoptowanych psów

Psy, które zmieniły dom lub spędziły czas w schronisku, częściej mają trudności z pozostawaniem w samotności. Akcja ratunkowa, podróż i nowa rodzina oznaczają wiele zmian naraz. W Paw Squadron pierwsze przystanki po każdej akcji ratunkowej to lekarz weterynarii i kąpiel, a przed adopcją każde zwierzę przechodzi badanie, leczenie i szczepienia oraz otrzymuje mikroczip. Adaptacja w nowym domu i tak wymaga czasu.

Tuż po adopcji zaplanuj pierwsze tygodnie tak, aby nieobecności były krótkie i stopniowo wydłużane, zamiast od razu zostawiać psa samego na cały dzień pracy. Obserwuj, czy nie pojawiają się opisane wyżej objawy, w miarę możliwości nagrywaj psa i jak najwcześniej porozmawiaj z lekarzem weterynarii, jeśli zauważysz oznaki stresu. Stan wielu psów poprawia się dzięki cierpliwości i stałemu rytmowi dnia. Więcej o adopcji przeczytasz w naszym FAQ; możesz też wysłać zgłoszenie adopcyjne.